Η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή ανακοίνωσε μόλις πριν από λίγες ημέρες (σ.σ.: στις 26 Μαρτίου) μια νέα οδηγία για τους γυναικείους αγώνες: κάθε αθλήτρια πρέπει να εξετάζεται για το αν φέρει το γονίδιο SRY, το οποίο συνήθως βρίσκεται στο χρωμόσωμα Υ. Οι άνδρες συνήθως έχουν χρωμόσωμα Υ, ενώ οι γυναίκες συνήθως όχι, οπότε η ΔΟΕ υποστηρίζει ότι αυτό το κριτήριο θα αποκλείσει τους «βιολογικούς άνδρες». Η ανακοίνωση αυτή γίνεται ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη οι προετοιμασίες για τους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 2028 στο Λος Άντζελες.

Ωστόσο, η δήλωση της ΔΟΕ αποκρύπτει την πολυπλοκότητα του βιολογικού φύλου και συνεχίζει μια μακρά ιστορία πολιτικών στον αθλητισμό που, όπως δείχνουν τα δεδομένα, είναι ασυνεπείς και βιολογικά προβληματικές.

Η Laura Hood καθηγητής βιολογίας και συγγραφέας του επερχόμενου βιβλίου «The Binary Delusion: How Biology Defies the Myth of Two Sexes», εξηγεί πως «αν και η νέα πολιτική της ΔΟΕ φαίνεται να στοχεύει στον αποκλεισμό τρανς γυναικών από τον γυναικείο αθλητισμό, είναι πιο πιθανό να αποκλείσει και να φέρει ανεπιθύμητη δημοσιότητα σε πολλές περισσότερες γυναίκες που δεν είναι τρανς».

Οι τρανς αθλητές υψηλού επιπέδου

Τα τρανς άτομα έχουν αντιμετωπίσει αυξανόμενες νομικές και πολιτικές πιέσεις τα τελευταία χρόνια.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εξέδωσε εκτελεστικό διάταγμα στις 20 Ιανουαρίου 2025, υποστηρίζοντας ότι το βιολογικό φύλο είναι απλό και δυαδικό -ότι όλοι είναι ξεκάθαρα άνδρες ή γυναίκες- καθώς και ένα ακόμη διάταγμα που αποκλείει τους «άνδρες» από γυναικείους αγώνες.

Τουλάχιστον 29 πολιτείες των ΗΠΑ έχουν αποκλείσει τρανς κορίτσια και γυναίκες από γυναικείες αθλητικές διοργανώσεις. Αυτοί οι νόμοι βασίζονται στην ιδέα ότι οι άνδρες, κατά μέσο όρο, υπερέχουν σε πολλά αθλήματα.

Ωστόσο, οι τρανς αθλητές υψηλού επιπέδου είναι εξαιρετικά σπάνιοι. Σε ακρόαση του 2024 στη Γερουσία των ΗΠΑ, ο πρόεδρος του NCAA ανέφερε ότι σε σύνολο 510.000 φοιτητών-αθλητών, λιγότεροι από 10 ήταν τρανς, δηλαδή ποσοστό κάτω από 0,002%.

Μόνο μία γνωστή τρανς γυναίκα έχει συμμετάσχει ποτέ σε γυναικείο αγώνισμα στους Ολυμπιακούς Αγώνες: η αρσιβαρίστρια Laurel Hubbard από τη Νέα Ζηλανδία το 2021, χωρίς να κατακτήσει μετάλλιο.

Η σπανιότητα αυτή δείχνει ότι ο αποκλεισμός τους ίσως αποτελεί λύση σε ένα πρόβλημα που στην πράξη είναι περιορισμένο.

Το βιολογικό φύλο είναι πολύπλοκο

Το γενετικό τεστ που απαιτεί η ΔΟΕ είναι πιο πιθανό να εντοπίσει γυναίκες με μεσοφυλικά χαρακτηριστικά (intersex).

