Οι αυτοκτονίες των εφήβων και κατ' επάκταση η ραγδαία επιδείνωση της ψυχικής υγείας των νέων δεν αποτελούν απλώς μεμονωμένα, οικογενειακά δράματα, αλλά ένα βαθύ κοινωνικό και θεσμικό σύμπτωμα.
Σύμφωνα με την Πανελλήνια Ομοσπονδία Ελευθερο-Επαγγελματιών Παιδιάτρων, «όταν ένας έφηβος χάνει την ελπίδα του, το μήνυμα αντανακλά τις ελλείψεις των δομών που οφείλουν να τον στηρίξουν: της οικογένειας, του σχολείου και της πολιτείας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) και της UNICEF, η αυτοκτονία παραμένει μία από τις κυριότερες αιτίες θανάτου στους νέους παγκοσμίως. Η κατάθλιψη και το άγχος των εφήβων τροφοδοτούνται από κοινωνικούς παράγοντες, όπως η πίεση για αριστεία, η εργασιακή ανασφάλεια των γονέων, η επιρροή των social media και το στίγμα γύρω από την ψυχική υγεία.
Οι πυλώνες ευθύνης και δράσης
Η ομοσπονδία θέτει μεσαφή επιστημονικό τρόπο τα όρια και τις προϋποθέσεις για την εμπλοκή των ενδιαφερόμενων φορέων.
- Ο ρόλος της κρατικής ευθύνης: Η υποχρηματοδότηση των παιδοψυχιατρικών υπηρεσιών και η μετατροπή των σχολείων σε στείρους εξεταστικούς μηχανισμούς αφήνουν τους νέους απροστάτευτους. Απαιτείται άμεση ενίσχυση των δημόσιων δομών ψυχικής υγείας και εισαγωγή προγραμμάτων συναισθηματικής ανθεκτικότητας στα σχολεία.
- Πρώτη γραμμή άμυνας οι παιδίατροι: Η American Academy of Pediatrics έχει θέσει ήδη την πρόληψη της εφηβικής αυτοκτονίας ως οργανικό μέρος της παιδιατρικής φροντίδας. Ακολουθώντας τα διεθνή πρότυπα, οι παιδίατροι οφείλουν να εντάξουν την ανίχνευση ψυχικών διαταραχών στην καθημερινή κλινική πράξη, λειτουργώντας ως γέφυρα έγκαιρης παρέμβασης.
- Στήριξη από την οικογένεια και όχι ενοχή: Η σταθερή γονική παρουσία είναι ο ισχυρότερος προστατευτικός παράγοντας. Οι γονείς χρειάζεται να ακούν χωρίς κριτική και να εντοπίζουν έγκαιρα τις αλλαγές στη συμπεριφορά. Ωστόσο, η οικογένεια δεν χρειάζεται κήρυγμα, αλλά έμπρακτη στήριξη από το κράτος μέσω προσβάσιμης γονικής εκπαίδευσης και συμβουλευτικής.
«Ανατρέψιμη η απελπισία των παιδιών»
Καταλήγοντας στην ανακοίνωση της η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ελευθερο-Επαγγελματιών Παιδιάτρων αναφέρει τα εξής: «Η απελπισία των παιδιών δεν είναι αναπόφευκτη, είναι όμως ανατρέψιμη. Ένα παιδί δεν πρέπει να νιώθει ότι το μέλλον αποτελεί απειλή ή ότι η αξία του εξαρτάται αποκλειστικά από τους βαθμούς και τις επιτυχίες του. Δεν μπορούμε να χτίζουμε μία κοινωνία που ακυρώνει την ελπίδα και μετά να απορούμε, γιατί κάποια παιδιά δεν αντέχουν.΄
Η δημιουργία ενός ασφαλούς περιβάλλοντος για τους νέους δεν είναι ευχή, είναι καθημερινή πολιτική και κοινωνική επιλογή. Οφείλουμε να επενδύσουμε στην πρόληψη, στην παρουσία και στην ουσιαστική θωράκιση της νέας γενιάς».
