Περισσότερο από ένας στους δέκα ανθρώπους παγκοσμίως ενδέχεται να κάνει προβληματική χρήση του διαδικτύου, με σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία, τις κοινωνικές σχέσεις και την ποιότητα ζωής. Σύμφωνα με τους ερευνητές, το οικονομικό και κοινωνικό κόστος μπορεί να ανέρχεται σε δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως. Μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο, η σχετική επιβάρυνση εκτιμάται σε 10 έως 12 δισεκατομμύρια λίρες τον χρόνο.
Μια μεγάλη διεθνής επιτροπή, στην οποία συμμετέχουν ερευνητές του Πανεπιστημίου Flinders και κορυφαίοι ειδικοί από όλο τον κόσμο, καλεί τις κυβερνήσεις να αντιμετωπίσουν την προβληματική χρήση του διαδικτύου ως ζήτημα παγκόσμιας δημόσιας υγείας. Η έκθεσή της δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet Psychiatry. Παράλληλα, οι ειδικοί ζητούν τη θέσπιση κανόνων για τα ψηφιακά χαρακτηριστικά που έχουν σχεδιαστεί ώστε να διατηρούν τους χρήστες συνδεδεμένους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Ποιες διαδικτυακές συμπεριφορές ελέγχονται δύσκολα
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η προβληματική χρήση του διαδικτύου μπορεί να αφορά περισσότερο από το 10% του παγκόσμιου πληθυσμού. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι εμφανίζουν διαδικτυακές συμπεριφορές τις οποίες δυσκολεύονται να ελέγξουν, με συνέπειες στην υγεία, τις σχέσεις, την εκπαίδευση, την εργασία και τη συνολική ποιότητα ζωής τους.
Στις συμπεριφορές αυτές περιλαμβάνονται:
- η ψυχαναγκαστική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης,
- το υπερβολικό gaming,
- ο διαδικτυακός τζόγος,
- οι ανεξέλεγκτες διαδικτυακές αγορές,
- η προβληματική χρήση πορνογραφικού περιεχομένου,
- οι επαναλαμβανόμενες αναζητήσεις πληροφοριών υγείας που ενισχύουν το άγχος.
Ιδιαίτερα ευάλωτοι φαίνεται να είναι οι νέοι, τα άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας και οι πληθυσμοί χωρών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.
Ο Zsolt Demetrovics, ειδικός στις εξαρτητικές διαταραχές και καθηγητής Ψυχικής Υγείας και Ευεξίας στο Πανεπιστήμιο Flinders, επισημαίνει ότι το ίδιο το διαδίκτυο δεν αποτελεί το πρόβλημα. Όπως αναφέρει, οι ψηφιακές τεχνολογίες έχουν ενσωματωθεί στην καθημερινότητα και προσφέρουν σημαντικά οφέλη. Η πρόκληση είναι ο περιορισμός των αρνητικών επιπτώσεων χωρίς να χαθούν τα πλεονεκτήματα της ψηφιακής σύνδεσης.
Στο επίκεντρο ο σχεδιασμός των ψηφιακών πλατφορμών
Η έκθεση δημοσιεύεται σε μια περίοδο αυξανόμενης διεθνούς ανησυχίας για τις επιπτώσεις των ψηφιακών τεχνολογιών στην υγεία και την ευεξία, ιδιαίτερα των νέων.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι τα μέτρα που εστιάζουν αποκλειστικά στους χρήστες ενδέχεται να μην επαρκούν, όσο οι πλατφόρμες εξακολουθούν να χρησιμοποιούν λειτουργίες που μεγιστοποιούν την αλληλεπίδραση, όπως η ατελείωτη κύλιση περιεχομένου, η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο, οι εξατομικευμένες προτάσεις και οι συνεχείς ειδοποιήσεις.
Η ερευνητική ομάδα υπογραμμίζει ότι η ευθύνη δεν μπορεί να βαρύνει αποκλειστικά τους χρήστες και τις οικογένειές τους, αλλά πρέπει να αφορά και τις εταιρείες που σχεδιάζουν τα ψηφιακά προϊόντα.
Ανάγκη για δεσμευτικά μέτρα προστασίας
Η διεθνής επιτροπή συγκρίνει την πρόκληση της προβληματικής χρήσης του διαδικτύου με άλλα ζητήματα δημόσιας υγείας, όπως το κάπνισμα, το αλκοόλ και ο τζόγος, ζητώντας αυστηρότερη ρύθμιση.
Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνονται η μεγαλύτερη διαφάνεια στους αλγορίθμους, οι ανεξάρτητοι έλεγχοι των ψηφιακών πλατφορμών, ο περιορισμός λειτουργιών υψηλού κινδύνου και η θέσπιση δεσμευτικών κανόνων, αντί της αποκλειστικής εξάρτησης από την αυτορρύθμιση της βιομηχανίας.
Όπως επισημαίνει ο Demetrovics, στόχος δεν είναι να σταματήσουν οι άνθρωποι να χρησιμοποιούν την τεχνολογία, αλλά να διασφαλιστεί ότι τα ψηφιακά προϊόντα σχεδιάζονται με γνώμονα την υγεία και την ευεξία.
Οι συγγραφείς της έκθεσης καταλήγουν ότι υπάρχουν ήδη επαρκή επιστημονικά δεδομένα που δικαιολογούν τη συντονισμένη διεθνή δράση, ώστε η τεχνολογική πρόοδος να συμβαδίζει με την προστασία της δημόσιας υγείας.





