Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας στις νεαρές γυναίκες στις Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να υποχωρεί σημαντικά στην εποχή του εμβολιασμού κατά του HPV, σύμφωνα με νέα πληθυσμιακή ανάλυση εθνικών δεδομένων από τα ογκολογικά μητρώα της χώρας. Ωστόσο, η μείωση αυτή δεν καταγράφεται με τον ίδιο ρυθμό παντού: από Πολιτεία σε Πολιτεία, οι διαφορές είναι μεγάλες και συνδέονται στενά με τα ποσοστά εμβολιαστικής κάλυψης.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο έγκριτο περιοδικό Journal of the National Cancer I nstitute, δείχνει ότι η συνολική επίπτωση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας σε γυναίκες ηλικίας 20 έως 31 ετών μειώθηκε κατά 27% κατά την περίοδο μετά την εισαγωγή του εμβολίου κατά του ανθρώπινου ιού των θηλωμάτων (HPV), σε σύγκριση με τα χρόνια πριν από τον εμβολιασμό. Παρ’ όλα αυτά, η πρόοδος δεν ήταν ομοιόμορφη: σε ορισμένες περιοχές η μείωση ξεπέρασε το 50%, ενώ σε άλλες τα ποσοστά παρέμειναν σχεδόν αμετάβλητα. Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) παραθέτουν τα σημαντικότερα σημεία της μελέτης αυτής.

Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από τη Βάση Δεδομένων Στατιστικών Καρκίνου των ΗΠΑ, συγκρίνοντας δύο χρονικές περιόδους: την προ του εμβολιασμού περίοδο 2000-2005 και την περίοδο 2016-2021, όταν πλέον ο εμβολιασμός κατά του HPV είχε καθιερωθεί. Η ανάλυση κάλυψε 47 Πολιτείες και την Περιφέρεια της Κολούμπια.

Σε εθνικό επίπεδο, η συχνότητα εμφάνισης της νόσου μειώθηκε από 5,1 σε 3,7 περιστατικά ανά 100.000 γυναίκες. Όμως, πίσω από αυτή τη συνολική βελτίωση κρύβονται έντονες γεωγραφικές ανισότητες. Οι μεγαλύτερες μειώσεις καταγράφηκαν στην Περιφέρεια της Κολούμπια, στο ΡόουντΆιλαντ, στο Μίσιγκαν και στη Χαβάη, όπου τα ποσοστά μειώθηκαν πάνω από 50%. Παράλληλα, άλλες 28 Πολιτείες εμφάνισαν στατιστικά σημαντικές μειώσεις από 15% έως 50%.

Αντίθετα, σε 10 Πολιτείες η υποχώρηση ήταν μικρότερη από 15%, ενώ σε πέντε Πολιτείες —Βερμόντ, Δυτική Βιρτζίνια, Άινταχο, Αρκάνσας και Αλαμπάμα— δεν παρατηρήθηκε ουσιαστική πρόοδος.

Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι όσο υψηλότερη ήταν η εμβολιαστική κάλυψη για τον HPV, τόσο μεγαλύτερη ήταν και η μείωση των περιστατικών καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Με άλλα λόγια, οι Πολιτείες που κατάφεραν να εμβολιάσουν περισσότερους εφήβους είδαν πιο γρήγορη πτώση στη συχνότητα της νόσου στις νεαρές γυναίκες λίγα χρόνια αργότερα. Μάλιστα, οι αναλύσεις έδειξαν ότι κάθε αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης κατά 10% συνδεόταν με μείωση κατά 11,5% στους δείκτες εμφάνισης του καρκίνου.

Οι ανισότητες αυτές δεν είναι τυχαίες. Αντανακλούν διαφορές στις πολιτικές υγείας κάθε Πολιτείας, στην πρόσβαση στις υπηρεσίες πρόληψης, στην οργάνωση του συστήματος υγείας, αλλά και σε ευρύτερους κοινωνικούς παράγοντες που επηρεάζουν το ποιος έχει τελικά τη δυνατότητα να εμβολιαστεί εγκαίρως.

Εν κατακλείδι, το εμβόλιο κατά του HPV λειτουργεί και μπορεί να μειώσει ουσιαστικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Όμως, για να ωφεληθούν όλες οι γυναίκες εξίσου, απαιτείται πιο δίκαιη και πιο αποτελεσματική εφαρμογή των προγραμμάτων εμβολιασμού. Διαφορετικά, οι ήδη υπάρχουσες ανισότητες ενδέχεται να διευρυνθούν στο μέλλον, καθώς αυτές οι νεαρές γυναίκες θα μεγαλώνουν και ο κίνδυνος της νόσου θα γίνεται πιο εμφανής.