Ωστόσο, για ορισμένους ανθρώπους, οι σκέψεις γύρω από το φαγητό και την κατανάλωσή του μοιάζουν αδιάκοπες, ακόμη και όταν δεν υπάρχει πραγματική σωματική πείνα. Η εμπειρία αυτή περιγράφεται με τον όρο «food noise» σε ελεύθερη μετάφαραση «θόρυβος γύρω από το φαγητό».
Για κάποιον που δυσκολεύεται με το food noise, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι σκέφτεται συνεχώς το επόμενο γεύμα, αποσπάται από τα σνακ που υπάρχουν στο σπίτι ή δυσκολεύεται να αγνοήσει ερεθίσματα όπως οι διαφημίσεις τροφίμων ή τα προϊόντα στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Πρόκειται για μια κατάσταση αυτή μπορεί να είναι ιδιαίτερα εξαντλητική.
Ωστόσο, ο όρος food noise δεν σημαίνει ότι κάθε σκέψη ή επιθυμία για φαγητό αποτελεί πρόβλημα. Η πείνα, ο κορεσμός, οι λιγούρες, η προσμονή ενός γεύματος και η απόλαυση του φαγητού αποτελούν φυσιολογικά στοιχεία του συστήματος που ρυθμίζει την όρεξη.
Ο στόχος για όσους βιώνουν έντονο food noise δεν είναι να εξαφανιστεί κάθε σκέψη γύρω από το φαγητό. Αντίθετα, στόχος είναι να μειωθούν οι επίμονες, παρεμβατικές, αγχογόνες και διαταρακτικές σκέψεις που επηρεάζουν την καθημερινότητα.
Τι είναι το «food noise»;
Στην επιστήμη της διαιτολογίας και της διατροφολογίας, ο όρος food noise περιλαμβάνει ένα σύνολο διαφορετικών μηχανισμών. Σε αυτούς συγκαταλέγονται η πείνα και ο κορεσμός, οι λιγούρες, η ανταμοιβή που προσφέρει το φαγητό, η συναισθηματική υπερφαγία, ο έλεγχος της διατροφικής συμπεριφοράς και η αυξημένη αντίδραση σε ερεθίσματα τροφής, όπως η όψη ή η μυρωδιά του φαγητού.
Επομένως, το food noise δεν ορίζεται ως ένα ενιαίο φαινόμενο. Δύο άνθρωποι μπορεί να περιγράφουν ότι το βιώνουν, αλλά οι αιτίες να είναι τελείως διαφορετικές για τον καθένα.
Για κάποιον, μπορεί να αποτελεί φυσιολογικό σήμα πείνας επειδή ενδεχομένως παρέλειψε ένα γεύμα. Για κάποιον άλλο, μπορεί να οφείλεται σε λιγούρες που προκαλούνται από το άγχος ή την κόπωση. Σε άλλες περιπτώσεις, μοιάζει περισσότερο με επίμονες και ενοχλητικές σκέψεις ή με φόβο απώλειας ελέγχου απέναντι στο φαγητό.
Παρότι είναι συνηθισμένο να υπάρχουν σκέψεις γύρω από το φαγητό, η κατάσταση γίνεται ανησυχητική όταν αρχίζει να επηρεάζει την καθημερινή ζωή. Μπορεί να δυσκολεύει τη συγκέντρωση, να αυξάνει το άγχος ή τις ενοχές γύρω από το φαγητό και να δημιουργεί την αίσθηση μιας συνεχούς εσωτερικής «μάχης».
Αν και η έρευνα για το food noise βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο, μελέτες σχετικά με τις λιγούρες, την αντίδραση στα ερεθίσματα τροφής και την προσπάθεια καταστολής των σκέψεων για το φαγητό δείχνουν ότι οι εμπειρίες αυτές μπορεί να δυσκολεύουν ορισμένους ανθρώπους να αποφύγουν την υπερκατανάλωση τροφής. Στις πιο σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να σχετίζονται με απώλεια ελέγχου, επεισόδια υπερφαγίας ή γενικότερη ψυχολογική επιβάρυνση που συνδέεται με τη διατροφή.
Πώς μπορεί να μειωθεί το food noise
Τα φάρμακα της κατηγορίας GLP-1, όπως το Wegovy (σεμαγλουτίδη) και το Mounjaro (τιρζεπατίδη), έχουν συνδεθεί στενά με την έννοια του food noise.
Επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι τα φάρμακα αυτά μειώνουν την πείνα, αυξάνουν το αίσθημα κορεσμού, περιορίζουν τις λιγούρες, μεταβάλλουν τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος ανταποκρίνεται στην ανταμοιβή που προσφέρει το φαγητό και ενισχύουν τον έλεγχο της διατροφικής συμπεριφοράς.
