Με αφορμή την Παγκόσμια Εβδομάδα Ενημέρωσης για τη Μικροβιακή Αντοχή (World Antimicrobial Resistance Awareness Week), η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων (ΕΕΛ) κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για μία από τις σοβαρότερες, αλλά συχνά υποτιμημένες, απειλές για τη δημόσια υγεία.
Η μικροβιακή αντοχή δεν αποτελεί ένα πρόβλημα του μακρινού μέλλοντος. Είναι ήδη παρούσα στα ελληνικά νοσοκομεία και στην κοινότητα, δυσχεραίνει τη θεραπεία συχνών και σοβαρών λοιμώξεων, αυξάνει τη διάρκεια νοσηλείας, το κόστος περίθαλψης και τον κίνδυνο θανάτου.
Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ιδιαίτερα ανησυχητική πραγματικότητα.
Τα στοιχεία που προκαλούν ανησυχία
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα συγκρίσιμα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC), για το έτος 2024:
- Η Ελλάδα καταγράφει περίπου τετραπλάσια επίπτωση βακτηριαιμιών από Klebsiella pneumoniae ανθεκτική στις καρβαπενέμες , σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης: 14,89 έναντι 3,51 περιστατικών ανά 100.000 κατοίκους.
- Η επίπτωση αυτών των σοβαρών λοιμώξεων αυξήθηκε κατά 14,1% σε σύγκριση με το 2019, αντί να μειωθεί σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς στόχους.
- Η θνητότητα που αποδίδεται σε λοιμώξεις από πολυανθεκτικά μικρόβια είναι απαράδεκτα υψηλή με αυξητικές τάσεις.
- Οι βακτηριαιμίες από Escherichia coli ανθεκτική στις κεφαλοσπορίνες τρίτης γενιάς υπερδιπλασιάστηκαν, με αύξηση 109% έναντι του 2019.
- Η συνολική κατανάλωση αντιβιοτικών στην Ελλάδα παραμένει από τις υψηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με 29,9 καθορισμένες ημερήσιες δόσεις ανά 1.000 κατοίκους, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 20,3.
Οι αριθμοί αυτοί δεν είναι απλώς στατιστικά δεδομένα. Αντιπροσωπεύουν ασθενείς με σοβαρές λοιμώξεις, περιορισμένες θεραπευτικές επιλογές, παρατεταμένες νοσηλείες και αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών.
Γιατί μας αφορά όλους
Η μικροβιακή αντοχή δεν περιορίζεται στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας. Απειλεί την ασφάλεια της σύγχρονης ιατρικής: τις μεταμοσχεύσεις, τη χημειοθεραπεία, τις μεγάλες χειρουργικές επεμβάσεις, τη φροντίδα των πρόωρων νεογνών και τη θεραπεία των ευάλωτων ασθενών.
Ακόμη και μια συνηθισμένη ουρολοίμωξη μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρό πρόβλημα όταν το υπεύθυνο βακτήριο είναι ανθεκτικό στα διαθέσιμα αντιβιοτικά.
Η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών, η ανεπαρκής πρόληψη των λοιμώξεων, η διασπορά ανθεκτικών μικροοργανισμών και η ελλιπής εφαρμογή προγραμμάτων ορθολογικής αντιμικροβιακής θεραπείας συμβάλλουν στη διαιώνιση του προβλήματος.
Άμεση και συντονισμένη δράση
Η αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής απαιτεί σταθερή πολιτική βούληση, επαρκείς πόρους, μετρήσιμους στόχους και συνεχή αξιολόγηση.
Η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων προτείνει έξι άμεσες προτεραιότητες:
- Ενίσχυση των Επιτροπών Νοσοκομειακών Λοιμώξεων. Επαρκής στελέχωση, εκπαίδευση και ουσιαστική εφαρμογή μέτρων πρόληψης και ελέγχου των λοιμώξεων σε όλα τα νοσοκομεία.
- Καθολική εφαρμογή προγραμμάτων ορθολογικής χρήσης αντιβιοτικών (Antimicrobial Stewardship). Με ενεργό συμμετοχή λοιμωξιολόγων, κλινικών μικροβιολόγων, φαρμακοποιών και των θεραπόντων ιατρών.
