Η μείζονα καταθλιπτική διαταραχή, ή κλινική κατάθλιψη, ή μείζονα κατάθλιψη, ή μονοπολική διαταραχή, είναι μία αρκετά κοινή διαταραχή της διάθεσης στα πλαίσια της συναισθηματικής και ψυχολογικής μας κατάστασης. Μπορεί να φτάσει και σε επίπεδο ψυχιατρικό. Η καθημερινότητα ενός ατόμου διαταράσσεται από την έντονη θλίψη, μελαγχολία ή/και απελπισία και μια γενική σύγχυση και αίσθημα αδιεξόδου, σύμφωνα με την Αικατερίνη Προκοπίου Συμβουλευτική Ψυχολόγος, Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια και Οικογενειακή Θεραπεύτρια η οποία εξηγεί παρακάτω όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε.
Ο ρόλος της πανδημίας
Η κατάθλιψη επηρεάζει ποσοστό από 7 έως και 18% του πληθυσμού. Οι πραγματικοί αριθμοί όμως ίσως είναι πολύ πιο ψηλοί. Το τι μπαίνει στην ομπρέλα «κατάθλιψη» αυξήθηκε κατακόρυφα, με τα όσα ακολούθησαν την αρχική ανακοίνωση της ύπαρξης Covid για τα επόμενα 2-3 χρόνια και μέχρι σήμερα, και ίσως και για τα επόμενα 10-15 χρόνια. Το ποσοστό αυτοκτονιών επίσης αυξήθηκε κατά την ίδια περίοδο, λόγω του ότι πολλά γεγονότα «ταίζαν» την τάση προς την κατάθλιψης, είτε το συνειδητοποιούσαμε είτε όχι.
Μια αρκετά υπόκρυφη κατάσταση που ξεκινά και χτίζει καθημερινά και ίσως για χρόνια και δεκαετίες… ενώ νομίζουμε ότι «όλα είναι μια χαρά». Ένας από τους κύριους λόγους του burn out, της «υπερθέρμανσης και εν τέλει αυτό-καταστραφής» της όλης ύπαρξης μας. Ένας κρυφός εχθρός για όλους μας, σε όποια ηλικία και αν είμαστε, όποιοι και αν είμαστε, ότι γνώσεις και ειδικότητες και να έχουμε, όποια οικονομική, κοινωνική, οικογενειακή, πολιτική θέση και αν κατέχουμε. Κι όμως, η κατάθλιψη ξεκινά από την παιδική ηλικία και -δυστυχώς- όλο και αυξάνεται στα παιδιά, ακόμα και σε αυτά του Νηπιαγωγείου.
Πως μας επηρεάζει
Όπως και αν ονομάσουμε την κατάθλιψη, είναι κάτι που μπορεί όλοι μπορεί να έχουμε περάσει σε κάποια φάση της ζωής μας, ή/και να την περνάμε τώρα, ή/και μπορεί να την περάσουμε σε κάποια φάση της ζωής μας στο αύριο. Επηρεάζει την σκέψη, την συμπεριφορά και τιςς σωματικές μας λειτουργίες. Η διάθεση μας μπορεί να ανεβο-κατεβαίνει από την μια στιγμή στην άλλη η να φαίνεται να είναι μόνιμα στα «πατώματα». Χάνουμε το ενδιαφέρον μας για πάρα πολλά στην ζωή, συμπεριλαμβανομένης τόσο της ερωτικής μας ζωής όσο και της θέλησής μια για ζωή. Κάπου χάνουμε το νόημα της ζωής και τότε μπορεί να έρθεί το μεγάλο γιατί: «γιατί να το προσπαθώ άλλο». Σκέψεις χαμηλής αυτοεκτίμησης και αυτοσυντήρησης ξεπροβάλουν και μπορεί να φτάσουν μέχρι σκέψεις και πράξεις αυτό-τραυματισμού και αυτό-τιμωρίας ή ακόμα και θανάτου.
Συχνά έχουμε αλλαγές στην όρεξη. Ξαφνικά χάνουμε πολύ βάρος διότι δεν θέλουμε να φάμε ή ξεχνάμε πότε έχουμε φάει, η παίρνουμε πάρα πολλά κιλά σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Μπορεί να παρατηρούμε υπερφαγία, βουλιμία, αδηφαγικό τσιμπολόγημα μέρα και νύχτα…. Πολλά μπορεί να μας οδηγούν η να μας έχουν ήδη οδηγήσει στην διατροφική διαταραχή. Ο ύπνος μου χαλάει και ξυπνάμε κουρασμένοι όσες ώρες και αν κοιμηθούμε, η θέλουμε να πιστεύουμε ότι χρειαζόμαστε μόνο τρεις ώρες ύπνο και είμαστε μια χαρά.
