Χρησιμοποιώντας δεδομένα από μαγνητικές τομογραφίες, οι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον στο Σιάτλ έδειξαν ότι η σχετιζόμενη με την ηλικία -συνήθως- λέπτυνση του φλοιού (σ.σ.: της πτυχωτής επιφάνειας) του εφηβικού εγκεφάλου επιταχύνθηκε μετά τα λουκέτα και η επίδραση ήταν μεγαλύτερη στον γυναικείο εγκέφαλο από ό,τι στον ανδρικό.

Τι μας δείχνουν τα ευρήματα

Η επιστήμη δείχνει την κρίσιμη σημασία της εφηβείας για τον εγκέφαλο. Η διαφορετική συμπεριφορά των εφήβων οφείλεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στην ανωριμότητα του εγκεφαλικού τους φλοιού. Κατά τη διάρκεια της εφηβείας λαμβάνουν χώρα ουσιαστικές αλλαγές που επιτρέπουν στον εγκέφαλο να φτάσει στην ωριμότητα. Μία από αυτές τις πολύ σημαντικές αλλαγές είναι η αραίωση του φλοιού.

Μια πρωτοποριακή δημοσίευση το 2022 παρέδωσε τα πρώτα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι, κατά την εφηβεία, υπάρχει μια κρίσιμη περίοδος «πλαστικότητας» (ευπλαστότητας) του εγκεφάλου στη μετωπιαία περιοχή του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνη για τη σκέψη, τη λήψη αποφάσεων, τη βραχυπρόθεσμη μνήμη και τον έλεγχο της κοινωνικής συμπεριφοράς.

Δεδομένων των ενδείξεων αυτής της ευαισθησίας της ανάπτυξης του εγκεφάλου στην εφηβεία, είναι δυνατόν τα πανδημικά λουκέτα να επιτάχυναν πράγματι την επιβλαβή γήρανση του εγκεφάλου στους εφήβους; Και πόσο ισχυρές είναι οι αποδείξεις ότι αυτό οφειλόταν στα λουκέτα και όχι σε κάτι άλλο;

Για να απαντήσουμε στο πρώτο ερώτημα, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι η γήρανση και η ανάπτυξη είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος και άρρηκτα συνδεδεμένες ως διαδικασίες. Από τη μία πλευρά, η βιολογική γήρανση είναι η προοδευτική μείωση της λειτουργίας των κυττάρων, των ιστών και των συστημάτων του σώματος. Από την άλλη, η ανάπτυξη είναι η διαδικασία με την οποία φτάνουμε στην ωριμότητα.

Οι δυσμενείς συνθήκες σε κρίσιμες περιόδους της ζωής μας, ιδιαίτερα στην εφηβεία, είναι πολύ πιθανό να επηρεάσουν την πορεία της γήρανσής μας. Είναι επομένως εύλογο ότι η «επιταχυνόμενη ωρίμανση» του εγκεφαλικού φλοιού των εφήβων είναι μια αλλαγή που σχετίζεται με την ηλικία και θα επηρεάσει τον ρυθμό γήρανσης του εγκεφάλου σε όλη τη διάρκεια της ζωής.

Φαίνεται λοιπόν ότι υπάρχει ένα δυσάρεστο και πολύ πιο σοβαρό συμπέρασμα: η αναφερόμενη επιταχυνόμενη ωρίμανση -αν και αρκετά σοβαρή- δεν είναι ένα μεμονωμένο γεγονός. Μπορεί κάλλιστα να θέσει μια τροχιά δυσμενούς γήρανσης του εγκεφάλου πολύ πέρα από την εφηβεία.

Τώρα στο δεύτερο ερώτημα: ο ρόλος, αν υπάρχει, των κλειδωμάτων. Ένας από τους κεντρικούς πυλώνες της υγείας του εγκεφάλου είναι η «κοινωνική νόηση», δηλαδή η ικανότητα του εγκεφάλου να αλληλεπιδρά κοινωνικά με τους άλλους. Είναι ενσωματωμένη στον εγκέφαλό μας εδώ και 1,5 εκατομμύριο χρόνια. Δεν είναι μια προαιρετική προσθήκη. Είναι θεμελιωδώς σημαντική. Παρεμβαίνοντας σε αυτήν, προκύπτουν δυνητικά καταστροφικές συνέπειες για την υγεία, ιδίως στους εφήβους που εξαρτώνται από την κοινωνική αλληλεπίδραση για τη φυσιολογική γνωστική ανάπτυξη.

Ταυτόχρονα, η εφηβεία είναι επίσης μια περίοδος εμφάνισης πολλών νευροψυχιατρικών διαταραχών, συμπεριλαμβανομένου του άγχους και της κατάθλιψης, με τις νεότερες γυναίκες να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης διαταραχών άγχους και διάθεσης από ό,τι οι άνδρες.

Καταστροφικές συνέπειες

Τα κοινωνικά περιοριστικά μέτρα εγκλεισμού φαίνεται ότι είχαν σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των εφήβων, ιδίως των κοριτσιών, και αυτή η νέα μελέτη παρέχει μια πιθανή υποκείμενη αιτία.

Πέραν πάσης αμφιβολίας τα λουκέτα της πανδημίας είχαν καταστροφικές συνέπειες για την υγεία πολλών ανθρώπων. Στη λιτανεία των αποδείξεων, μπορούμε τώρα να προσθέσουμε ένα ιδιαίτερα ζοφερό εύρημα -ότι η αναπτυξιακή βιολογία του εγκεφάλου του πολύτιμου εφηβικού πληθυσμού μας έχει υποστεί βλάβη από τα μέτρα αυτά.

Ίσως όμως το κύριο μήνυμα είναι ότι οι ευρύτερες επιπτώσεις των μονοθεματικών πολιτικών υγείας θα πρέπει να εξετάζονται πιο προσεκτικά. Στην περίπτωση των γνωστών βλαβερών επιπτώσεων της κοινωνικής απομόνωσης και της μοναξιάς στην υγεία του εγκεφάλου, δεν είναι σαν να μην υπήρχαν τα στοιχεία.

Πηγή: TheConversation.com