Σε αυτό το στάδιο, οι βιοδείκτες στο αίμα αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία. Οι βιοδείκτες είναι μετρήσιμες ενδείξεις βιολογικής δραστηριότητας στον οργανισμό. Στην έρευνα για την άνοια, ορισμένοι αιματολογικοί βιοδείκτες μπορούν να παρέχουν πληροφορίες για βιολογικές διεργασίες που σχετίζονται με τις αλλαγές στον εγκέφαλο. Αυτές περιλαμβάνουν μεταβολές σε πρωτεΐνες που συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ, βλάβες στα νευρικά κύτταρα ή αλλαγές στα κύτταρα που τα υποστηρίζουν και τα προστατεύουν.

Ωστόσο, οι βιοδείκτες δεν μπορούν να προβλέψουν με βεβαιότητα αν ένα άτομο θα αναπτύξει άνοια. Αυξημένες τιμές μπορεί να υποδηλώνουν μεγαλύτερο κίνδυνο, όμως ορισμένοι άνθρωποι με τέτοιες βιολογικές ενδείξεις δεν εκδηλώνουν ποτέ τη νόσο, ενώ άλλοι την εμφανίζουν χωρίς να έχουν αντίστοιχα αυξημένους δείκτες.

Αυτό γεννά ένα σημαντικό ερώτημα: αφού έχουν ήδη ξεκινήσει οι πρώιμες αλλαγές στον εγκέφαλο, μπορεί ο τρόπος ζωής να επηρεάσει ακόμη τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας;

Διατροφή και άνοια

Η έρευνα δείχνει ότι η διατροφή μπορεί να συνεχίσει να παίζει σημαντικό ρόλο. Παρακολουθήθηκαν σχεδόν 1.900 άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω στη Σουηδία για διάστημα έως και 15 ετών. Κανένας συμμετέχων δεν είχε άνοια κατά την έναρξη της μελέτης. Στη διάρκεια της παρακολούθησης, 240 άτομα εμφάνισαν άνοια.

Η διατροφή των συμμετεχόντων αξιολογήθηκε επανειλημμένα και εξετάστηκε κατά πόσο οι πιο υγιεινές διατροφικές συνήθειες συνδέονταν με μικρότερο κίνδυνο άνοιας σε άτομα με διαφορετικά επίπεδα αιματολογικών βιοδεικτών που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ, τη βλάβη των νευρικών κυττάρων και το βιολογικό στρες στον εγκέφαλο.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι ακολουθούσαν πιο υγιεινή διατροφή είχαν γενικά μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας. Το εύρημα αυτό παρατηρήθηκε ακόμη και σε άτομα των οποίων οι βιοδείκτες υποδήλωναν αυξημένο βιολογικό κίνδυνο, συμπεριλαμβανομένων αλλαγών που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Η σημασία της συνολικής διατροφής

Η μελέτη δεν επικεντρώθηκε σε μεμονωμένες τροφές ή θρεπτικά συστατικά, αλλά στα συνολικά διατροφικά πρότυπα, καθώς στην καθημερινότητα οι άνθρωποι καταναλώνουν συνδυασμούς τροφίμων και όχι απομονωμένα συστατικά.

Προηγούμενες έρευνες της ίδιας ομάδας είχαν ήδη δείξει ότι η ποιότητα της διατροφής σχετίζεται με βιοδείκτες της νόσου Αλτσχάιμερ σε ηλικιωμένους χωρίς γνωστικές διαταραχές.

Οι ερευνητές αξιολόγησαν τη διατροφή με τρεις διαφορετικούς τρόπους:

• τον βαθμό προσήλωσης στη μεσογειακή διατροφή,
• τη συμμόρφωση με γενικές οδηγίες υγιεινής διατροφής,
• και το κατά πόσο η διατροφή είχε φλεγμονώδη ή αντιφλεγμονώδη δράση.

Ο ρόλος της φλεγμονής

Το πιο σταθερό εύρημα αφορούσε τη φλεγμονώδη επίδραση της διατροφής.

Σε άτομα με αυξημένα επίπεδα βιοδεικτών κινδύνου, οι διατροφές με χαμηλότερο φλεγμονώδες δυναμικό συσχετίστηκαν με έως και 30% χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.

Πρόκειται όμως για σχετική μείωση του κινδύνου μεταξύ ομάδων και όχι για εγγύηση ότι ένα συγκεκριμένο άτομο δεν θα εμφανίσει άνοια.

Οι ερευνητές επισημαίνουν επίσης ότι πρόκειται για μελέτη παρατήρησης, η οποία μπορεί να αναδείξει συσχετίσεις αλλά δεν αποδεικνύει σχέση αιτίας-αποτελέσματος.