Παράλληλα, πολλοί άνθρωποι που λαμβάνουν αυτές τις θεραπείες αναφέρουν ότι αισθάνονται σημαντική μείωση του food noise. Το φαγητό δεν μοιάζει πλέον τόσο επιτακτική ανάγκη, γεγονός που μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά την ποιότητα ζωής τους.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι οι λιγούρες συχνά εντείνονται κατά τη διάρκεια μιας δίαιτας, ιδιαίτερα σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο. Αυτό συμβαίνει κυρίως όταν κάποιος παραλείπει γεύματα, καταναλώνει πολύ λίγες θερμίδες, αποκλείει από τη διατροφή του πολυαγαπημένα τρόφιμα ή ακολουθεί υπερβολικά αυστηρούς διατροφικούς κανόνες.
Επιπλέον, η προσπάθεια να μην σκεφτόμαστε συγκεκριμένες τροφές μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα, κάνοντάς τες ακόμη πιο έντονες στο μυαλό μας. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους οι πολύ αυστηρές δίαιτες συχνά κάνουν την όρεξη δυσκολότερη στη διαχείρισή της.
Η πείνα δεν είναι εχθρός
Το γεγονός ότι πεινάμε ή σκεφτόμαστε το φαγητό δεν είναι από μόνο του κάτι το αρνητικό. Η πείνα δεν αποτελεί δυσλειτουργία του οργανισμού, αλλά έναν φυσιολογικό βιολογικό μηχανισμό που μας υπενθυμίζει ότι το σώμα χρειάζεται ενέργεια. Για τον λόγο αυτό, η επανεμφάνιση ενός βαθμού food noise μετά τη μείωση ή τη διακοπή των φαρμάκων GLP-1 δεν πρέπει να προκαλεί φόβο.
Στόχος δεν είναι να «σιγήσει» εντελώς η όρεξη ή κάθε σκέψη γύρω από το φαγητό. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν επιθυμούν μια ζωή χωρίς αίσθημα πείνας ή χωρίς την απόλαυση ενός γεύματος. Το φαγητό αποτελεί μέρος της κουλτούρας, της ταυτότητας και της καθημερινότητάς μας.
Το ζητούμενο είναι η όρεξη να παραμένει σε διαχειρίσιμα επίπεδα, ώστε το φαγητό να απολαμβάνεται χωρίς να καταλαμβάνει υπερβολικό χώρο στη νοητική λειτουργία μας.
Πέντε τρόποι για να διαχειριστείτε το food noise
- Αναγνωρίστε το μήνυμα πριν αντιδράσετε: Ρωτήστε τον εαυτό σας αν πρόκειται για πραγματική σωματική πείνα, για λιγούρα ή για αντίδραση σε εξωτερικά ερεθίσματα. Η πείνα εμφανίζεται συνήθως σταδιακά και μπορεί να ικανοποιηθεί με διάφορες τροφές. Αντίθετα, η λιγούρα εμφανίζεται ξαφνικά και αφορά συνήθως ένα συγκεκριμένο τρόφιμο.
- Περιορίστε τα περιττά ερεθίσματα: Εάν η παρουσία σνακ στο σπίτι ενισχύει τις σκέψεις γύρω από το φαγητό, βοηθά να τα φυλάσσετε εκτός οπτικού πεδίου ή να οργανώνετε τα γεύματά σας πριν επισκεφθείτε το σούπερ μάρκετ.
- Δώστε προσοχή στα συναισθήματά σας: Το food noise μπορεί να συνδέεται με άγχος, κούραση, μοναξιά ή ανάγκη για παρηγοριά. Σε αυτές τις περιπτώσεις, αυτό που χρειάζεται πραγματικά ο οργανισμός ίσως δεν είναι τροφή, αλλά ξεκούραση, μια σύντομη βόλτα ή κάποια άλλη στρατηγική διαχείρισης του στρες.
- Εντάξτε τη σωματική άσκηση στην καθημερινότητα: Η φυσική δραστηριότητα μπορεί να μειώσει τις λιγούρες για ανθυγιεινά τρόφιμα, να περιορίσει το στρες και να βελτιώσει τη διάθεση. Παράλληλα, βοηθά στην καλύτερη αναγνώριση των σημάτων πείνας και κορεσμού, συμβάλλοντας τόσο στη βραχυπρόθεσμη όσο και στη μακροπρόθεσμη ρύθμιση της όρεξης.
- Αναζητήστε βοήθεια όταν τη χρειάζεστε: Εάν οι σκέψεις γύρω από το φαγητό προκαλούν έντονη δυσφορία ή επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητα, ιδιαίτερα όταν συνοδεύονται από υπερφαγικά επεισόδια, έντονες ενοχές, άγχος ή απώλεια ελέγχου, είναι σημαντικό να απευθυνθείτε σε γιατρό, διαιτολόγο, ψυχολόγο ή ειδικό στις διατροφικές διαταραχές.
Οι σκέψεις γύρω από το φαγητό αποτελούν φυσιολογικό μέρος ενός υγιούς συστήματος ρύθμισης της όρεξης. Η ικανότητα να αναγνωρίζουμε, να ερμηνεύουμε και να ανταποκρινόμαστε σωστά στα εσωτερικά σήματα του οργανισμού αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη βιώσιμη διαχείριση του σωματικού βάρους και τη διατήρηση μιας υγιούς σχέσης με το φαγητό.
Πηγή: THE CONVERSATION.COM
