Οι υπηρεσίες υγείας και ογκολογικής περίθαλψης στην Ευρώπη βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξανόμενες απειλές από κακόβουλους παράγοντες. Ως εκ τούτου, η νέα Ατζέντα Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν μπορεί να αγνοήσει τους κινδύνους αυτούς.
Σε νέα έκθεση πολιτικής, η οποία συντάχθηκε από ειδικούς, η Ευρωπαϊκή Οργάνωση για τον Καρκίνο (European Cancer Organisation – ECO) αναδεικνύει την ανάγκη προστασίας των συστημάτων υγείας και της φροντίδας των ογκολογικών ασθενών.
1. Οι κυβερνοεπιθέσεις πλήττουν τα συστήματα από τα οποία εξαρτώνται οι ασθενείς με καρκίνο
Το 2023, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Κυβερνοασφάλεια (ENISA) κατέγραψε 309 σημαντικά περιστατικά κυβερνοασφάλειας στον τομέα της υγείας στην ΕΕ, περισσότερα από όσα σημειώθηκαν σε οποιονδήποτε άλλο τομέα κρίσιμων υποδομών. Ενδεικτικά στην Ελλάδα, σύμφωνα με την έκθεση, από τον Ιανουάριο του 2021 μέχρι το Μάρτιο του 2023, έχουν καταγραφεί τέσσερα τέτοια περιστατικά.
Η πρόσφατη κυβερνοεπίθεση σε γαλλικές υπηρεσίες αιμοδοσίας αποτελεί την τελευταία ηχηρή υπενθύμιση της ευαλωτότητας των δομών υγείας και ογκολογικής περίθαλψης απέναντι σε υβριδικές απειλές. Αντίστοιχα περιστατικά έχουν προκαλέσει τη διακοπή ακτινοθεραπευτικών υπηρεσιών στην Ιρλανδία το 2021, ενώ κυβερνοεπιθέσεις έχουν καταγραφεί και σε ογκολογικά κέντρα στην Κύπρο, την Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και το Βέλγιο.
2. Νοσοκομεία και υγειονομικό προσωπικό βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των στρατιωτικών επιθέσεων
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει επαληθεύσει περισσότερες από 3.000 επιθέσεις κατά δομών και υπηρεσιών υγείας στην Ουκρανία από την έναρξη της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής, τον Φεβρουάριο του 2022.
Σύμφωνα με στοιχεία του ουκρανικού υπουργείου Υγείας, έως τον Σεπτέμβριο του 2026, 340 υγειονομικές εγκαταστάσεις είχαν καταστραφεί ολοσχερώς, ενώ άλλες 2.347 είχαν υποστεί ζημιές.
3. Η παραπληροφόρηση για τον καρκίνο εξαπλώνεται ταχύτερα από την επιστημονική αλήθεια
Μελέτη που εξέτασε 3.876 αναρτήσεις στο Χ, πρώηνTwitter, σχετικά με το εμβόλιο κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) διαπίστωσε ότι το 24% περιείχε παραπληροφόρηση ή σκόπιμα ψευδείς πληροφορίες.
Μάλιστα, οι συγκεκριμένες αναρτήσεις είχαν περισσότερες από πέντε φορές μεγαλύτερη πιθανότητα αναδημοσίευσης σε σύγκριση με τις αναρτήσεις που υποστήριζαν τον εμβολιασμό. Το εύρημα αναδεικνύει πόσο γρήγορα μπορούν να διαδοθούν παραπλανητικά μηνύματα για θέματα υγείας, υπονομεύοντας την εμπιστοσύνη σε αποδεδειγμένα αποτελεσματικά μέτρα πρόληψης του καρκίνου.
Νέα ευρωπαϊκή ατζέντα για την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα της ογκολογικής περίθαλψης
Η νέα έκθεση με τίτλο «Cancer, Security & Resilience: A European agenda for preparedness and response» (Καρκίνος, Ασφάλεια και Ανθεκτικότητα: Μια ευρωπαϊκή ατζέντα για την ετοιμότητα και την αντιμετώπιση κρίσεων) ζητά να αναγνωριστούν πληρέστερα οι υπηρεσίες ογκολογικής περίθαλψης, καθώς και τα ευρύτερα συστήματα υγείας, ως κρίσιμες υποδομές που πρέπει να προστατεύονται στο πλαίσιο της Ατζέντας Ασφάλειας της ΕΕ.