Παρ' όλα αυτά, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η φλεγμονή μπορεί να αποτελεί έναν από τους μηχανισμούς μέσω των οποίων η διατροφή συνεχίζει να επηρεάζει τον κίνδυνο άνοιας ακόμη και όταν έχουν ήδη ξεκινήσει οι πρώιμες βιολογικές αλλαγές.

Τι σημαίνει αντιφλεγμονώδης διατροφή

Μια διατροφή με χαμηλή φλεγμονώδη δράση δεν αποτελεί ειδική θεραπευτική δίαιτα, αλλά έναν γενικό τρόπο υγιεινής διατροφής.

Συνήθως περιλαμβάνει περισσότερα:

• λαχανικά,
• φρούτα,
• δημητριακά ολικής άλεσης,
• όσπρια,
• τσάι και καφέ,

και λιγότερα:

• κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας,
• επεξεργασμένα δημητριακά,
• αναψυκτικά και ποτά με ζάχαρη.

Προηγούμενες μελέτες έχουν συνδέσει μια τέτοια διατροφή με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας σε ηλικιωμένους με καρδιομεταβολικά νοσήματα, όπως διαβήτη τύπου 2, καρδιαγγειακή νόσο ή ιστορικό εγκεφαλικού επεισοδίου.

Γιατί η φλεγμονή επηρεάζει τον εγκέφαλο;

Η φλεγμονή αποτελεί φυσιολογικό μηχανισμό άμυνας του οργανισμού απέναντι σε λοιμώξεις και τραυματισμούς.

Το πρόβλημα δημιουργείται όταν παραμένει ενεργή σε χαμηλό βαθμό για πολλά χρόνια.

Οι επιστήμονες θεωρούν ότι αυτή η χρόνια χαμηλού βαθμού φλεγμονή μπορεί να συμβάλλει στη γήρανση του εγκεφάλου και στην ανάπτυξη άνοιας, επηρεάζοντας άμεσα τα εγκεφαλικά κύτταρα αλλά και έμμεσα μέσω των αιμοφόρων αγγείων, της αντίστασης στην ινσουλίνη και της καρδιαγγειακής υγείας.

Τα διατροφικά πρότυπα

Η μεσογειακή διατροφή και μια γενικά υγιεινή διατροφή φάνηκαν να συνδέονται περισσότερο με μειωμένο κίνδυνο άνοιας σε άτομα με χαμηλότερα επίπεδα βιοδεικτών.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν ωφελούν όσους βρίσκονται ήδη σε υψηλότερο βιολογικό κίνδυνο. Αντίθετα, τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι διαφορετικά χαρακτηριστικά της διατροφής μπορεί να δρουν με διαφορετικούς τρόπους, ανάλογα με το βιολογικό προφίλ κάθε ανθρώπου.

Πλεονεκτήματα και περιορισμοί της μελέτης

Στα πλεονεκτήματα της έρευνας περιλαμβάνονται η μακροχρόνια παρακολούθηση των συμμετεχόντων, οι επαναλαμβανόμενες αξιολογήσεις της διατροφής, η προσεκτική καταγραφή των περιστατικών άνοιας και η σύγκριση διαφορετικών διατροφικών προτύπων στο ίδιο δείγμα.

Ωστόσο, υπάρχουν και περιορισμοί. Η διατροφή καταγράφηκε μέσω ερωτηματολογίων, τα οποία δεν είναι πάντοτε απόλυτα ακριβή. Επιπλέον, οι συμμετέχοντες προέρχονταν από μία αστική περιοχή της Σουηδίας και ήταν, κατά μέσο όρο, σχετικά υγιείς και με υψηλό μορφωτικό επίπεδο, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα γενίκευσης των αποτελεσμάτων σε άλλους πληθυσμούς.

Το βασικό μήνυμα

Οι ερευνητές τονίζουν ότι μια υγιεινή διατροφή δεν μπορεί να εξαλείψει τον κίνδυνο άνοιας. Η ηλικία, η κληρονομικότητα, η καρδιαγγειακή υγεία, οι κοινωνικοί παράγοντες και άλλες παράμετροι εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο.

Ωστόσο, τα ευρήματα δείχνουν ότι η διατροφή μπορεί να εξακολουθεί να συμβάλλει στη διατήρηση της υγείας του εγκεφάλου ακόμη και όταν έχουν ήδη εμφανιστεί πρώιμες βιολογικές ενδείξεις αυξημένου κινδύνου.

Το επόμενο βήμα για τους επιστήμονες είναι να προσδιορίσουν ποια συγκεκριμένα τρόφιμα και θρεπτικά συστατικά ευθύνονται για αυτές τις συσχετίσεις, ώστε οι μελλοντικές οδηγίες πρόληψης της άνοιας να γίνουν πιο στοχευμένες και αποτελεσματικές.

Πηγή: THE CONVERSATION.COM