Μπορεί ο λαός να θέλει τα "ετερώνυμα να έλκονται", ωστόσο η πράξη δείχνει ότι στην επιλογή συντρόφου λειτουργεί ο κανόνας του "κουμπώματος" ψυχικών διαταραχών. Αυτό τουλάχιστον προκύπτει από νέα μελέτη στο JAMA Psychiatry η οποία εξέτασε κατά πόσο οι γονείς είναι πιθανότερο να μοιράζονται ψυχικές και σωματικές παθήσεις και πώς αυτή η τάση επηρεάζει τον κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών στα παιδιά.
Οι ερευνητές μελέτησαν στοιχεία υγείας και οικογενειακά δεδομένα περισσότερων από 4,2 εκατομμυρίων ανθρώπων στη Δανία και διαπίστωσαν ότι τα άτομα με ψυχιατρική διαταραχή ήταν πιθανότερο να έχουν σύντροφο με την ίδια ή με σχετιζόμενη διαταραχή.
Η ισχυρότερη ομοιότητα μεταξύ συντρόφων καταγράφηκε στα ζευγάρια όπου και οι δύο είχαν σχιζοφρένεια. Συχνές ήταν και οι συνδέσεις μεταξύ διαφορετικών ψυχιατρικών διαταραχών, με χαρακτηριστικό παράδειγμα άνδρες με διαταραχή χρήσης ουσιών και γυναίκες με ΔΕΠΥ. Συνολικά, η αντιστοιχία στις ψυχικές διαταραχές ήταν πολύ ισχυρότερη από εκείνη που παρατηρήθηκε στις σωματικές παθήσεις.
Επιλέγουμε συντρόφους που μάς μοιάζουν;
Η λεγόμενη «ομοιοτυπική σύζευξη» (assortative mating) περιγράφει την τάση των ανθρώπων να επιλέγουν συντρόφους με παρόμοια χαρακτηριστικά. Επειδή όμως οι παράγοντες που σχετίζονται με την ψυχική υγεία δεν είναι πάντα ορατοί, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ως δείκτη την ομοιότητα των χαρακτηριστικών που τελικά παρουσίαζαν οι σύντροφοι.
Προηγούμενες μελέτες είχαν βασιστεί σε μικρότερα ή μη αντιπροσωπευτικά δείγματα, ενώ συχνά δεν λάμβαναν υπόψη τη συννοσηρότητα, δηλαδή την ταυτόχρονη παρουσία περισσότερων της μίας διαταραχών στο ίδιο άτομο.
Στη νέα μελέτη αξιοποιήθηκαν εθνικά μητρώα υγείας και πληθυσμού της Δανίας. Εντοπίστηκαν 549.541 γονεϊκά ζευγάρια και 822.209 παιδιά, ενώ 513.259 οικογένειες μπορούσαν να μελετηθούν ως τρίπτυχα μητέρας-πατέρα-παιδιού.
Οι ερευνητές συνέκριναν τα πραγματικά δεδομένα με ένα προσομοιωμένο σενάριο τυχαίας επιλογής συντρόφων, πραγματοποιώντας 1.000 προσομοιώσεις.
Τι έδειξαν τα δεδομένα
Τα ζευγάρια παρουσίαζαν πολύ μεγαλύτερη ομοιότητα ως προς τις ψυχιατρικές διαταραχές από αυτή που θα αναμενόταν τυχαία, με συνολική συσχέτιση r=0,28. Η σχιζοφρένεια βρισκόταν στην κορυφή, ακολουθούμενη από τη ΔΕΠΥ, τη διαταραχή αυτιστικού φάσματος και τη διαταραχή χρήσης ουσιών.
Σε σύγκριση με το μοντέλο τυχαίας επιλογής συντρόφων, η μη τυχαία επιλογή συνδεόταν με αύξηση κατά 1,8% στη συνολική συχνότητα των ψυχιατρικών διαταραχών και κατά 12,5% στην οικογενειακή κληρονομικότητα του κινδύνου.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι, εφόσον τα ευρήματα επιβεβαιωθούν και σε άλλους πληθυσμούς, η συσσώρευση ψυχικών διαταραχών μέσα στις οικογένειες θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για τον έγκαιρο εντοπισμό οικογενειών αυξημένου κινδύνου και για πιο στοχευμένες παρεμβάσεις πρόληψης και υποστήριξης.
Πηγή: Medical Xpress
