Σημαντική μείωση στα επίπεδα τεστοστερόνης των ανδρών τις τελευταίες πέντε δεκαετίες καταγράφει νέα μετα-ανάλυση που παρουσιάστηκε στο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας (European Society of Human Reproduction and Embryology – ESHRE) στο Λονδίνο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, τα συνολικά επίπεδα τεστοστερόνης στους άνδρες μειώθηκαν κατά 54% μεταξύ 1972 και 2019, γεγονός που, σύμφωνα με τους ερευνητές, ενισχύει τις ανησυχίες για μια ευρύτερη κρίση στην ανδρική αναπαραγωγική υγεία.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι στην τάση αυτή συμβάλλουν η αυξανόμενη συχνότητα της παχυσαρκίας και του σακχαρώδη διαβήτη, ωστόσο δεν αποκλείουν σημαντικό ρόλο και για περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως οι χημικές ουσίες που διαταράσσουν το ενδοκρινικό σύστημα (endocrine-disrupting chemicals), οι οποίες υπάρχουν σε πολλά προϊόντα καθημερινής χρήσης, καθώς και η κλιματική αλλαγή.

Ο καθηγητής Hagai Levine, από τη Σχολή Δημόσιας Υγείας και Κοινοτικής Ιατρικής Braun του Εβραϊκού Πανεπιστημίου Hadassah στο Ισραήλ, χαρακτήρισε τα ευρήματα ιδιαίτερα ανησυχητικά.

«Πιστεύω ότι αντιμετωπίζουμε μια μεγάλη κρίση στην ανδρική αναπαραγωγική υγεία και αυτή τη στιγμή δεν της δίνεται η προσοχή που απαιτείται», δήλωσε.

Όπως ανέφερε: «Παρατηρήσαμε μείωση μεγαλύτερη του 50% στη συνολική τεστοστερόνη κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Αυτό αντιστοιχεί σε πτώση άνω του 1% κάθε χρόνο. Δεν πρόκειται για σύμπτωση ούτε για στατιστικό σφάλμα. Πρόκειται για μια πολύ ισχυρή τάση.»

Η νέα μελέτη έρχεται να ενισχύσει τη συζήτηση που διεξάγεται τα τελευταία χρόνια σχετικά με το κατά πόσο η ανδρική γονιμότητα βρίσκεται σε διαρκή υποβάθμιση.

Η ίδια ερευνητική ομάδα είχε δημοσιεύσει στο παρελθόν μελέτες που έδειχναν σημαντική μείωση στον αριθμό των σπερματοζωαρίων τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες, ευρήματα που είχαν προκαλέσει έντονο επιστημονικό και δημόσιο ενδιαφέρον.

Οι ειδικοί ζητούν προσοχή στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων

Ο καθηγητής Channa Jayasena, από το Imperial College London και σύμβουλος στην Αναπαραγωγική Ενδοκρινολογία, εκτιμά ότι τα νέα δεδομένα αποτελούν μια σημαντική υπενθύμιση της κατάστασης.

«Το γεγονός ότι αυτές οι μελέτες πραγματοποιήθηκαν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους με πείθει πραγματικά», ανέφερε.

Και πρόσθεσε: «Πιστεύω ότι η ανδρική αναπαραγωγική υγεία επιδεινώνεται και φαίνεται να επιδεινώνεται διαχρονικά.»

Ωστόσο, υπογράμμισε ότι δεν είναι ακόμη δυνατό να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για τα αίτια αυτής της μείωσης.

Ο ρόλος της τεστοστερόνης στην υγεία των ανδρών

Η τεστοστερόνη αποτελεί βασική ορμόνη για την ανδρική υγεία, καθώς:

• ρυθμίζει την παραγωγή σπερματοζωαρίων,

• επηρεάζει τη σεξουαλική επιθυμία,

• συμβάλλει στη διατήρηση της μυϊκής μάζας και της οστικής πυκνότητας,

• επηρεάζει τη διάθεση, τα επίπεδα ενέργειας και τον μεταβολισμό.

Η σχέση της με τη συνολική υγεία είναι αμφίδρομη. Η παχυσαρκία, για παράδειγμα, μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης, καθώς η αυξημένη λιπώδης μάζα μετατρέπει μεγαλύτερο ποσοστό της ορμόνης σε οιστρογόνα.

Παράλληλα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αλόγιστη χρήση συμπληρωμάτων τεστοστερόνης μπορεί, αντίθετα από ό,τι πιστεύουν πολλοί, να καταστείλει την παραγωγή σπερματοζωαρίων.

