Η Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις στη μάχη κατά της φυματίωσης , σύμφωνα με τη νέα κοινή έκθεση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για το 2026. Παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, η περιοχή δεν βρίσκεται σε τροχιά επίτευξης των στόχων για την εξάλειψη της νόσου.
Σημαντική πρόοδος, αλλά όχι αρκετή
Από το 2015, η επίπτωση της φυματίωσης στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ έχει μειωθεί κατά 39%, ενώ οι θάνατοι έχουν μειωθεί κατά 49%. Ωστόσο, τα ποσοστά αυτά υπολείπονται των στόχων της στρατηγικής End TB, που προέβλεπαν μείωση κατά 50% και 75% αντίστοιχα έως το 2025.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΕ/ΕΟΧ), η μείωση των περιστατικών φτάνει το 33% και των θανάτων μόλις το 17%, γεγονός που δείχνει ότι οι περισσότερες χώρες δεν θα καταφέρουν να επιτύχουν τους στόχους του 2030.
«Ένας στους πέντε ανθρώπους με φυματίωση στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια εξακολουθεί να μην εντοπίζεται από τις υγειονομικές υπηρεσίες. Αυτό δεν αποτελεί απλώς μια αποτυχία στον εντοπισμό – είναι μια χαμένη ευκαιρία για έγκαιρη θεραπεία, για την πρόληψη του πόνου και για την αναχαίτιση της περαιτέρω μετάδοσης», δήλωσε ο Δρ Χανς Ανρί Π. Κλούγκε, Περιφερειακός Διευθυντής του ΠΟΥ για την Ευρώπη.
«Έχουμε σημειώσει πρόοδο, με τη συχνότητα εμφάνισης της φυματίωσης να έχει μειωθεί κατά 39% και τους θανάτους κατά 49% από το 2015. Ωστόσο, δεν προχωράμε ακόμη αρκετά γρήγορα και η φαρμακοανθεκτική φυματίωση παραμένει μία από τις σοβαρότερες απειλές που αντιμετωπίζουμε. Όπως αναφέρει το φετινό θέμα της Παγκόσμιας Ημέρας κατά της Φυματίωσης: ναι, μπορούμε να εξαλείψουμε τη φυματίωση — με πρωτοβουλία των χωρών και τη δύναμη των ανθρώπων. Επενδύοντας στην ταχεία διάγνωση, σε συντομότερα θεραπευτικά σχήματα αποκλειστικά από του στόματος και σε ενισχυμένη παρακολούθηση, οι χώρες μπορούν να προσεγγίσουν περισσότερους ανθρώπους νωρίτερα, να βελτιώσουν τα αποτελέσματα και να μας επαναφέρουν στην πορεία προς την επίτευξη των στόχων μας».
Ένα στα πέντε περιστατικά δεν καταγράφεται
Το 2024 καταγράφηκαν 161.569 νέα περιστατικά φυματίωσης σε 51 χώρες της περιοχής, ωστόσο εκτιμάται ότι περίπου το 20% των περιστατικών παραμένει αδιάγνωστο ή μη καταγεγραμμένο. Αυτό σημαίνει ότι χιλιάδες ασθενείς δεν λαμβάνουν θεραπεία και συνεχίζουν να μεταδίδουν τη νόσο.
Αντίστοιχα προβλήματα εντοπίζονται και στην παρακολούθηση των ασθενών: στην ΕΕ/ΕΟΧ, ένας στους πέντε ασθενείς που ξεκινούν θεραπεία δεν αξιολογείται μετά από έναν χρόνο, γεγονός που δυσχεραίνει την αποτελεσματική αντιμετώπιση της νόσου.
Η ανθεκτική φυματίωση ως μεγάλη απειλή
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εξάπλωση της ανθεκτικής στη θεραπεία φυματίωσης. Το 2024 καταγράφηκαν 26.845 περιστατικά πολυανθεκτικής ή ανθεκτικής στη ριφαμπικίνη φυματίωσης στην ευρύτερη περιοχή, με την Ευρώπη να παρουσιάζει πολλαπλάσια ποσοστά σε σχέση με τον παγκόσμιο μέσο όρο.
Συγκεκριμένα:
- Το 23% των νέων περιστατικών στην Ευρώπη είναι πολυανθεκτικά (έναντι 3,2% παγκοσμίως)
- Το 53% των ήδη θεραπευμένων περιστατικών εμφανίζει αντοχή (έναντι 16% παγκοσμίως)
Η θεραπεία αυτών των μορφών είναι πιο δύσκολη, διαρκεί περισσότερο και έχει χαμηλότερα ποσοστά επιτυχίας.
Χαμηλά ποσοστά επιτυχούς θεραπείας
Τα ποσοστά επιτυχούς θεραπείας παραμένουν κάτω από τους στόχους:
- 74% για τα νέα περιστατικά (στόχος 90%)
- 66% για τα ανθεκτικά περιστατικά (στόχος 80%)
Στην ΕΕ/ΕΟΧ, το συνολικό ποσοστό επιτυχίας είναι μόλις 64%, ενώ για τα πολυανθεκτικά περιστατικά πέφτει στο 56%.
Ευάλωτες ομάδες στο επίκεντρο
Ορισμένες ομάδες πληθυσμού πλήττονται ιδιαίτερα:
- Οι κρατούμενοι έχουν 13 φορές υψηλότερο κίνδυνο νόσησης
- Τα παιδιά σε ορισμένες χώρες εμφανίζουν υψηλά ποσοστά λοίμωξης
- Τα άτομα με HIV παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο, με ανεπαρκή πρόσβαση σε αντιρετροϊκή θεραπεία
Τι πρέπει να γίνει
Οι διεθνείς οργανισμοί καλούν τις χώρες να ενισχύσουν άμεσα:
- την έγκαιρη διάγνωση και πρόληψη
- την πρόσβαση σε σύγχρονες διαγνωστικές εξετάσεις
- τη χρήση πιο σύντομων και αποτελεσματικών θεραπευτικών σχημάτων
- την παρακολούθηση των ασθενών
- τη διασύνδεση υπηρεσιών φυματίωσης και HIV
