Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ) με ανακοίνωσή της εκφράζει τη βαθιά της θλίψη για το τραγικό ναυάγιο που σημειώθηκε τις πρώτες πρωινές ώρες πλησίον της Χίου, με αποτέλεσμα την απώλεια τουλάχιστον δεκαπέντε ανθρώπινων ζωών και τον σοβαρό τραυματισμό δεκάδων ακόμη, μεταξύ των οποίων παιδιά και γυναίκες σε κατάσταση εγκυμοσύνης. Η ΕΕΔΑ εκφράζει τα ειλικρινή της συλλυπητήρια στις οικογένειες των θυμάτων.
Ειδικότερα στην ανακοίνωσή της η ΕΕΔΑ «αποτίνει φόρο τιμής σε όλους αυτούς τους ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους στις ελληνικές θάλασσες. Παράλληλα, αναγνωρίζει την άμεση κινητοποίηση του προσωπικού του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής (ΛΣ/ΕΛΑΚΤ), το οποίο είναι επιφορτισμένο και με τη φύλαξη των θαλάσσιων συνόρων, και των υγειονομικών υπηρεσιών της Χίου καθώς και τη συμβολή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στη διάσωση και την παροχή βοήθειας και περίθαλψης στους επιζώντες.
Η ΕΕΔΑ υπογραμμίζει ότι κάθε γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια ανθρώπινων ζωών στη θάλασσα καθιστά απολύτως αναγκαία την άμεση, πλήρη και διαφανή αποτύπωση όλων των πραγματικών περιστατικών και πρέπει να διερευνάται με πλήρη διαφάνεια, αντικειμενικότητα και σύμφωνα με διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα. Αυτό αφορά ιδίως την ακριβή καταγραφή των συνθηκών υπό τις οποίες σημειώθηκε η σύγκρουση, τη συλλογή αξιόπιστων μαρτυριών από επιζώντες και σωστικά συνεργεία, την αξιολόγηση κάθε διαθέσιμου υλικού (βίντεο, ραντάρ, επικοινωνίες), και την άμεση ενημέρωση των οικογενειών των θυμάτων και του κοινού για τα αποτελέσματα της διερεύνησης.
Η ΕΕΔΑ υπενθυμίζει ότι η εμπειρία προηγούμενων πολύνεκρων ναυαγίων, όπως το 2014 στο Φαρμακονήσι και το 2023 νοτιοδυτικά της Πύλου, ανέδειξε επανειλημμένα τη σημασία της ουσιαστικής διερεύνησης, όχι μόνο για την απόδοση ευθυνών όπου αυτές προκύπτουν, αλλά και για την πρόληψη παρόμοιων τραγωδιών στο μέλλον. Η έγκαιρη και αξιόπιστη διερεύνηση τέτοιων περιστατικών αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη διαφύλαξη του κράτους δικαίου και την ενίσχυση της αξιοπιστίας των θεσμών.
Ειδικά για το ναυάγιο του Φαρμακονησίου, η ΕΕΔΑ υπενθυμίζει ότι η Ελλάδα έχει καταδικαστεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) στην υπόθεση (5418/15) Safi and Others v. Greece, όχι μόνο για την απώλεια ζωών αλλά κυρίως για παραβίαση του διαδικαστικού σκέλους του άρθρου 2 της ΕΣΔΑ (δικαίωμα στη ζωή), λόγω σοβαρών ελλείψεων στη μετέπειτα διερεύνηση, η οποία κρίθηκε ότι δεν ήταν ικανή να διαφωτίσει επαρκώς τις συνθήκες υπό τις οποίες σημειώθηκε το ναυάγιο. Η νομολογία αυτή καθιστά σαφές ότι η αποτελεσματική, άμεση και διαφανής διερεύνηση των πραγματικών περιστατικών που οδήγησαν σε αυτή την τραγωδία αποτελεί αυτοτελή και θεμελιώδη υποχρέωση του κράτους δικαίου.
Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου θα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και επαναλαμβάνει ότι η προστασία της ανθρώπινης ζωής και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας συνιστούν θεμελιώδεις υποχρεώσεις της Πολιτείας, και στο πλαίσιο της διαχείρισης των μεταναστευτικών και προσφυγικών ροών».
