Το ανθρώπινο σώμα διατηρεί φυσιολογικά τη θερμοκρασία του πυρήνα του γύρω στους 37°C. Όταν ο αέρας γύρω μας θερμαίνεται, το σώμα πρέπει να καταβάλει μεγαλύτερη προσπάθεια για να διατηρήσει αυτή τη θερμοκρασία. Η θερμική καταπόνηση εμφανίζεται όταν το σώμα αποκτά θερμότητα ταχύτερα από όσο μπορεί να την αποβάλει.

Η βασική άμυνα του οργανισμού είναι η εφίδρωση και η αύξηση της ροής του αίματος προς το δέρμα, όπου η θερμότητα μπορεί να απελευθερωθεί στο περιβάλλον. Όμως αυτό το σύστημα έχει τα όριά του.

Όταν η ζέστη γίνεται υπερβολική, όταν ο ζεστός και υγρός αέρας εμποδίζει την εξάτμιση του ιδρώτα ή όταν η αφυδάτωση αφήνει στον οργανισμό πολύ λίγα υγρά ώστε να ιδρώνει και να κυκλοφορεί σωστά το αίμα, οι μηχανισμοί ψύξης αρχίζουν να αποτυγχάνουν. Αυτό οδηγεί σε θερμική εξάντληση και, σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, σε θερμοπληξία.

Οι δύο καταστάσεις συχνά χρησιμοποιούνται ως συνώνυμες, όμως η διαφορά μεταξύ τους είναι σημαντική. Το να γνωρίζουμε ποια από τις δύο αντιμετωπίζουμε μπορεί να σώσει μια ζωή.

Ποιοι είναι οι πιο ευάλωτοι

Οποιοσδήποτε μπορεί να εμφανίσει ασθένεια που σχετίζεται με τη ζέστη, όμως ορισμένοι άνθρωποι διατρέχουν πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο.

Οι ηλικιωμένοι και τα μικρά παιδιά είναι λιγότερο αποτελεσματικοί στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματός τους. Η ευαλωτότητα αυτή μπορεί να επιδεινωθεί από υποκείμενα προβλήματα υγείας: οι καρδιοπάθειες, οι νεφρικές και οι αναπνευστικές παθήσεις μειώνουν την ικανότητα του οργανισμού να αντιμετωπίσει τη ζέστη. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και με φάρμακα που επηρεάζουν την εφίδρωση, την ενυδάτωση ή την κυκλοφορία του αίματος.

Κλειστοί χώροι, όπως σταθμευμένα αυτοκίνητα και δωμάτια με ανεπαρκή αερισμό, μπορούν να θερμανθούν πολύ γρήγορα, προκαλώντας απότομη αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος, ιδιαίτερα στα παιδιά, στους ηλικιωμένους και στα άτομα με υποκείμενα προβλήματα υγείας.

Οι άνθρωποι που εργάζονται ή ασκούνται σε εξωτερικούς χώρους αντιμετωπίζουν επιπλέον κινδύνους. Η σωματική δραστηριότητα παράγει πρόσθετη θερμότητα στο εσωτερικό του σώματος, η οποία, σε συνδυασμό με τη ζέστη και την υγρασία του περιβάλλοντος, προκαλεί περαιτέρω αύξηση της θερμοκρασίας του πυρήνα του σώματος.

Θερμική εξάντληση

Η θερμική εξάντληση εμφανίζεται όταν το σώμα δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει τη ζέστη, αλλά εξακολουθεί να καταφέρνει να διατηρεί τη θερμοκρασία του πυρήνα του κάτω από τα επικίνδυνα επίπεδα.

Μπορεί να παρατηρήσετε:

• έντονη εφίδρωση,
• ζάλη,
• πονοκέφαλο,
• ναυτία,
• κόπωση,
• μυϊκές κράμπες,
• ή απλώς ένα έντονο αίσθημα εξάντλησης.

Η θερμική εξάντληση συχνά συνοδεύεται από αφυδάτωση, επειδή μεγάλες ποσότητες υγρών και αλάτων χάνονται μέσω του ιδρώτα.

