Πολλά από αυτά που κάνουμε κάθε μέρα καθοδηγούνται από τη δύναμη της συνήθειας και όχι από συνειδητές αποφάσεις. Αυτό είναι τουλάχιστο το συμπέρασμα νέας έρευνας από επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Surrey, του Πανεπιστημίου της Νότιας Καρολίνας και του Πανεπιστημίου Central Queensland.
Όπως δείχνουν τα συμπεράσματα που δημοσιεύτηκαν στο Psychology & Health, περίπου τα δύο τρίτα των καθημερινών συμπεριφορών ξεκινούν αυτόματα, λειτουργώντας ουσιαστικά σε «αυτόματο πιλότο», επειδή έχουν γίνει ρουτίνα.
Οι συνήθειες αναπτύσσονται όταν οι άνθρωποι ανταποκρίνονται επανειλημμένα με τον ίδιο τρόπο σε γνωστές καταστάσεις. Με την πάροδο του χρόνου, ο εγκέφαλος συνδέει συγκεκριμένα περιβάλλοντα ή ερεθίσματα με ορισμένες ενέργειες. Όταν εμφανίζονται αυτά τα ερεθίσματα, η σχετική συμπεριφορά μπορεί να ξεκινήσει αυτόματα χωρίς συνειδητή σκέψη.
Οι ερευνητές ανακάλυψαν επίσης ότι το 46% των συμπεριφορών καθοδηγούνταν από συνήθειες και ήταν συνεπείς με τις προθέσεις των ανθρώπων. Αυτό δείχνει ότι οι άνθρωποι συχνά δημιουργούν ρουτίνες που υποστηρίζουν τους στόχους τους, ενώ σταδιακά αποδυναμώνουν τις συνήθειες που έρχονται σε σύγκρουση με αυτό που θέλουν να επιτύχουν.
Παρακολούθηση των συνηθειών σε πραγματικό χρόνο
Για να κατανοήσουν καλύτερα πώς λειτουργούν οι συνήθειες στην καθημερινή ζωή, η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε μια μέθοδο σχεδιασμένη να καταγράφει τις συμπεριφορές καθώς αυτές συμβαίνουν. Προηγούμενες μελέτες έχουν προσπαθήσει να εκτιμήσουν πόσο συχνά οι συνήθειες επηρεάζουν τη συμπεριφορά, αλλά αυτή η προσέγγιση είχε ως στόχο να τις παρατηρήσει σε πραγματικό χρόνο.
Η διεθνής ομάδα προσέλκυσε 105 συμμετέχοντες από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Αυστραλία. Για μία εβδομάδα, οι συμμετέχοντες λάμβαναν έξι τυχαίες ειδοποιήσεις στα τηλέφωνά τους κάθε μέρα. Κάθε φορά, τους ζητήθηκε να περιγράψουν τι έκαναν εκείνη τη στιγμή και να υποδείξουν αν η ενέργεια προκλήθηκε από συνήθεια ή εκτελέστηκε σκόπιμα.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το 65% των καθημερινών συμπεριφορών ξεκίνησαν από συνήθεια. Με άλλα λόγια, οι περισσότερες ενέργειες προκλήθηκαν από συνήθη ερεθίσματα και όχι από σκόπιμες επιλογές.
«Η έρευνά μας δείχνει ότι, ενώ οι άνθρωποι μπορεί να θέλουν συνειδητά να κάνουν κάτι, η πραγματική έναρξη και εκτέλεση αυτής της συμπεριφοράς γίνεται συχνά χωρίς σκέψη, καθοδηγούμενη από μη συνειδητές συνήθειες. Αυτό δείχνει ότι οι «καλές» συνήθειες μπορεί να είναι ένας ισχυρός τρόπος για να κάνουμε τους στόχους μας πραγματικότητα.", εξηγεί ο Benjamin Gardner, καθηγητής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Surrey και συν-συγγραφέας της μελέτης.
«Για τους ανθρώπους που θέλουν να σπάσουν τις κακές τους συνήθειες, δεν αρκεί απλώς να τους πούμε να «προσπαθήσουν περισσότερο». Για να επιτύχουμε μια μόνιμη αλλαγή, πρέπει να ενσωματώσουμε στρατηγικές που θα βοηθήσουν τους ανθρώπους να αναγνωρίσουν και να διακόψουν τις ανεπιθύμητες συνήθειές τους και, ιδανικά, να δημιουργήσουν νέες θετικές συνήθειες στη θέση τους.», προσέθεσε.
Γιατί οι συνήθειες είναι σημαντικές για την υγεία και την αλλαγή συμπεριφοράς
Τα ευρήματα θα μπορούσαν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στα προγράμματα δημόσιας υγείας και στις παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής. Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι προσπάθειες που στοχεύουν στην ενθάρρυνση συμπεριφορών όπως η τακτική άσκηση ή η υγιεινή διατροφή θα πρέπει να επικεντρωθούν στο να βοηθήσουν τους ανθρώπους να δημιουργήσουν σταθερές συνήθειες.
Για παράδειγμα, κάποιος που προσπαθεί να ασκηθεί περισσότερο μπορεί να δυσκολευτεί αν γυμνάζεται μόνο περιστασιακά. Μια πιο αποτελεσματική προσέγγιση θα ήταν να συνδέσει την άσκηση με μια προβλέψιμη στιγμή της ημέρας. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει άσκηση σε συγκεκριμένη ώρα ή αμέσως μετά από μια τακτική δραστηριότητα, όπως η έξοδος από τη δουλειά, και την επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά σε αυτή την κατάσταση.
Η κατάργηση των ανθυγιεινών συνηθειών απαιτεί μια παρόμοια στρατηγική. Για παράδειγμα, ένα άτομο που προσπαθεί να σταματήσει το κάπνισμα μπορεί να διαπιστώσει ότι η μόνη κινητοποίηση δεν είναι αρκετή. Πιο αποτελεσματικές προσεγγίσεις περιλαμβάνουν τη διακοπή των ερεθισμάτων που προκαλούν τη συνήθεια (π.χ. αποφυγή των χώρων όπου συνήθιζαν να καπνίζουν) και τη δημιουργία ρουτινών αντικατάστασης (π.χ. μάσημα τσίχλας μετά το γεύμα αντί για τσιγάρο).
Πηγή: Science Daily
