Η 14η Φεβρουαρίου είναι αφιερωμένη παγκοσμίως στις συγγενείς καρδιοπάθειες -τις ανατομικές βλάβες της καρδιάς ή των αγγείων που προϋπάρχουν της γέννησης και προκαλούν στον πάσχοντα, ως συχνότερες επιπλοκές, αρρυθμίες και καρδιακή ανεπάρκεια, επηρεάζοντας σημαντικά τη λειτουργικότητα και την ποιότητα της ζωής.

Πρόκειται για τις συχνότερες συγγενείς ανωμαλίες, με συχνότητα που ξεπερνά το 1% των γεννήσεων. Στα συμπτώματα της πάθησης (τόσο στα παιδιά όσο και στους ενήλικες) περιλαμβάνονται: μειωμένη αντοχή στην άσκηση, δύσπνοια, ταχυκαρδία ακόμη και στην ηρεμία, οιδήματα στα κάτω άκρα και κυάνωση λόγω διαταραχών στην κυκλοφορία του αίματος. Οι συχνότερες επιπλοκές είναι οι αρρυθμίες και η καρδιακή ανεπάρκεια.

Τα αίτια εμφάνισης της πάθησης μπορεί να είναι γενετικά ή περιβαλλοντικά, όπως η έκθεση σε συγκεκριμένους παράγοντες κατά την εμβρυϊκή ζωή. Αν και η διάγνωση συνήθως πραγματοποιείται στη νεογνική ή παιδική ηλικία, δεν είναι σπάνιο ενήλικες να ζουν με Συγγενή Καρδιοπάθεια χωρίς εμφανή συμπτώματα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Στην Ελλάδα, εκτιμάται ότι 800-1.000 παιδιά γεννιούνται κάθε χρόνο με Συγγενή Καρδιοπάθεια.

Τα προγράμματα αποκατάστασης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Συγγενών Καρδιοπαθειών, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών (Π.Σ.Φ.) και το Επιστημονικό Τμήμα Καρδιοαγγειακής και Αναπνευστικής Φυσικοθεραπείας - Αποκατάστασης (Ε.Τ.Κ.Α.Φ.Α.), συμβάλλει στην ευαισθητοποίηση του κοινού για την πάθηση των Συγγενών Καρδιοπαθειών και την ενημέρωσή του για την καθοριστική συμβολή της φυσικοθεραπείας στη βελτίωση της καθημερινότητας και της ποιότητας ζωής παιδιών και ενηλίκων με συγγενείς καρδιοπάθειες.

Για μία καλύτερη λειτουργικότητα και κατ' επέκταση ποιότητα ζωής των πασχόντων, οι σύγχρονες κλινικές οδηγίες της Αμερικανικής Ένωσης Καρδιολόγων, συστήνουν τη συμμετοχή τους σε Προγράμματα Αποκατάστασης, τα οποία συμβάλλουν στην βελτίωση της καρδιοαναπνευστικής λειτουργίας.

Τα οφέλη

Ο φυσικοθεραπευτής, ως εξειδικευμένος επαγγελματίας υγείας, μπορεί να σχεδιάζει και να εφαρμόζει εξατομικευμένα προγράμματα αποκατάστασης για άτομα ανεξαρτήτως ηλικίας που πάσχουν από συγγενείς καρδιοπάθειες, με σημαντικά οφέλη:

• μείωση συμπτωμάτων, όπως η δύσπνοια και τα οιδήματα
• βελτίωση της ικανότητας για άσκηση (π.χ. μέσω της μείωσης της αρτηριακής πίεσης)
• βελτίωση της ποιότητας ζωής
• μείωση των νοσηλειών (Kovacs κ. συν., 2018).

Στα προγράμματα αυτά, μπορούν να συμμετέχουν παιδιά άνω των 6 ετών αλλά και ενήλικες, που είναι αιμοδυναμικά σταθεροί. Περιλαμβάνουν κυρίως αερόβια άσκηση και ασκήσεις ενδυνάμωσης (θεραπευτική άσκηση), ενώ, ανάλογα με τους θεραπευτικούς στόχους, μπορούν να περιέχουν και διατάσεις και τεχνικές αναπνευστικής φυσικοθεραπείας. Τα προγράμματα αποκατάστασης μπορεί να είναι ατομικά ή ομαδικά, δια ζώσης ή εξ αποστάσεως.