Φιγουράρουν παντού στα καταστήματα υγιεινής διατροφής και στο TikTok και υπόσχονται λαμπερή επιδερμίδα, αυξημένη ενέργεια ή ακόμα και εσωτερική «αποτοξίνωση». Ο λόγος για τα συμπληρώματα χλωροφύλλης – της πράσινης χρωστικής ουσίας των φυτών που τώρα βρίσκεται σε μοντέρνα νερά και βάμματα – και κολλαγόνου, της πρωτεΐνη που θεωρείται το "άγιο δισκοπότηρο" για νεανική επιδερμίδα και δυνατές αρθρώσεις.

Αλλά πόσο από τον ενθουσιασμό που περιβάλλει αυτά τα προϊόντα υποστηρίζεται από την επιστήμη; Ο Dan Baumgardt, ανώτατος λέκτορας της Σχολής Φυσιολογίας, Φαρμακολογίας και Νευροεπιστήμης του Πανεπιστημίου του Μπρίστολ σε σχετικό άρθρο του στο The Conversation, αναλύει τι κάνουν πραγματικά αυτά τα συμπληρώματα βάσει επιστημονικών στοιχείων, ερευνών αλλά και της κοινής λογικής.

Χλωροφύλλη

Τα σκούρα φυλλώδη λαχανικά, όπως το kale και το cavolo nero, είναι γνωστά για την αύξηση των επιπέδων βασικών θρεπτικών συστατικών, όπως ο σίδηρος, το φολικό οξύ και το β-καροτένιο. Είναι επίσης πλούσια σε χλωροφύλλη – τη χρωστική ουσία που παίζει βασικό ρόλο στη φωτοσύνθεση, τη διαδικασία με την οποία τα φυτά χρησιμοποιούν το φως του ήλιου για να παράγουν γλυκόζη και οξυγόνο.

Ορισμένοι influencers στον τομέα της ευεξίας, όπως η Gwyneth Paltrow και η Kourtney Kardashian, έχουν κάνει δημοφιλές το νερό με χλωροφύλλη ως μέρος της καθημερινής τους ρουτίνας υγείας. Και οι δύο το προωθούν μέσω των αντίστοιχων brands ευεξίας τους διαφημίζοντας μια σειρά από υποτιθέμενα οφέλη, από τη μείωση της σωματικής οσμής έως την υποστήριξη της αποτοξίνωσης. Μία από τις πιο επίμονες ισχυρισμοί είναι ότι η χλωροφύλλη – σε μορφή νερού ή συμπληρώματος – μπορεί να «οξυγονώσει» το αίμα.

Όμως, όπως έχει επισημάνει ο Ben Goldacre, γιατρός, ακαδημαϊκός και εξέχων κριτικός της ψευδοεπιστήμης, αυτός ο ισχυρισμός δεν στέκει. Το ανθρώπινο σώμα, σε αντίθεση με τα φύλλα των φυτών, δεν είναι πλημμυρισμένο από το φως του ήλιου. Και χωρίς φως, η χλωροφύλλη απλά δεν μπορεί να πραγματοποιήσει φωτοσύνθεση στο έντερο ή στην κυκλοφορία του αίματος. Δεν μπορεί να παράγει οξυγόνο εσωτερικά – ανεξάρτητα από το πόσο πράσινο είναι το smoothie σας.

Τι κάνει λοιπόν η χλωροφύλλη; Εκτός από το να δίνει στα φυτά (και στα κόπρανα σας) ένα έντονο πράσινο χρώμα, η βασική της λειτουργία είναι να παγιδεύει το φως του ήλιου και να μετατρέπει το νερό και το διοξείδιο του άνθρακα σε γλυκόζη και οξυγόνο.

Μέσω αυτής της διαδικασίας, τα φυτά παράγουν τροφή για τον εαυτό τους και για τα ζώα, ενώ απελευθερώνουν οξυγόνο στην ατμόσφαιρα. Είναι μια διαδικασία θεμελιώδης για τη ζωή στη Γη. Αλλά επειδή αναπνέουμε οξυγόνο και τρώμε υδατάνθρακες, έχουμε καταφέρει να ευδοκιμήσουμε χωρίς χλωροφύλλη.

Τι γίνεται λοιπόν με τους ευρύτερους ισχυρισμούς για την υγεία; Οι συσκευασίες των συμπληρωμάτων χλωροφυλλίνης– μιας ημισυνθετικής, υδατοδιαλυτής μορφής χλωροφύλλης που θεωρείται πιο δραστική – συχνά υπόσχονται αποτοξίνωση, λαμπερή επιδερμίδα, βελτιωμένη επούλωση πληγών και ακόμη καλύτερη σωματική οσμή.

Ποιοι είναι οι μηχανισμοί που υποστηρίζουν ότι επιτυγχάνουν αυτά τα αποτελέσματα; Η χλωροφύλλη μπορεί να αναστέλλει την ανάπτυξη βακτηρίων ή να εξουδετερώνει τις δυσάρεστες οσμές στο έντερο. Έχει επίσης διατυπωθεί η άποψη ότι λειτουργεί καθαρτικά έναντι ασταθών μορίων που παράγονται από τοξίνες ή το μεταβολισμό που μπορούν να βλάψουν τους ιστούς.

