Κολλημένοι μπροστά στις οθόνες μας όλη την ημέρα, συχνά αγνοούμε τις αισθήσεις μας πέρα από την ακοή και την όραση. Και όμως, αυτές λειτουργούν συνεχώς. Όταν είμαστε πιο προσεκτικοί και συγκεντρωμένοι μορούμε να αισθανθούμε τις τραχιές και λείες επιφάνειες των αντικειμένων, την ακαμψία στους ώμους μας, την απαλότητα του ψωμιού.
Το πρωί, μπορεί να αισθανόμαστε το τσούξιμο της οδοντόκρεμας, να ακούμε και να αισθανόμαστε το τρεχούμενο νερό στο ντους, να μυρίζουμε το σαμπουάν και, αργότερα, το άρωμα του φρεσκοαλεσμένου καφέ.
Ο Αριστοτέλης υποστήριξε ότι υπάρχουν πέντε αισθήσεις. Αλλά μας είπε επίσης ότι ο κόσμος αποτελείται από πέντε στοιχεία και δεν το πιστεύουμε πλέον αυτό. Και η σύγχρονη έρευνα δείχνει ότι μπορεί στην πραγματικότητα να έχουμε δεκάδες αισθήσεις.
Σχεδόν όλες οι εμπειρίες μας είναι πολυαισθητηριακές. Δεν βλέπουμε, ακούμε, μυρίζουμε και αγγίζουμε σε ξεχωριστά "πακέτα". Τα παραπάνω συμβαίνουν ταυτόχρονα σε μια ενοποιημένη εμπειρία του κόσμου γύρω μας και του εαυτού μας.
Αυτό που αισθανόμαστε επηρεάζει αυτό που βλέπουμε και αυτό που βλέπουμε επηρεάζει αυτό που ακούμε. Οι διαφορετικές μυρωδιές στο σαμπουάν μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεστε την υφή των μαλλιών. Το άρωμα του τριαντάφυλλου κάνει τα μαλλιά να φαίνονται πιο μεταξένια, για παράδειγμα.
Οι μυρωδιές στα γιαούρτια με χαμηλά λιπαρά μπορούν να τα κάνουν να φαίνονται πιο πλούσια και παχιά στον ουρανίσκο χωρίς να προσθέτουμε περισσότερα γαλακτωματοποιητικά. Η αντίληψη των μυρωδιών στο στόμα, που ανεβαίνουν στη ρινική κοιλότητα, τροποποιείται από το ιξώδες των υγρών που καταναλώνουμε, δηλαδή από την αντίσταση τους στη ροή.
Ερευνητές του Crossmodal Laboratory στην Οξφόρδη, σ τον τομέα της νευροεπιστήμης πιστεύουν ότι υπάρχουν μεταξύ 22 και 33 αισθήσεις.
Αυτές περιλαμβάνουν την ιδιοδεκτικότητα, η οποία μας επιτρέπει να γνωρίζουμε πού βρίσκονται τα άκρα μας χωρίς να τα κοιτάζουμε. Η αίσθηση της ισορροπίας μας βασίζεται στο αιθουσαίο σύστημα των αυτιών, καθώς και στην όραση και την ιδιοδεκτικότητα.
Ένα άλλο παράδειγμα είναι η ενδοαίσθηση, με την οποία αισθανόμαστε αλλαγές στο σώμα μας, όπως μια μικρή αύξηση του καρδιακού μας ρυθμού και την πείνα. Έχουμε επίσης μια αίσθηση της δράσης όταν κινούμε τα άκρα μας: μια αίσθηση που μπορεί να χαθεί σε ασθενείς με εγκεφαλικό, οι οποίοι μερικές φορές πιστεύουν ακόμη και ότι κάποιος άλλος κινεί το χέρι τους.
Υπάρχει η αίσθηση της ιδιοκτησίας. Οι ασθενείς με εγκεφαλικό μερικές φορές αισθάνονται, για παράδειγμα, ότι το χέρι τους δεν είναι δικό τους, παρόλο που μπορεί να εξακολουθούν να αισθάνονται αισθήσεις σε αυτό.
Ορισμένες από τις παραδοσιακές αισθήσεις είναι συνδυασμοί διαφόρων αισθήσεων. Η αφή, για παράδειγμα, περιλαμβάνει τον πόνο, τη θερμοκρασία, τον κνησμό και τις απτικές αισθήσεις. Όταν δοκιμάζουμε κάτι, στην πραγματικότητα βιώνουμε έναν συνδυασμό τριών αισθήσεων: την αφή, την όσφρηση και τη γεύση — ή τη γευστική αντίληψη — που συνδυάζονται για να παράγουν τις γεύσεις που αντιλαμβανόμαστε στα τρόφιμα και τα ποτά.