Τα intersex άτομα έχουν συνδυασμό χαρακτηριστικών που θεωρούνται τυπικά ανδρικά και γυναικεία, όπως χρωμοσώματα, αναπαραγωγική ανατομία και ορμόνες.

Τρεις σημαντικές περιπτώσεις για τον αθλητισμό είναι:

• η ανδρογονική αναισθησία,
• η ανεπάρκεια 5-άλφα-ρεδουκτάσης και
• ο γενετικός μωσαϊκισμός.

Σε ορισμένες από αυτές τις περιπτώσεις, τα άτομα μπορεί να έχουν χρωμόσωμα Υ αλλά να μην αποκτούν σημαντικό αγωνιστικό πλεονέκτημα, παρότι ενδέχεται να αποκλειστούν με βάση το νέο τεστ.

Για παράδειγμα:

• Άτομα με ανδρογονική αναισθησία δεν ανταποκρίνονται στην τεστοστερόνη, άρα δεν αποκτούν μυϊκή ενίσχυση.
• Άτομα με ανεπάρκεια 5-άλφα-ρεδουκτάσης παράγουν λιγότερη ισχυρή μορφή ανδρογόνων.
• Σε περιπτώσεις μωσαϊκισμού, μια γυναίκα μπορεί να έχει κάποια κύτταρα με χρωμόσωμα Υ, ακόμη και μετά από εγκυμοσύνη.

Η ιστορία ελέγχων φύλου στον αθλητισμό

Η ΔΟΕ έχει μακρά ιστορία ελέγχων φύλου. Στον 20ό αιώνα, περιλάμβαναν ακόμη και επιθεώρηση γεννητικών οργάνων.

Αργότερα αντικαταστάθηκαν από χρωμοσωμικά και γενετικά τεστ, συχνά χωρίς συναίνεση των αθλητριών.

Παραδείγματα:

• Το 1967, η Πολωνή σπρίντερ Ewa Klobukowska αποκλείστηκε ως «άνδρας», αλλά αργότερα απέκτησε παιδί.
• Το 1985, η Ισπανίδα αθλήτρια María José Martínez-Patiño αποκλείστηκε επίσης, παρότι είχε γυναικεία ανατομία.

Αυτά τα τεστ δεν εντόπισαν ποτέ άνδρες που προσποιούνταν γυναίκες, αλλά απέκλεισαν γυναίκες με φυσικές βιολογικές παραλλαγές.

Παραπλανητικό το τεστ SRY

Η νέα πολιτική αναγνωρίζει ότι το φύλο περιλαμβάνει χρωμοσώματα, γονάδες και ορμόνες – αλλά δεν αναφέρει τα γεννητικά όργανα, που είναι ο βασικός τρόπος με τον οποίο καθορίζεται το φύλο κατά τη γέννηση.

Τα επίπεδα ανδρογόνων και η ευαισθησία σε αυτά επηρεάζουν την ανάπτυξη του σώματος. Η ύπαρξη τυπικά γυναικείων γεννητικών οργάνων υποδηλώνει χαμηλή επίδραση ανδρογόνων, άρα και μικρό ή καθόλου αγωνιστικό πλεονέκτημα.

Εάν η ΔΟΕ δεν λάβει υπόψη αυτές τις εξαιρέσεις, το νέο τεστ είναι πιθανό να αποκλείσει αθλήτριες χωρίς πραγματικό πλεονέκτημα.

Ωστόσο, η πολιτική δηλώνει ότι δεν θα υπάρχουν εξατομικευμένες αξιολογήσεις.

Συμπερασματικά, σύμφωνα με την Laura Hood, είναι πιθανό ότι μια ακόμη γενιά γυναικών με μεσοφυλικά χαρακτηριστικά θα αποκλειστεί από τους Ολυμπιακούς Αγώνες.

Πηγή: THE CONVERSATION.COM