- Ενίσχυση των μικροβιολογικών εργαστηρίων. Ταχεία διάγνωση, έγκαιρη αναγνώριση των μηχανισμών αντοχής και πρόσβαση σε σύγχρονες διαγνωστικές τεχνολογίες.
- Συστηματική επιδημιολογική επιτήρηση. Αξιόπιστη καταγραφή της μικροβιακής αντοχής, της κατανάλωσης αντιβιοτικών και των λοιμώξεων που σχετίζονται με τη φροντίδα υγείας, με τακτική δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων.
- Εκπαίδευση επαγγελματιών υγείας και πολιτών. Συνεχής ενημέρωση για την ορθή χρήση των αντιβιοτικών, την πρόληψη των λοιμώξεων και τον εμβολιασμό.
- Εφαρμογή της προσέγγισης «Ενιαία Υγεία» (One Health). Συντονισμένη δράση στους τομείς της ανθρώπινης υγείας, της κτηνιατρικής, της κτηνοτροφίας και του περιβάλλοντος.
Τι μπορούν να κάνουν οι πολίτες
Η αποτελεσματική αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής απαιτεί και τη συμμετοχή όλων μας.
- Δεν λαμβάνουμε αντιβιοτικά χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
- Δεν χρησιμοποιούμε αντιβιοτικά για το κοινό κρυολόγημα, τη γρίπη και άλλες ιογενείς λοιμώξεις.
- Ακολουθούμε πιστά τη δόση και τη διάρκεια θεραπείας που καθορίζει ο γιατρός μας.
- Δεν φυλάσσουμε αντιβιοτικά για μελλοντική χρήση και δεν τα μοιραζόμαστε με άλλους.
- Προστατευόμαστε από τις λοιμώξεις με εμβολιασμό, υγιεινή των χεριών και κατάλληλα μέτρα πρόληψης.
Σύψας: «Μεγάλη πρόκληση για το ΕΣΥ»
Ο πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Λοιμώξεων Νικόλαος Β. Σύψας, με αφορμή την παγκόσμια εβδομάδα αλλά και τα ευρήματα των μελετών για την Ελλάδα επισημαίνει τα εξής: «Η μικροβιακή αντοχή αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για το Ελληνικό σύστημα υγείας. Η χώρα μας εξακολουθεί να καταγράφει ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα κατανάλωσης αντιβιοτικών και σοβαρών λοιμώξεων από πολυανθεκτικά βακτήρια. Δεν μπορούμε να αποδεχθούμε ως κανονικότητα ότι ασθενείς κινδυνεύουν από λοιμώξεις για τις οποίες οι θεραπευτικές επιλογές είναι ολοένα πιο περιορισμένες. Η αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στις προσπάθειες των επαγγελματιών υγείας. Χρειάζεται μια ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική, με ουσιαστική χρηματοδότηση, στελέχωση, πρόληψη, επιτήρηση και λογοδοσία. Κάθε αντιβιοτικό που χρησιμοποιείται σωστά προστατεύει όχι μόνο τον σημερινό ασθενή, αλλά και τη δυνατότητα να θεραπεύουμε αποτελεσματικά τις λοιμώξεις στο μέλλον».
Το μήνυμα της φετινής εβδομάδας
Με κεντρικό μήνυμα «Μία Υγεία, μία δράση: Προλαμβάνουμε τη μικροβιακή αντοχή τώρα» , η Παγκόσμια Εβδομάδα Ενημέρωσης 2026 υπενθυμίζει ότι η προστασία της αποτελεσματικότητας των αντιμικροβιακών φαρμάκων είναι συλλογική ευθύνη.
Η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων καλεί την Πολιτεία, τους επαγγελματίες υγείας, τους επιστημονικούς φορείς και τους πολίτες να συμμετάσχουν ενεργά σε αυτή την προσπάθεια.
«Η μικροβιακή αντοχή δεν περιμένει. Ούτε εμείς μπορούμε να περιμένουμε», καταλήγει σε σχετική ανακοίνωσή της η ΕΕΛ.





