Στην πραγματικότητα, η άνοια είναι ένας γενικός όρος. Υπολογίζεται ότι υπάρχουν περισσότερα από 100 είδη άνοιας. Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η πιο συχνή μορφή, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 60% των περιπτώσεων. Η απώλεια μνήμης είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα συμπτώματά της.
Ωστόσο, περίπου το 40% των περιπτώσεων αφορά άλλες, πιο σπάνιες μορφές άνοιας. Δυστυχώς, οι πιο σπάνιοι τύποι συχνά δυσκολεύουν τη διάγνωση και απαιτούν πιο σύνθετη φροντίδα.
Παρότι πολλοί γνωρίζουν ορισμένες μορφές άνοιας, -όπως η άνοια με σωμάτια Lewy, η άνοια που σχετίζεται με τη νόσο Parkinson και η μετωποκροταφική άνοια- η ενημέρωση για άλλες σπανιότερες μορφές είναι περιορισμένη.
Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων αυτών των σπάνιων τύπων μπορεί να είναι καθοριστική για την παροχή της κατάλληλης υποστήριξης στους ασθενείς.
Οπίσθια φλοιϊκή ατροφία
Η οπίσθια φλοιϊκή ατροφία (Posterior cortical atrophy – PCA) επηρεάζει κυρίως την όραση και την αντίληψη του χώρου. Η μνήμη δεν επηρεάζεται τόσο έντονα στα αρχικά στάδια, όπως συμβαίνει στη νόσο Αλτσχάιμερ.
Τα άτομα με PCA μπορεί να έχουν οπτικές ψευδαισθήσεις και δυσκολία στον προσανατολισμό. Αυτό γίνεται εμφανές κατά την ανάγνωση ή όταν προσπαθούν να εκτιμήσουν αποστάσεις.
Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως μεταξύ 55 και 65 ετών.
Δεν γνωρίζουμε ακόμη πολλά για την PCA λόγω της σπανιότητάς της. Οι ερευνητές εξετάζουν αν πρόκειται για ξεχωριστό τύπο άνοιας ή για μια άτυπη μορφή της νόσου Αλτσχάιμερ, καθώς οι αλλαγές στον εγκέφαλο μοιάζουν, αν και τα συμπτώματα διαφέρουν.
Νόσος Κρόιτσφελντ-Γιάκομπς
Η νόσος Κρόιτσφελντ-Γιάκομπς (Creutzfeld-Jakob) είναι μια εξαιρετικά σπάνια μορφή άνοιας, που επηρεάζει περίπου 1 άτομο ανά 1 εκατομμύριο παγκοσμίως.
Ανήκει στις λεγόμενες πριονικές ασθένειες. Σε αυτές, πρωτεΐνες του εγκεφάλου, οι πρίονες, αλλάζουν μορφή με άγνωστο τρόπο, προκαλώντας βλάβη στα νευρικά κύτταρα.
Η νόσος εξελίσσεται πολύ γρήγορα και είναι πιο επιθετική από άλλες μορφές άνοιας. Εκτός από τη γρήγορη επιδείνωση, προκαλεί προβλήματα μνήμης και κίνησης, όπως απότομες, ακούσιες κινήσεις.
Παράγοντες κινδύνου είναι η ηλικία και η κληρονομικότητα (10–15% των περιπτώσεων). Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί να σχετίζεται με κατανάλωση μολυσμένου βοδινού κρέατος (νόσος των «τρελών αγελάδων»).
Μετωποκροταφική άνοια με νόσο κινητικού νευρώνα
Πρόκειται για μορφή μετωποκροταφικής άνοιας που συνυπάρχει με νόσο κινητικού νευρώνα (FTD-MND). Η μετωποκροταφική άνοια προκαλεί σταδιακή απώλεια εγκεφαλικού ιστού στους μετωπιαίους και κροταφικούς λοβούς.
Η νόσος κινητικού νευρώνα είναι μια ταχέως εξελισσόμενη νευρολογική πάθηση που επηρεάζει την κίνηση, την αναπνοή και μπορεί να οδηγήσει σε παράλυση.
Περίπου το 10–15% των ατόμων με μετωποκροταφική άνοια αναπτύσσουν και αυτή τη νόσο, συχνά λόγω γενετικής μετάλλαξης.
Τα άτομα με FTD-MND εμφανίζουν μυϊκά προβλήματα, όπως αδυναμία, δυσκαμψία και δυσκολία στην κατάποση -συμπτώματα που δεν συνδέονται συνήθως με την άνοια.
Προϊούσα υπερπυρηνική παράλυση
Η προϊούσα υπερπυρηνική παράλυση (PSP) είναι μια σπάνια νευρολογική πάθηση που προκαλεί άνοια και κινητικά προβλήματα. Επηρεάζει συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την όραση και την κίνηση.
Τα άτομα με PSP έχουν δυσκολία στον έλεγχο των ματιών, πέφτουν συχνά και αντιμετωπίζουν προβλήματα στην κίνηση. Μπορεί επίσης να δυσκολεύονται στη συγκέντρωση και την επίλυση προβλημάτων.
Η διάγνωση είναι δύσκολη, καθώς τα συμπτώματα μοιάζουν με άλλες ασθένειες, όπως η νόσος Πάρκινσον.
Υποστήριξη για την άνοια
Σε όλες τις μορφές άνοιας, δεν υπάρχει ακόμη θεραπεία. Υπάρχουν μόνο φάρμακα που επιβραδύνουν την εξέλιξη, αλλά κυρίως για τη νόσο Αλτσχάιμερ. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να κατανοούμε τον κάθε τύπο άνοιας ξεχωριστά, ώστε να είναι δυνατή η παροχή της ενδεδειγμένης ανά περίπτωση φροντίδας.
Η έγκαιρη αναγνώριση είναι εξίσου σημαντική. Η άνοια δεν επηρεάζει μόνο τη μνήμη. Αλλαγές στη συμπεριφορά, προβλήματα όρασης, συχνές πτώσεις, δυσκολία στην κίνηση ή στην ομιλία μπορεί να είναι πρώιμα σημάδια.
Η καλύτερη κατανόηση των διαφορετικών μορφών άνοιας μπορεί να οδηγήσει σε πιο αποτελεσματική διαχείριση και θεραπεία αυτής της πολύπλοκης νόσου.
Πηγή: THE CONVERSATION.COM