Η αναπαραγωγική υγεία αποτελεί δείκτη της γενικής υγείας

Ο καθηγητής Levine υπογράμμισε ότι η αναπαραγωγική υγεία αντανακλά τη συνολική κατάσταση του οργανισμού.

«Η αναπαραγωγική υγεία αποτελεί έναν πολύ σημαντικό δείκτη της γενικής υγείας. Ζούμε σε ένα περιβάλλον που δεν είναι ιδανικό για την υγεία μας, τόσο λόγω της έκθεσης σε χημικές ουσίες όσο και εξαιτίας του κλίματος και των συνηθειών υγείας μας.»

Η μελέτη

Η μετα-ανάλυση συνδύασε τα αποτελέσματα έξι προηγούμενων διαχρονικών μελετών, καθεμία από τις οποίες περιλάμβανε τουλάχιστον τρεις χρονικές μετρήσεις των επιπέδων τεστοστερόνης.

Συνολικά αναλύθηκαν δεδομένα από 118.593 άνδρες για την περίοδο 1972-2019 σε:

• Ισραήλ,

• Ηνωμένες Πολιτείες,

• Βραζιλία,

• Φινλανδία,

• Δανία,

Κάθε μία από τις μελέτες κατέγραψε μείωση της τεστοστερόνης και, όταν τα δεδομένα συνδυάστηκαν, η συνολική πτώση υπολογίστηκε στο 54%, ενώ οι ερευνητές παρατήρησαν ότι η μείωση φαίνεται να επιταχύνεται μετά το 2000.

Οι αναλύσεις έλαβαν υπόψη την ηλικία των συμμετεχόντων, ωστόσο δεν προσαρμόστηκαν για την παχυσαρκία, η οποία είναι γνωστό ότι σχετίζεται στενά με τα χαμηλά επίπεδα τεστοστερόνης.

Η παχυσαρκία ίσως εξηγεί μεγάλο μέρος της μείωσης

Ο Levine εκτιμά ότι η αύξηση της παχυσαρκίας και του μεταβολικού συνδρόμου πιθανόν να εξηγεί σημαντικό ποσοστό της παρατηρούμενης πτώσης.

«Αν έπρεπε να κάνω μια εκτίμηση – και πρόκειται για μια τεκμηριωμένη εκτίμηση – θα έλεγα ότι ίσως το ένα τέταρτο έως και το μισό της μείωσης μπορεί να εξηγηθεί από την παχυσαρκία και το μεταβολικό σύνδρομο.»

Από την πλευρά του, ο Jayasena εμφανίζεται πιο επιφυλακτικός.

«Η παχυσαρκία και ο διαβήτης θα μπορούσαν εύκολα να εξηγήσουν το σύνολο αυτής της μείωσης», δήλωσε.

Και συμπλήρωσε:

«Φαίνεται να υπάρχει σαφής μείωση στα επίπεδα τεστοστερόνης. Αυτό που πρέπει να διευκρινιστεί είναι αν, πέρα από την παχυσαρκία και τον διαβήτη, περιβαλλοντικοί παράγοντες συμβάλλουν επίσης σε αυτή την εξέλιξη.»

Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες παραμένουν υπό διερεύνηση

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα διαθέσιμα στοιχεία για την επίδραση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και των χημικών ουσιών που διαταράσσουν το ενδοκρινικό σύστημα δεν είναι ακόμη οριστικά, καθώς οι σχετικές μελέτες παρουσιάζουν αντικρουόμενα αποτελέσματα.

Παρ' όλα αυτά, ο Levine θεωρεί ότι θα πρέπει να εφαρμοστεί η αρχή της προφύλαξης.

«Το επίπεδο βεβαιότητας που χρειαζόμαστε δεν είναι απαραίτητα το 95%. Πρέπει να βρούμε καλύτερους τρόπους για να προστατεύσουμε τον γενικό πληθυσμό από την έκθεση σε επικίνδυνες χημικές ουσίες. Και αυτή τη στιγμή δεν το κάνουμε αρκετά καλά.»

Προειδοποίηση για τα συμπληρώματα τεστοστερόνης

Ο καθηγητής Allan Pacey, καθηγητής Ανδρολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, εξέφρασε την ανησυχία του για την αυξανόμενη προώθηση συμπληρωμάτων τεστοστερόνης μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

«Η λύση που προωθείται είναι ότι θα σου χορηγήσουμε τεστοστερόνη», ανέφερε.

Όπως προειδοποίησε: «Αν χορηγήσεις τεστοστερόνη σε έναν άνδρα, ουσιαστικά σταματάς την παραγωγή σπερματοζωαρίων. Το έχω δει αυτό στην κλινική πράξη.»

Πηγή: Guardian