Ελίσσονται στους αχανείς διαδρόμους νοσοκομείων σα να είναι το σπίτι τους, εξοικειώνονται με άγνωστες λέξεις όπως το «πικ» ή το «φόλει». Μπορούν να κοιμούνται για μήνες σε μια καρέκλα συνοδού. Και την ίδια στιγμή παραμένουν σύζυγοι, γιοι και κόρες, γονείς. Εργαζόμενοι. Και άνθρωποι, που φοβούνται όπως όλοι οι υπόλοιποι αλλά δεν μπορούν να το πουν δυνατά ούτε στον εαυτό τους. Δεν προλαβαίνουν κιόλας, για να είμαστε ακριβείς. Είναι οικογενειακοί Φροντιστές. Και το κεφαλαίο «Φ» δεν είναι κατά λάθος...

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ελληνικού Δικτύου Φροντιστών ΕΠΙΟΝΗ, η φροντίδα που προσφέρουν οι άτυποι φροντιστές σε ασθενείς με σοβαρά, χρόνια και συχνά απειλητικά για τη ζωή νοσήματα, «απαρτίζει ένα σημαντικό μερίδιο της συνολικής μακροχρόνιας φροντίδας στις Ευρωπαϊκές χώρες. Διάφορες εκτιμήσεις, αναφέρει στην ιστοσελίδα της η ΕΠΙΟΝΗ, υπολογίζουν ότι μέχρι και το 80% της συνολικής μακροχρόνιας φροντίδας, παρέχεται από άτυπους φροντιστές.

Αν και επίσημα στατιστικά στοιχεία για το ποσοστό των άτυπων φροντιστών στην Ελλάδα δεν υπάρχουν ο οργανισμός Eurofound (EQLS 2016) υπολογίζει ότι το ποσοστό αυτό ανέρχεται στο 34%».

Ο ορισμός

Ένας φροντιστής, αναφέρει σχετικό άρθρο του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, είναι κάποιος που χειρίζεται πολλές ή όλες τις ανάγκες ενός αγαπημένου προσώπου ή φίλου που δεν είναι πλέον σε θέση να φροντίσει τον εαυτό του λόγω ασθένειας, ηλικίας ή αναπηρίας. Οι φροντιστές υποστηρίζουν τα αγαπημένα τους πρόσωπα σε πολλά περιβάλλοντα: στο σπίτι, στο νοσοκομείο, κατά τη διάρκεια επισκέψεων σε γηροκομεία, και μερικές φορές ακόμη και από μακριά.

Η εξουθένωση

Η φροντίδα ενός αγαπημένου προσώπου δεν είναι μια χάρη που περιμένει ανταπόδοση. Και έχει σωματικό, συναισθηματικό και συχνά και οικονομικό κόστος.

Οι επιστήμονες του Χάρβαρντ, δίνουν κάποιες απλές συμβουλές αυτοφροντίδας, με στόχο να βοηθήσουν τους οικογενειακούς φροντιστές να αποφύγουν το burnout, φαινόμενο συχνό, με μεγάλο κοινωνικό αποτύπωμα και ελάχιστες προσπάθειες για την ανακούφιση του. Τι λένε λοιπόν οι ειδικοί;

