Ο Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) και η Δρ. Αγγελική Ανδρικοπούλου αναφέρουν ότι πρόκειται για έναν ισχυρό ενδοφλεβίως χορηγούμενο αναστολέα της οδού σηματοδότησης PI3K/AKT/mTOR, μία από τις σημαντικότερες οδούς που εμπλέκονται στην ανάπτυξη, επιβίωση και αντοχή των καρκινικών κυττάρων στον καρκίνο του μαστού. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ενεργοποίηση της συγκεκριμένης οδού αποτελεί συχνό μηχανισμό αντίστασης στην ενδοκρινική θεραπεία και στους αναστολείς CDK4/6 που αποτελούν πλέον την καθιερωμένη θεραπεία στον μεταστατικό ορμονοευαίσθητο, HER2-αρνητικό καρκίνο του μαστού.
Η αποτελεσματικότητα
Η μελέτη VIKTORIA-1 αξιολόγησε την αποτελεσματικότητα του νέου αυτού φαρμάκου σε συνδυασμό με τον CDK4/6 αναστολέα palbociclib και της κλασικής ορμονοθεραπείας με fulvestrant έναντι μονοθεραπείας με fulvestrant σε ασθενείς των οποίων η νόσος είχε παρουσιάσει εξέλιξη μετά από προηγούμενη θεραπεία με αναστολέα CDK4/6 και αναστολέα αρωματάσης.
Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν σημαντική βελτίωση της επιβίωσης χωρίς υποτροπή της νόσου με ένα διάστημα χωρίς υποτροπή στους 9,3 μήνες έναντι μόλις δύο μήνες για τη μονοθεραπεία με fulvestrant. Το αποτέλεσμα αυτό αντιστοιχεί σε 76% μείωση του κινδύνου εξέλιξης της νόσου ή θανάτου. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν τα αποτελέσματα σε ορισμένες υποομάδες ασθενών όπου το όφελος ήταν ακόμη μεγαλύτερο. Σε ασθενείς που είχαν εμφανίσει παρατεταμένη ανταπόκριση στην προηγούμενη θεραπεία, το μέσο διάστημα χωρίς υποτροπή ξεπέρασε τους 12 μήνες, ενώ σε ορισμένες γεωγραφικές περιοχές καταγράφηκαν διάμεσες επιβιώσεις χωρίς υποτροπή που έφτασαν έως και τους 16,6 μήνες με το τριπλό θεραπευτικό σχήμα.
Διαχειρίσιμο προφίλ ασφάλειας
Όσον αφορά την ασφάλεια, το gedatolisib παρουσίασε διαχειρίσιμο προφίλ ανεπιθύμητων ενεργειών. Η υπεργλυκαιμία, μία από τις συχνότερες τοξικότητες των αναστολέων της οδού PI3K, παρατηρήθηκε σε σχετικά χαμηλά ποσοστά, ενώ οι διακοπές θεραπείας λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών ήταν περιορισμένες, γεγονός που υποστηρίζει την καλή ανεκτικότητα του φαρμάκου. Στο ASCO 2026 παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα σε ασθενείς με μετάλλαξη PIK3CA και ορμονοευαίσθητο μεταστατικό καρκίνο μαστού. Η μελέτη συνέκρινε δύο σχήματα με gedatolisib (gedatolisib και fulvestrant σε συνδυασμό με palbociclib και gedatolisib μαζί με fulvestrant) έναντι του καθιερωμένου συνδυασμού με τον εγκεκριμένο αναστολέα PI3K alpelisib και το fulvestrant που αποτελεί σήμερα την καθιερωμένη θεραπευτική επιλογή για ασθενείς με μεταλλάξεις PIK3CA. Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακά.
Η επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου έφτασε τους 11,1 μήνες για το τριπλό σχήμα gedatolisib και palbociclib με fulvestrant και τους 11,3 μήνες για το διπλό σχήμα gedatolisib με fulvestrant, έναντι μόλις 5,6 μήνες για το σχήμα alpelisib με fulvestrant. Και οι δύο θεραπευτικές προσεγγίσεις με gedatolisib οδήγησαν σε περίπου 50% μείωση του κινδύνου εξέλιξης της νόσου ή θανάτου σε σύγκριση με την εγκεκριμένη θεραπεία. Αναφορικά με την ανταπόκριση της νόσου το 48.9% των ασθενών ανταποκρίθηκαν στην τριπλέτα με gedatolisib έναντι μόλις του 26% των ασθενών που έλαβαν alpelisib.
Ουσιαστικό κλινικό όφελος
Συνολικά, τα αποτελέσματα της VIKTORIA-1 υποδεικνύουν ότι η προσθήκη του gedatolisib στην ενδοκρινική θεραπεία με ή χωρίς επανεισαγωγή του CDK4/6 αναστολέα palbociclib μπορεί να προσφέρει ουσιαστικό κλινικό όφελος σε ασθενείς με ορμονοευαίσθητο HER2−αρνητικό μεταστατικό καρκίνο μαστού μετά από αποτυχία προηγούμενης θεραπείας με CDK4/6 αναστολείς.
Τα ευρήματα αυτά αναμένεται να επηρεάσουν σημαντικά τις μελλοντικές θεραπευτικές στρατηγικές σε αυτή τη δύσκολη κλινική κατάσταση. «Η μελέτη παρουσιάζει τα πρώτα αποτελέσματα ότι η αναστολή εξ’ ολοκλήρου του μονοπατιού PI3K/AKT/mTOR με το gedalotisib προσφέρει μεγάλο κλινικό όφελος έναντι της στόχευσης μόνο του PI3K με το alpelisib» σχολιάζουν οι ερευνητές.