Τα στοιχεία είναι ανάμεικτα. Μερικές (πολύ παλαιότερες) μελέτες δείχνουν ότι η χλωροφυλλίνη μπορεί να μειώσει την οσμή των περιττωμάτων και του μετεωρισμού, αν και μπορεί επίσης να τα κάνει πράσινα. Υπάρχουν πιο αδύναμα στοιχεία όσον αφορά την κακοσμία του στόματος ή την οσμή του σώματος. Οι έρευνες που υποστηρίζουν τον ρόλο της ως αντιοξειδωτικό είναι περιορισμένες και οι φήμες για την απώλεια βάρους είναι σε μεγάλο βαθμό ανεκδοτικές. Ρεαλιστικά, οποιοδήποτε όφελος σε αυτόν τον τομέα προέρχεται πιθανότατα από μια διατροφή πλούσια σε πράσινα λαχανικά – χαμηλή σε λιπαρά και υψηλή σε φυτικές ίνες – και όχι από τη χλωροφύλλη μόνη της.

Πιο ελπιδοφόρα είναι τα αποτελέσματα στην θεραπεία πληγών μέσω της χρήσης επιδέσμων με βάση τη χλωροφύλλη

Κολλαγόνο

Ωστόσο, η χλωροφύλλη δεν είναι η μόνη «θαυματουργή» ουσία που πωλείται στους λάτρεις της ευεξίας. Ας πάρουμε για παράδειγμα το κολλαγόνο, που είναι πιθανώς ακόμα πιο δημοφιλές από οποιαδήποτε πράσινη σκόνη ή χάπι υπερτροφής.

Το κολλαγόνο είναι μια πρωτεΐνη και ένα φυσικό συστατικό του συνδετικού ιστού που βρίσκεται σε όλο το σώμα. Δίνει δύναμη και δομή στο δέρμα, τα οστά, τους συνδέσμους, τα αιμοφόρα αγγεία – ακόμη και στην καρδιά και τους πνεύμονες. Χωρίς αρκετό κολλαγόνο – ή σε καταστάσεις όπου η παραγωγή κολλαγόνου είναι μειωμένη, όπως στο σύνδρομο Ehlers-Danlos – οι ιστοί μπορούν να γίνουν εύθραυστοι, επιρρεπείς σε βλάβες ή να επουλώνονται αργά.

Αυτός είναι ένας επιπλέον λόγος για να φροντίζουμε το σώμα μας να μπορεί να το παράγει. Το κολλαγόνο παράγεται από αμινοξέα, τα δομικά στοιχεία των πρωτεϊνών, επομένως η κατανάλωση επαρκών ποσοτήτων πρωτεϊνώνείναι απαραίτητη. Η βιταμίνη Cπαίζει επίσης σημαντικό ρόλο, βοηθώντας το σώμα να συνθέσει κολλαγόνο από αυτά τα αμινοξέα.

Αλλά χρειαζόμαστε πραγματικά συμπληρώματα; Τι λένε τα επιστημονικά στοιχεία; Ορισμένες μελέτες δειχνουν ότι τα συμπληρώματα κολλαγόνου από το στόμα μπορεί να βοηθήσουν στη βελτίωση της εμφάνισης του δέρματος, στην υγεία των αρθρώσεων, στην αύξηση της αντοχής των οστών και στην ενίσχυση της μυϊκής μάζας. Ωστόσο, δεν υπάρχουν πειστικές ενδείξεις ότι προάγουν την απώλεια βάρους ή θεραπεύουν καρδιαγγειακές ή αυτοάνοσες παθήσεις, παρά τις μεγαλόστομες υποσχέσεις ορισμένων εμπορικών σημάτων.

Τα τοπικά προϊόντα κολλαγόνου είναι ακόμη πιο διαδεδομένα, αλλά η επιστημονική τους βάση είναι πιο αδύναμη. Τα μόρια κολλαγόνου είναι γενικά πολύ μεγάλα για να απορροφηθούν από το δέρμα, πράγμα που σημαίνει ότι είναι απίθανο να έχουν οποιαδήποτε σημαντική επίδραση στις ρυτίδες. Στην καλύτερη περίπτωση, μπορεί να ενυδατώνουν την επιφάνεια και να προσφέρουν ένα προσωρινό αποτέλεσμα πλήρωσης.

Εν ολίγοις, η έρευνα είναι ελλιπής – ενθαρρυντική σε ορισμένους τομείς, ασαφής σε άλλους. Και όταν πρόκειται για την υποστήριξη της φυσικής παραγωγής κολλαγόνου του σώματός σας, μπορεί να υπάρχουν πιο αποτελεσματικές (και λιγότερο δαπανηρές) επιλογές. Τρόφιμα όπως το κοτόπουλο, το ψάρι, τα αυγά και ο ζωμός οστών εξασφαλίζουν καλή πρόσληψη πρωτεϊνών. Το ίδιο ισχύει και για τα μικροθρεπτικά συστατικά που υποστηρίζουν το κολλαγόνο, όπως η βιταμίνη C, ο χαλκός και ο ψευδάργυρος.

"Επομένως, εκτός αν είστε η Poison Ivy από το Batman (η οποία, για να είμαστε δίκαιοι, φαίνεται φανταστική), πιθανότατα δεν χρειάζεται να καταναλώνετε μεγάλες ποσότητες χλωροφύλλης. Και εκτός αν η διατροφή σας είναι ανεπαρκής, δεν χρειάζεται να ξοδέψετε χρήματα για σκόνες ή κρέμες κολλαγόνου", καταλήγει ο Baumgardt.