Η Παγκόσμια έκθεση του ΠΟΥ για τις παραμελημένες τροπικές ασθένειες για το 2026, η οποία αποτελεί ενδιάμεση αξιολόγηση του οδικού χάρτη για τις NTDs την περίοδο 2021–2030, δείχνει ότι όλο και περισσότερες χώρες επιτυγχάνουν την εξάλειψη αυτών των ασθενειών και ότι λιγότεροι άνθρωποι χρειάζονται θεραπεία.
Αποκαλυπτικά τα ευρήματα της έκθεσης
Τα ευρήματα αποκαλύπτουν ότι ο αριθμός των ανθρώπων που χρειάζονταν παρεμβάσεις μειώθηκε σε 1,41 δισεκατομμύρια το 2024, καταγράφοντας πτώση κατά 36% από το 2010 και κατά 19% από το 2020. Τα περιστατικά της αφρικανικής τρυπανοσωμίασης (νόσος του ύπνου) έχουν μειωθεί κατά 98% από το 1999, ενώ η νόσος του σκώληκα της Γουινέας υποχώρησε σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο, με μόλις 10 ανθρώπινα περιστατικά το 2025.
«Η εξάλειψη των παραμελημένων τροπικών ασθενειών αποτελεί μία από τις σημαντικότερες επιτυχίες της παγκόσμιας υγείας», δήλωσε ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, δρ Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους.
«Ωστόσο», συμπληρώνει ο δρ Τέντρος «τα δύσκολα κεκτημένα αποτελέσματα που έχουμε επιτύχει μπορούν εύκολα να χαθούν. Γι’ αυτό οι χώρες και οι εταίροι πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους και όχι να υποχωρήσουν, αυξάνοντας την εγχώρια χρηματοδότηση, διατηρώντας την εξωτερική υποστήριξη και ενσωματώνοντας τις υπηρεσίες για τις NTDs στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας. Ο στόχος δεν είναι μόνο να εξαλείψουμε τις ασθένειες, αλλά να απαλλάξουμε τις κοινότητες από την αναπηρία, την παραμόρφωση, τον θάνατο και τη διαγενεακή φτώχεια».
Νέα εργαλεία πρόληψης και θεραπείας
Οι επιστημονικές εξελίξεις προσφέρουν νέα εργαλεία για την πρόληψη και τη θεραπεία των NTDs, όπως η παιδιατρική μορφή πραζικουαντέλης (arpraziquantel), που έχει προεγκριθεί από τον ΠΟΥ για τη σχistosomiasis (σχιστοσωμίαση), η γενόσημη μιλτεφοσίνη για τη λεϊσμανίαση και ένα εμβόλιο κατά του δάγκειου πυρετού. Επιπλέον, δύο εμβόλια κατά του chikungunya και νέα φάρμακα για την ογκοκερκίαση και την αφρικανική τρυπανοσωμίαση έχουν λάβει κανονιστική έγκριση.
Παρότι η έκθεση καταγράφει σημαντική πρόοδο σε πολλές τροπικές ασθένειες, αναδεικνύει επίσης τις άνισες επιδόσεις και επισημαίνει ότι οι συγκεκριμένες νόσοι εξακολουθούν να πλήττουν δυσανάλογα τις φτωχότερες και πιο ευάλωτες κοινότητες του κόσμου.
Τα περιστατικά δάγκειου πυρετού έφτασαν σε επίπεδο-ρεκόρ, στα 15,1 εκατομμύρια το 2024, ενώ οι θάνατοι από NTDs που μεταδίδονται μέσω φορέων έχουν αυξηθεί και η εξάλειψη της τροπείας (yaws) βρίσκεται εκτός στόχου. Μόνο τρεις δείκτες που αφορούν συγκεκριμένες ασθένειες πέτυχαν τα ορόσημα του 2025. Παράλληλα, τα κενά στην ολοκληρωμένη και έγκαιρη συλλογή δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων των δεδομένων που αναλύονται ανά φύλο, δυσχεραίνουν την αξιολόγηση της προόδου.
Η διεθνής αναπτυξιακή βοήθεια για τις NTDs εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα συγκεντρωμένη, με μικρό αριθμό δωρητών να αντιπροσωπεύει σχεδόν το 80% της συνολικής χρηματοδότησης κατά την περίοδο 2018–2024. Η συγκέντρωση αυτή έχει καταστήσει τα προγράμματα για τις NTDs ιδιαίτερα ευάλωτα σε απότομες περικοπές της υποστήριξης, οι οποίες έχουν διαταράξει τη μαζική θεραπεία, τη διαχείριση περιστατικών, την επιτήρηση και τον έλεγχο των φορέων μετάδοσης, ενώ έχουν θέσει σε κίνδυνο τη λήξη της διάρκειας ζωής δωρεάν διατιθέμενων φαρμάκων.
Κατά 30% μειωμένοι οι διαθέσιμοι πόροι
Συνολικά, οι διαθέσιμοι πόροι για τις NTDs παραμένουν κατά 30% χαμηλότεροι από τα προ πανδημίας επίπεδα, ενώ η ειδική χρηματοδότηση για ορισμένα προγράμματα έχει σχεδόν εξαφανιστεί.
Την ίδια στιγμή, οι χώρες αποδεικνύουν ότι η πρόοδος μπορεί να γίνει πιο βιώσιμη. Όλο και περισσότερες χώρες όπου ενδημούν NTDs ενσωματώνουν τις σχετικές δράσεις στις εθνικές στρατηγικές υγείας, στα βασικά πακέτα υπηρεσιών και στους εγχώριους προϋπολογισμούς. Παράλληλα, ενισχύονται οι προσπάθειες βελτίωσης της αποδοτικότητας μέσω της παροχής παρεμβάσεων για πολλές NTDs από κοινές υπηρεσίες. Ο αριθμός των χωρών που υιοθετούν τη στρατηγική του ΠΟΥ για τις δερματικές τροπικές ασθένειες έχει ήδη ξεπεράσει τον στόχο για το 2030.
Ταχύτερη και διαρκής δράση
Η έκθεση καταλήγει ότι απαιτείται ταχύτερη και διαρκής δράση για την επίτευξη των στόχων του 2030, αναγνωρίζοντας παράλληλα την πρόοδο που έχει σημειωθεί παρά τους περιορισμένους πόρους.
Καλεί τις πληττόμενες χώρες να αυξήσουν την εγχώρια χρηματοδότηση, να ενσωματώσουν τις παρεμβάσεις για τις NTDs στην καθολική κάλυψη υγείας και να προσαρμόσουν τα προγράμματά τους στις συνθήκες συγκρούσεων και στην κλιματική αλλαγή, όπου χρειάζεται.
Παράλληλα, καλεί τους δωρητές να διευρύνουν την υποστήριξή τους σε όλες τις παρεμβάσεις για τις τροπικές ασθένειες και τις χώρες που λαμβάνουν χρηματοδότηση να διαφοροποιήσουν τις πηγές χρηματοδότησής τους, ώστε να μειώσουν την εξάρτηση και την ευαλωτότητά τους.
Με πέντε χρόνια να απομένουν έως το 2030, απαιτείται επιτάχυνση της δράσης για την προστασία των εύθραυστων κεκτημένων και την κάλυψη των επίμονων κενών.
