Σε μια οικογένεια με δύο παιδιά, το αν γεννήθηκες πρώτος ή δεύτερος μπορεί να επηρεάσει τις πιθανότητές σου να αναπτύξεις περισσότερες από 150 ασθένειες, σύμφωνα με τη μεγαλύτερη μελέτη του είδους της. Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερα από 10 εκατομμύρια αδέλφια και εντόπισαν συνδέσεις μεταξύ της σειράς γέννησης και μιας ευρείας γκάμας παθήσεων, από τον αυτισμό και το άγχος έως την αλλεργική ρινίτιδα.
Η σειρά γέννησης απασχολεί τους επιστήμονες για περισσότερο από έναν αιώνα, με προσπάθειες να εντοπιστούν συνδέσεις με χαρακτηριστικά της προσωπικότητας και το IQ. Ωστόσο, πολλές παλαιότερες μελέτες έχουν επικριθεί για επιλεκτική χρήση δεδομένων ή για την αδυναμία ελέγχου των παραγόντων σύγχυσης.
Έρευνα του 2015 με επικεφαλής την Julia Rohrer στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας στη Γερμανία ανέλυσε δεδομένα από 20.000 παιδιά που έλαβαν υπόψη αυτά τα ζητήματα. Διαπιστώθηκε ότι η σειρά γέννησης δεν είχε σχεδόν καμία επίδραση στην προσωπικότητα και μόνο μια μικρή συσχέτιση με το IQ — μια πτώση 1 έως 2,5 μονάδων IQ μεταξύ των μεγαλύτερων και των μικρότερων αδελφών.
Η συγκεκριμένη ανάλυση υιοθέτησε μια διαφορετική προσέγγιση και επικεντρώθηκε στην πιθανότητα εμφάνισης διαφόρων παθήσεων. Ο Benjamin Kramer από το Πανεπιστήμιο του Σικάγο στο Ιλινόις και οι συνεργάτες του συνέκριναν αρχικά 1,6 εκατομμύρια ζεύγη αδελφών, αντιστοιχίζοντας τα πρωτότοκα από τη μία οικογένεια με τα δεύτερα παιδιά από μια άλλη οικογένεια, σύμφωνα με το φύλο, το έτος γέννησης, την ηλικία των γονέων και τη διαφορά ηλικίας μεταξύ των αδελφών. Αυτό τους επέτρεψε να μετριάσουν ορισμένους παράγοντες σύγχισης, όπως την επίδραση του τρόπου με τον οποίο οι γονείς ενδέχεται να αντιμετωπίζουν διαφορετικά το πρώτο και το δεύτερο παιδί τους. Συνέκριναν επίσης αδέλφια με γενετική συγγένεια από 5,1 εκατομμύρια οικογένειες.
Από τις 418 ιατρικές παθήσεις, 150 παρουσίασαν συσχέτιση με τη σειρά γέννησης. Από αυτές, 79 ήταν πιο συχνές στους πρωτότοκους και 71 ήταν πιο συχνές στους δευτερότοκους.
Οι ισχυρότερες συσχετίσεις για τα πρωτότοκα παιδιά περιλάμβαναν:
- νευροαναπτυξιακές διαταραχές, όπως ο αυτισμός και το σύνδρομο Τουρέτ
- παιδικής ψύχωση
- μεγαλύτερο κίνδυνο ακμής
- αλλεργίες, αλλεργική ρινίτιδα
- διαταραχές άγχους.
Αντίθετα, τα δευτερότοκα παρουσίασαν αυξημένο κίνδυνο:
- κατάχρησης ουσιών,
- έρπητα ζωστήρα,
- παθήσεων του χοληφόρου συστήματος (όπως πέτρες στη χολή),
- γαστρίτιδας (φλεγμονή του βλεννογόνου του στομάχου)
- και ημικρανιών.
Η ομάδα διερεύνησε επίσης ορισμένους πιθανούς μηχανισμούς που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν τα ευρήματα
. Για παράδειγμα, ο αυξημένος κίνδυνος αλλεργιών και αλλεργικής ρινίτιδας στα πρωτότοκα παιδιά μπορεί να εξηγηθεί από την υπόθεση του «φιλικού εχθρού», σύμφωνα με την οποία τα παιδιά που γεννιούνται αργότερα εκτίθενται περισσότερο σε μικροοργανισμούς από τα μεγαλύτερα αδέλφια τους σε νεαρή ηλικία, γεγονός που προάγει την αυξημένη ανοσολογική ανοχή. Σύμφωνα με αυτή την ιδέα, μόνο το μεγαλύτερο από δύο παιδιά ήταν λιγότερο πιθανό να παρουσιάσει αλλεργίες ή αλλεργική ρινίτιδα καθώς η διαφορά ηλικίας μεταξύ αυτού και του μικρότερου αδελφού του αυξανόταν.
Σε ό,τι αφορά δε την υψηλότερη συχνότητα του αυτισμού στα πρωτότοκα παιδιά, οι ερευνητές εκτιμούν ότι μπορεί να αντανακλά έναν συνδυασμό βιολογικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι το ανοσοποιητικό σύστημα της μητέρας αντιδρά πιο έντονα στην πρώτη εγκυμοσύνη, για παράδειγμα, κάτι που μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του εγκεφάλου του εμβρύου.
Πηγή: New Scientist
