Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αιτίες νοσηρότητας και θνητότητας που σχετίζονται με τον καρκίνο στην Ελλάδα και διεθνώς. Την ίδια στιγμή, όμως, αποτελεί μία μορφή καρκίνου στην οποία η οργανωμένη πρόληψη μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο. Η νόσος αναπτύσσεται συνήθως σταδιακά, σε βάθος ετών, ξεκινώντας από προκαρκινικές βλάβες -τους πολύποδες. Η έγκαιρη ανίχνευση και αφαίρεσή τους μπορεί να διακόψει την εξέλιξή τους προς κακοήθεια, γεγονός που καθιστά τον συστηματικό προσυμπτωματικό έλεγχο ιδιαίτερα σημαντικό.
Σε όλα τα παραπάνω και με αφορμή την πραγματοποίηση της Επιστημονικής Ημερίδας Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης για τον Καρκίνο του Παχέος Εντέρου «Προλαμβάνω», Απόδοση, Προκλήσεις και Δυνατότητες Βελτίωσης η οποία θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου στο Αμφιθέατρο Αργυριάδης του Πανεπιστημίου Αθηνών αναφέρθηκαν σε συνέντευξη τύπου ο Καθηγητής Παθολογίας–Γαστρεντερολογίας της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Διευθυντής της Α’ Πανεπιστημιακής Γαστρεντερολογικής Κλινικής του Γ.Ν.Α. «Λαϊκό», Πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Γαστρεντερολογίας & Διατροφής και Πρόεδρος της Ελληνικής Γαστρεντερολογικής Εταιρείας, Γεώργιος Παπαθεοδωρίδης, ο Γαστρεντερολόγος και Πρόεδρος της Επαγγελματικής Ένωσης Γαστρεντερολόγων Ελλάδας, Αλέξανδρος Κωφοκώτσιος, και ο Πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών Γεώργιος Πατούλης. Στην Συνέντευξη τύπου επίσης παρευρέθηκαν ο Γενικός Διευθυντής του Συλλόγου Ασθενών Ήπατος Ελλάδος “Προμηθέας” Γεώργιος Καλαμίτσης και η Διευθύντρια της Ένωσης Ασθενών Ελλάδος Ναταλία Τουμπανάκη.
Στην Ελλάδα, το Εθνικό Πρόγραμμα Προσυμπτωματικού Ελέγχου «Προλαμβάνω» αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Το πρόγραμμα εφαρμόζεται από το 2024 και προβλέπει έλεγχο με εξέταση κοπράνων και, σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος, παραπομπή για κολονοσκόπηση.
Αποτελεσματικότητα προγράμματα
Τα οργανωμένα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματικά στη μείωση τόσο της επίπτωσης όσο και της θνητότητας από καρκίνο του παχέος εντέρου όπως υπογραμμίζει ο καθηγητής Παπαθεοδωρίδης,
Για τα άτομα μέσου κινδύνου, οι βασικές μέθοδοι προσυμπτωματικού ελέγχου περιλαμβάνουν την ανοσοϊστοχημική εξέταση αιμοσφαιρίνης στα κόπρανα (FIT), με κολονοσκόπηση σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος, καθώς και την κολονοσκόπηση. Η FIT αποτελεί μία ευκολότερα εφαρμόσιμη και ευρύτερα αποδεκτή εξέταση, ενώ η κολονοσκόπηση διαθέτει υψηλότερη ατομική ευαισθησία, αλλά απαιτεί περισσότερους πόρους και είναι λιγότερο αποδεκτή.
Όπως υπογραμμίζεται, το ελληνικό πρόγραμμα αποτελεί ένα ιδιαίτερα θετικό βήμα για τη μείωση της θνητότητας από τη νόσο. Ωστόσο, όπως κάθε οργανωμένο πρόγραμμα πρόληψης, χρειάζεται συνεχή παρακολούθηση, αξιολόγηση, έλεγχο ποιότητας και, όπου απαιτείται, διορθωτικές παρεμβάσεις.
Με βάση την εμπειρία από την εφαρμογή του προγράμματος, ο κ. Κωφοκώτσιος, επισημαίνει την ανάγκη συγκεκριμένων παρεμβάσεων που μπορούν να ενισχύσουν περαιτέρω την αποτελεσματικότητά του.
Ο ρόλος του προσωπικού ιατρού
Κεντρικό ρόλο μπορεί να αναλάβει ο Προσωπικός Ιατρός, ώστε η πρόληψη να αποκτήσει περισσότερο εξατομικευμένο χαρακτήρα. Η λήψη του ιατρικού και οικογενειακού ιστορικού μπορεί να συμβάλει στην ορθή κατηγοριοποίηση του κινδύνου και στην κατάλληλη καθοδήγηση κάθε πολίτη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η δημιουργία ενός Fast-Track πρωτοκόλλου για τα θετικά αποτελέσματα, ώστε να περιορίζεται η αναμονή μέχρι την κολονοσκόπηση. Προτείνεται η θέσπιση συγκεκριμένου χρονικού ορίου και η δημιουργία κεντρικού συστήματος ραντεβού, ώστε ο πολίτης να οδηγείται γρήγορα στην κατάλληλη δημόσια ή ιδιωτική δομή.
Παράλληλα, κρίνεται απαραίτητη η εξασφάλιση επαρκών οικονομικών και υλικοτεχνικών πόρων, τόσο για τη συμμετοχή ιδιωτών γαστρεντερολόγων όσο και για την ενίσχυση των ενδοσκοπικών μονάδων των νοσοκομείων με σύγχρονο εξοπλισμό.
Το Εθνικό Μητρώο Πολυπόδων
Σημαντική παρέμβαση αποτελεί και η δημιουργία Εθνικού Μητρώου Πολυπόδων, στο οποίο θα καταγράφονται ψηφιακά τα ευρήματα και τα αποτελέσματα των βιοψιών, ενώ θα υπάρχει δυνατότητα αυτόματης υπενθύμισης και προγραμματισμού του επόμενου απαραίτητου ελέγχου.
Συνεχίζοντας ο κ. Κωφοκώτσιος αναφέρει ότι καθοριστικής σημασίας είναι, η ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής ενημέρωσης του κοινού, η οποία θα συμβάλει στην απομυθοποίηση της κολονοσκόπησης και στην ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών στον προληπτικό έλεγχο. Το μήνυμα της πρόληψης δεν χρειάζεται να βασίζεται στον φόβο. Αντίθετα, πρέπει να αναδεικνύει τη δυνατότητα της έγκαιρης παρέμβασης και τη θεραπευτική αξία της πρόληψης.
Η οργανωμένη πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση, η σωστή ιατρική καθοδήγηση και η συστηματική παρακολούθηση μπορούν να αποτελέσουν καθοριστικά εργαλεία για τη μείωση της επίπτωσης και της θνητότητας από τον καρκίνο του παχέος εντέρου και για την προστασία της δημόσιας υγείας.