• Ζητήστε βοήθεια: Λίγες κατηγορίες ανθρώπων είναι περισσότερο απρόθυμοι να ζητήσουν βοήθεια από ότι οι οικογενειακοί φροντιστές.
  Κι όμως λένε οι επιστήμονες, το αίτημα βοήθειας από φίλους και συγγενείς, το μοίρασμα μέρους της καθημερινής ρουτίνας και η αποδοχή όποιας αρωγής προσφέρεται από κάποιο άλλο άτομο του κύκλου, είναι το πρώτο και ίσως το σημαντικότερο βήμα για να μετριαστεί η πιθανότητα σωματικής, πνευματικής και ψυχικής εξάντλησης.
• Βασιστείτε σε φίλους: Οι φίλοι, ιδιαίτερα εκείνοι που είναι διατεθειμένοι κυρίως να ακούν και να προσφέρουν τις συμβουλές τους μόνο όταν τους ζητηθεί, είναι ανεκτίμητοι. Όσοι έχετε αναλάβει την φροντίδα ενός οικείου σας, προσπαθήστε να είστε κοντά σε άτομα που δεν είναι επικριτικά. Και μη διστάσετε να ρωτήσετε ευθέως αν μπορείτε να τους χρησιμοποιήσετε σε πρακτικό επίπεδο αν προκύψει ανάγκη.
• Ομαδοποιήστε τις δουλειές: Φτιάξτε μια εβδομαδιαία λίστα με όλα όσα πρέπει να γίνουν, συμπεριλαμβανομένων των ιατρικών ραντεβού αλλά και των πρακτικών υποχρεώσεων όπως τα ψώνια στο σούπερ μάρκετ, οι πληρωμές λογαριασμών ή το σέρβις του αυτοκινήτου...μοιράστε όσες από αυτές μπορούν να διεκπεραιωθούν από έναν τρίτο. Και προσπαθήστε να ξεμπερδέψετε με τις υπόλοιπες, αν είναι δυνατόν, σε συγκεκριμένες μέρες που θα έχετε εκ των προτέρων ορίσει και όχι αποσπασματικά.
• Αφήστε κάτι: Αν ένα καθαρό σπίτι είναι σημαντικό για εσάς, αν το μαγείρεμα είναι το σημείο επαφής σας με την κανονικότητα, εάν με λίγα λόγια οι δουλειές της καθημερινότητας είναι ένας τρόπος ανακούφισης από το άγχος της ασθένειας, συνεχίστε να τις κάνετε. Όμως θυμηθείτε να είστε λιγότερο αυστηροί με τον εαυτό σας από όσο συνηθίζετε.
  Κάποιες δουλειές θα μείνουν πίσω, και αυτό είναι εντάξει. Είναι εντάξει. Δις, για εμπέδωση...
• Προσωπικός χρόνος: Φαίνεται ήδη το πικρό μειδίαμα… ναι, εύκολο να το λες αλλά όχι να το κάνεις, θα πείτε. Ξεκινήστε με μικρά βήματα. Ένα βράδυ την εβδομάδα ή ένα πρωινό. Περάστε το με φίλους. Βάφοντας τα μαλλιά σας. Χαζεύοντας στα μαγαζιά. Κοιτάζοντας το ταβάνι. Όμως δώστε το στον εαυτό σας. Είναι ο χρόνος που θα σας κάνει πάλι να είστε εσείς και όχι μόνο ο Φροντιστής.
• Αναζητήστε μια ομάδα υποστήριξης: Είναι το μέρος που κανείς δεν θα σας ρωτήσει γιατί κλαίτε. Ξέρουν. Τα βιώνουν. Και γνωρίζουν περισσότερο από τον καθένα την αξία της σιωπής όταν κάποιος επιτέλους ξεσπά.
• Φάτε: Κυρίως αυτό… δηλαδή απλά φάτε. Κάτι. Αν αυτό είναι και κανονικό φαγητό ή και κανένα φρούτο εκτός των συσκευασμένων κρουασάν των νοσοκομειακών κυλικείων, ακόμα καλύτερα. Περιορίστε όσο γίνεται τα ανθυγιεινά σνακ και τα γλυκά. Και ενδιάμεσα στους καφέδες χωρέστε με κάποιον τρόπο έστω 4 ποτήρια νερού την ημέρα ακόμα κι αν πρέπει να βάλετε υπενθύμιση στο κινητό σας για αυτό… true story.
• Παραμείνετε δραστήριοι: Προσπαθήστε να έχετε 30 έως 60 λεπτά μέτριας άσκησης την ημέρα, τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας, λένε οι ειδικοί του Χάρβαρντ. Περπατήστε έστω μισή ώρα την ημέρα, λένε οι μη ειδικοί μεν, έμπειροι φροντιστές δε. Και είναι μια πραγματικά καλή συμβουλή.
• Καταπολεμήστε την ενοχή σας: Η φροντίδα έλκει την ενοχή όπως ένας μαγνήτης τραβάει τα ρινίσματα σιδήρου. Στο υποσυνείδητο σας, πάντα θα υπάρχει και κάτι άλλο που θα μπορούσατε να προσφέρετε ή κάτι που θα έπρεπε να είχατε κάνει διαφορετικά. Μην επικρίνετε τον εαυτό σας. Δεν είστε ο Σούπερμαν.
• Να είστε ευγενικοί με τον εαυτό σας: Ακούστε τη μουσική που σας αρέσει. Απολαύστε ένα μπάνιο. Βγείτε για φαγητό. Ο χρόνος αυτός δεν είναι κλεμμένος από την φροντίδα εκείνου που αγαπάτε. Είναι η υπενθύμιση ότι είστε άνθρωποι.

Πηγές: Epioni.gr, Health.harvard.edu