Η γευστική αντίληψη καλύπτει τις αισθήσεις που παράγονται από τους υποδοχείς της γλώσσας και μας επιτρέπουν να ανιχνεύουμε το αλμυρό, το γλυκό, το ξινό, το πικρό και το umami (αλμυρό). Τι γίνεται με τη μέντα, το μάνγκο, το πεπόνι, τη φράουλα, το βατόμουρο;
Δεν έχουμε υποδοχείς βατόμουρου στη γλώσσα, ούτε η γεύση του βατόμουρου είναι κάποιος συνδυασμός γλυκού, ξινού και πικρού. Δεν υπάρχει αριθμητική γεύσης για τις γεύσεις των φρούτων.
Τις αντιλαμβανόμαστε μέσω της συνδυασμένης λειτουργίας της γλώσσας και της μύτης. Είναι η όσφρηση που συμβάλλει κατά το μεγαλύτερο μέρος σε αυτό που ονομάζουμε γεύση.
Ωστόσο, δεν πρόκειται για εισπνοή οσμών από το περιβάλλον. Οι ενώσεις απελευθερώνονται καθώς μασάμε ή πίνουμε, μεταβαίνοντας από το στόμα στη μύτη μέσω του ρινικού φάρυγγα στο πίσω μέρος του λαιμού.
Η αφή παίζει επίσης το ρόλο της, συνδέοντας τις γεύσεις και τις μυρωδιές και καθορίζοντας τις προτιμήσεις μας για ρευστά ή σφιχτά αυγά και την βελούδινη, πολυτελή υφή της σοκολάτας.
Η όραση επηρεάζεται από το αιθουσαίο μας σύστημα. Όταν βρίσκεστε σε ένα αεροσκάφος στο έδαφος, κοιτάξτε προς τα κάτω την καμπίνα. Κοιτάξτε ξανά όταν βρίσκεστε σε άνοδο.
Θα σας «φαίνεται» ότι το μπροστινό μέρος της καμπίνας είναι ψηλότερο από εσάς, αν και οπτικά, όλα βρίσκονται στην ίδια θέση σε σχέση με εσάς όπως ήταν στο έδαφος. Αυτό που «βλέπετε» είναι το συνδυασμένο αποτέλεσμα της όρασης και των ακουστικών σας καναλιών που σας λένε ότι γέρνετε προς τα πίσω.
Οι αισθήσεις προσφέρουν ένα πλούσιο πεδίο έρευνας και φιλόσοφοι, νευροεπιστήμονες και ψυχολόγοι συνεργάζονται στο Κέντρο Μελέτης των Αισθήσεων της Σχολής Προχωρημένων Σπουδών του Πανεπιστημίου του Λονδίνου.
Το 2013, το κέντρο ξεκίνησε το πρόγραμμα «Rethinking the Senses» (Επανεξετάζοντας τις Αισθήσεις), όπου μεταξύ άλλων, οι ερευνητές διαπίστωσαν πώς η τροποποίηση του ήχου των βημάτων μπορεί να κάνει το σώμα σας να αισθάνεται ελαφρύτερο ή βαρύτερο.
Ανακάλυψαν επίσης πώς οι ακουστικοί οδηγοί στο μουσείο τέχνης Tate Britain, που απευθύνονται στον ακροατή σαν να μιλάει το μοντέλο σε ένα πορτρέτο, επιτρέπουν στους επισκέπτες να θυμούνται περισσότερες οπτικές λεπτομέρειες του πίνακα. Διαπίστωαν ακόμα πώς ο θόρυβος των αεροσκαφών επηρεάζει την αντίληψή μας για τη γεύση και γιατί πρέπει πάντα να πίνετε χυμό ντομάτας στο αεροπλάνο. Ενώ η αντίληψή μας για το αλμυρό, το γλυκό και το ξινό μειώνεται παρουσία λευκού θορύβου, η αντίληψή μας για το umami δεν μειώνεται, και οι ντομάτες και ο χυμός ντομάτας είναι πλούσια σε umami. Αυτό σημαίνει ότι ο θόρυβος του αεροσκάφους θα ενισχύσει τη γευστική γεύση.
Πηγή: The Conversation