Η επαρκής ενυδάτωση συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου, όμως η κατανάλωση νερού από μόνη της δεν είναι πάντα αρκετή. Ακόμη και ένας καλά ενυδατωμένος άνθρωπος μπορεί να εμφανίσει ασθένεια λόγω ζέστης, εάν οι θερμοκρασίες είναι πολύ υψηλές, η υγρασία εμποδίζει την εξάτμιση του ιδρώτα ή η σωματική δραστηριότητα συνεχίζεται χωρίς επαρκή διαλείμματα για ξεκούραση και δροσιά.

Ωστόσο, η θερμική εξάντληση δεν εξελίσσεται αναπόφευκτα σε θερμοπληξία. Οι περισσότεροι άνθρωποι αναρρώνουν πλήρως εφόσον δροσιστούν, ενυδατωθούν και ξεκουραστούν επαρκώς.

Θερμοπληξία

Η θερμοπληξία εμφανίζεται όταν το σύστημα ρύθμισης της θερμοκρασίας του σώματος αρχίζει να αποτυγχάνει και η θερμοκρασία του πυρήνα του σώματος αυξάνεται σε επικίνδυνα επίπεδα, συνήθως πάνω από 40°C.

Η σημαντικότερη διαφορά μεταξύ θερμικής εξάντλησης και θερμοπληξίας είναι η επίδραση στο νευρικό σύστημα.

Η θερμοπληξία έχει διαφορετική εικόνα: σύγχυση, αποπροσανατολισμός, ασυνήθιστη συμπεριφορά, κατάρρευση και σπασμοί. Το ίδιο το νευρικό σύστημα αρχίζει να δυσλειτουργεί.

Η θερμοπληξία μπορεί να προκαλέσει βλάβες στον εγκέφαλο και σε άλλα όργανα και μπορεί να αποβεί θανατηφόρα χωρίς άμεση αντιμετώπιση θεραπεία. Μπορεί να εμφανιστεί κατά τη διάρκεια καύσωνα ή κατά τη διάρκεια έντονης σωματικής δραστηριότητας, όταν το σώμα παράγει περισσότερη θερμότητα από όση μπορεί να αποβάλει.

Οι μετρήσεις της θερμοκρασίας μπορούν να είναι χρήσιμες, όμως δεν πρέπει να βασιζόμαστε αποκλειστικά σε αυτές. Οι μετρήσεις από το δέρμα, το μέτωπο ή το αυτί μπορεί να μην αντικατοπτρίζουν με ακρίβεια την πραγματική θερμοκρασία του πυρήνα του σώματος.

Είναι σημαντικό να αξιολογούμε τη συνολική εικόνα και όχι να βασιζόμαστε μόνο σε μια μέτρηση θερμοκρασίας.

Τι πρέπει να κάνουμε

Εάν κάποιος εμφανίσει συμπτώματα θερμικής εξάντλησης, πρέπει να δράσουμε γρήγορα κάνοντας τα εξής:

• μεταφέρετέ τον σε δροσερό χώρο,
• χαλαρώστε ή αφαιρέστε τα περιττά ρούχα,
• ενθαρρύνετέ τον να πιει δροσερά υγρά,
• βοηθήστε τον να δροσιστεί με ό,τι είναι διαθέσιμο – έναν ανεμιστήρα, βρεγμένες πετσέτες ή ακόμη και ένα κρύο ντους.

Οι περισσότεροι άνθρωποι θα πρέπει να παρουσιάσουν βελτίωση μέσα σε περίπου 30 λεπτά.

Εάν όμως το άτομο μπερδεύεται, συμπεριφέρεται ασυνήθιστα, καταρρέει, εμφανίζει σπασμούς ή χάνει τις αισθήσεις του, πρέπει να θεωρήσουμε ότι έχει υποστεί θερμοπληξία και να μην καθυστερήσουμε να καλέσουμε τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης για την περαιτέρω φροντίδα του.

Πηγή: THE CONVERSATION. COM