«Αντιμετωπίζουμε νέες απειλές στην Ευρώπη, οι οποίες πρέπει να αντιμετωπιστούν επειγόντως. Καθώς η ΕΕ επαναπροσδιορίζει την ατζέντα της για την ασφάλεια και την ετοιμότητα, η προστασία των υπηρεσιών υγείας και ογκολογικής περίθαλψης πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος αυτών των σχεδίων. Τα συστήματα ογκολογικής φροντίδας βρίσκονται πλέον στην πρώτη γραμμή των αναδυόμενων απειλών για την ασφάλεια και οφείλουμε να διασφαλίσουμε ότι μπορούν να αντέξουν και να ανταποκριθούν σε στρατιωτικές επιθέσεις, κυβερνοεπιθέσεις, υβριδικό πόλεμο, παραπληροφόρηση και μελλοντικές πανδημίες», δηλώνει ο καθηγητής Mark Lawler, συμπρόεδρος του Δικτύου Έκτακτων Αναγκών και Κρίσεων της Ευρωπαϊκής Οργάνωσης για τον Καρκίνο και καθηγητής Ψηφιακής Υγείας στο Queen’s University Belfast.
Προς αυτή την κατεύθυνση, η έκθεση προτείνει μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση για την προστασία της υγείας, με την ονομασία «Medifence». Πρόκειται για ένα πλαίσιο που συνδέει τους τομείς της υγείας, της ασφάλειας, της άμυνας και της ψηφιακής πολιτικής, με στόχο την έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση απειλών που ενδέχεται να διαταράξουν την παροχή βασικών υπηρεσιών υγείας.
Η έκθεση προτείνει συγκεκριμένα:
-
Τη διεξαγωγή ανεξάρτητων ερευνών και την απόδοση νομικών ευθυνών για παράνομες στρατιωτικές επιθέσεις σε υγειονομικές εγκαταστάσεις και προσωπικό.
-
Τη συστηματική ενσωμάτωση των αναγκών ογκολογικής περίθαλψης στον ανθρωπιστικό σχεδιασμό, με κατεύθυνση της χρηματοδότησης του προγράμματος Global Europe προς την αποκατάσταση των συστημάτων υγείας σε περιοχές που έχουν πληγεί από συγκρούσεις.
-
Τη θέσπιση ειδικών απαιτήσεων κυβερνοασφάλειας για την ογκολογική περίθαλψη, στο πλαίσιο των Εθνικών Σχεδίων Ελέγχου του Καρκίνου και των εθνικών στρατηγικών κυβερνοασφάλειας, καθώς και τη διασφάλιση ειδικής χρηματοδότησης από την ΕΕ για την κυβερνοασφάλεια στον τομέα της υγείας, στο πλαίσιο του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028-2034.
-
Τη διενέργεια δοκιμών αντοχής των υπηρεσιών ογκολογικής περίθαλψης απέναντι σε κρίσεις, παράλληλα με την εκπόνηση ειδικού σχεδίου δράσης της ΕΕ για τον σχεδιασμό, την προσέλκυση και τη διατήρηση του ανθρώπινου δυναμικού στην ογκολογία.
«Η εμπειρία της Ουκρανίας και των γειτονικών της χωρών, όπως και άλλων περιοχών που πλήττονται από συγκρούσεις στη γειτονιά της Ευρώπης, αποδεικνύει ότι η προετοιμασία δεν μπορεί να ξεκινά όταν η κρίση έχει ήδη εκδηλωθεί. Χρειαζόμαστε συστήματα υγείας που να μπορούν να διατηρούν τις βασικές ογκολογικές υπηρεσίες ακόμη και υπό εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, διαθέτοντας σχέδια έκτακτης ανάγκης, κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό, ασφαλείς αλυσίδες εφοδιασμού και αποτελεσματική διασυνοριακή συνεργασία. Η διασφάλιση της ανθεκτικότητας της ογκολογικής περίθαλψης πρέπει να αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος της ευρωπαϊκής ατζέντας για την ασφάλεια και την ετοιμότητα», τονίζει ο καθηγητής Jacek Jassem, συμπρόεδρος του Δικτύου Έκτακτων Αναγκών και Κρίσεων της Ευρωπαϊκής Οργάνωσης για τον Καρκίνο και καθηγητής στο Ιατρικό Πανεπιστήμιο του Γκντανσκ.





