Όταν ακούμε τη λέξη «ξηρασία», το μυαλό μας πάει σε άδεια φράγματα, καμένες εκτάσεις και καλλιέργειες που καταστρέφονται. Όμως μια νέα επιστημονική μελέτη αποκαλύπτει έναν πολύ πιο «αόρατο» κίνδυνο: η έλλειψη νερού μπορεί να ενισχύει την αντοχή των βακτηρίων στα αντιβιοτικά — ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα δημόσιας υγείας παγκοσμίως.

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Microbiology, δείχνει ότι οι συνθήκες ξηρασίας ευνοούν την ανάπτυξη βακτηρίων που μπορούν να επιβιώσουν απέναντι στα αντιβιοτικά, τόσο στο έδαφος όσο και στον ανθρώπινο οργανισμό. Καθώς η κλιματική αλλαγή οδηγεί σε όλο και πιο εκτεταμένες άνυδρες περιοχές, αυξάνεται ο κίνδυνος έκθεσης του ανθρώπου σε δύσκολα θεραπεύσιμα παθογόνα.

Η «αόρατη» επίδραση της ξηρασίας

Οι ερευνητές διαπίστωσαν μια ισχυρή συσχέτιση μεταξύ του δείκτη ξηρασίας και της αντοχής στα αντιβιοτικά. Όπως εξηγούν, σε ξηρό έδαφος τα φυσικά αντιβιοτικά που παράγονται από μικροοργανισμούς γίνονται πιο συμπυκνωμένα — δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου επιβιώνουν κυρίως τα ανθεκτικά βακτήρια.

Η κύρια συγγραφέας της μελέτης, μικροβιολόγος Dianne Newman, τονίζει: «Βρήκαμε αυτή την πραγματικά εκπληκτικά ισχυρή συσχέτιση μεταξύ του δείκτη ξηρασίας και της αντοχής στα αντιβιοτικά. Τα δεδομένα αυτά αποτελούν ένα είδος συναγερμού για να δώσουμε μεγαλύτερη προσοχή στο πρόβλημα».

Και προσθέτει:

«Είναι λογικό ότι αν υπάρχουν βακτήρια στο έδαφος που παράγουν αντιβιοτικά και αρχίσεις να στεγνώνεις το έδαφος, αυτά τα αντιβιοτικά γίνονται πιο συμπυκνωμένα. Τα μόνα βακτήρια που μπορούν να αντέξουν αυτό είναι εκείνα που μπορούν να του αντισταθούν».

Από το έδαφος… στα νοσοκομεία

Η μελέτη δεν περιορίστηκε μόνο στο περιβάλλον. Οι επιστήμονες ανέλυσαν και δεδομένα από νοσοκομεία, όπου διαπίστωσαν ότι οι περιοχές με μεγαλύτερη ξηρασία εμφάνιζαν υψηλότερα ποσοστά λοιμώξεων ανθεκτικών στα αντιβιοτικά.

Οι προβλέψεις δείχνουν ότι έως και το 25% της επιφάνειας της Γης μπορεί να επηρεάζεται από ξηρασία μέχρι το 2050. Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε αύξηση των λοιμώξεων που δεν ανταποκρίνονται εύκολα στη θεραπεία.

Ταυτόχρονα, όμως, τα ευρήματα μπορεί να βοηθήσουν τα συστήματα υγείας να προσαρμοστούν εγκαίρως.