Δυσκολεύομαστε να συγκεντρωθούμε, να θυμηθούμε ονόματα και βιώματα ζωής. Δυσκολεύομαστε να πάρουμε αποφάσεις και ευθύνες στο σπίτι, στην ζωή μας, στην δουλειά μας, και κάποιες φορές φτάνουμε στην ιδέα του «απόλυτου κυρίαρχου», δηλαδή του ανθρώπου που τα μπορεί όλα, για να μην αφήσουμε να φανεί η δυσκολία μας. Την ίδια ώρα έχουμε μεγάλα ξεσπάσματα θυμού και άλλες έντονες αντιδράσεις, όπως τα κλάματα, με το παραμικρό και όλα και όλοι μας φταίνε και μας απογοητεύουν γύρω μας.
Έχουμε μειωμένη ενέργεια, κουραζόμαστε εύκολα και αποδίδουμε όλο και λιγότερο – ενώ μπορεί να πιστεύουμε ότι αποδίδουμε στον υψηλότερο βαθμό. Τείνουμε να βλέπουμε τα πράγματα με αυτοκριτική, έντονη απαισιοδοξία και τάση για καταστροφολογία.
Το σημαντικό όμως είναι ότι η κατάθλιψη, ή το οποιοδήποτε σύμπτωμά της μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά με τη βοήθεια ομάδας ειδικών. Μπορεί να χρειαστεί η λήψη κάποιων φαρμάκων για διάστημα τριών έως έξι μηνών, αλλά πάντα σε συνδυασμό με την σωστή ψυχοθεραπεία και την εξιδεικευμένη ψυχολογική υποστήριξη και ψυχοθεραπεία στην περίπτωση που η κατάσταση μπλέκεται και με τες Διατροφικές Διαταραχές και την Παχυσαρκία.
Ο συνολικός έλεγχος της υγείας και η διατροφή
Σημαντικός είναι και ένας καλός συνολικός έλεγχος της υγείας μας, καθώς επίσης και η καλή συνεργασία με έναν διατροφολόγο, ο οποίος θα μας καθοδηγήσει πως να αναγνωρίζουμε την επίδραση του κάθε τι που βάζω στο στόμα μας, είτε πρόκειται για ως φαγητό είτε για υγρό όπως για παράδειγμα το αλκοόλ.
Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι το γαστρεντερικό μας σύστημα, δίνει σωστές ή λανθασμένες οδηγίες στον εγκέφαλό μας, ο οποίος με τη σειρά του θα δώσει σωστές η «συγχυσμένες» και λάθος οδηγίες στο υπόλοιπο σώμα μας. Βεβαίως ο συναισθηματικός και ψυχικός μας κόσμος, με την σειρά του θα δώσει τις σωστές η λάθος πληροφορίες στο γαστρεντερικό μας σύστημα και στη συνέχεια στον εγκέφαλό μας και θα πάρει την σωστή η λάθος κατεύθυνση.
Η ανισορροπία που δημιουργούμε
Χρειάζεται να αναγνωρίσουμε την ύπαρξη και την σημασία του φαύλου κύκλου που εμείς οι ίδιοι μπορούμε να δημιουργούμε, «ταΐζοντας» μια ανισορροπία μεταξύ των τριών εγκεφάλων μας με χίλιους δύο τρόπους. Έτσι όλα μπορούν να αλλάξουν προς το καλύτερο. Βήμα-βήμα, σταθερά βήματα, αντιμετωπίζοντας την κάθε μέρα όλο και καλύτερα, αποδεχόμενοι και με καλή συνεργασία με την ειδική βοήθεια σε όλους τους τομείς των τριών εγκεφάλων του σώματός μας.
Πως μπορεί να παρουσιάζεται η κατάθλιψη σε εσάς ή στους δικούς σας ανθρώπους, στον/στην σύντροφο μου, στα παιδιά, στους γονείς, στους φίλους, στους γείτονες, στους συναδέλφους; Με ένα σύμπτωμα ή με συνδυασμό των συμπτωμάτων που αναφερθήκαν στις παραπάνω γραμμές. Συνήθως έχουμε ένα σύμπλεγμα συμπτωμάτων και η συχνότητα και η ένταση που παρουσιάζεται το κάθε σύμπτωμα, καθώς και ο συνδυασμός τους, είναι πολύ σημαντικές παράμετροι για την διαφοροποίηση της παρουσίας κατάθλιψης ή όχι.
