Σε μια περίοδο όπου η υγεία, η καινοτομία και η οικονομία συγκλίνουν όλο και πιο δυναμικά, η κλινική έρευνα αναδεικνύεται σε κομβικό πυλώνα ανάπτυξης για την Ελλάδα.
Το μήνυμα που εκπέμφθηκε από το 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών είναι σαφές: η χώρα διαθέτει πλέον τις βάσεις για να διεκδικήσει πιο ισχυρή θέση στον ευρωπαϊκό χάρτη των κλινικών μελετών, αρκεί να διατηρήσει σταθερή στρατηγική και να επιταχύνει τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις.
Το πάνελ «Clinical Trials in Europe: Competitiveness, Access and Innovation», που πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του HACRO, ανέδειξε με σαφήνεια ότι η Ελλάδα εισέρχεται σε μια νέα, πιο ώριμη φάση, με ισχυρές προοπτικές προσέλκυσης επενδύσεων στην κλινική έρευνα.
Από το βήμα του Φόρουμ, η Πρόεδρος του HACRO, Ευαγγελία Κοράκη, η οποία συντόνισε τη συζήτηση, διατύπωσε μια σαφή και δυναμική τοποθέτηση για τον ρόλο της κλινικής έρευνας ως στρατηγικού πυλώνα ανάπτυξης για τη χώρα. Όπως τόνισε, πρόκειται για έναν από τους λίγους τομείς όπου η Ελλάδα μπορεί ταυτόχρονα να ενισχύσει την ποιότητα φροντίδας, να προσελκύσει επενδύσεις και να αξιοποιήσει το υψηλού επιπέδου επιστημονικό της δυναμικό, φέρνοντας σε άμεση σύνδεση την υγεία, την καινοτομία και την οικονομία.
Η κα Κοράκη επεσήμανε ότι τα τελευταία χρόνια έχει διαμορφωθεί μια πιο ώριμη και αξιόπιστη βάση ανάπτυξης, μέσα από συγκεκριμένες θεσμικές παρεμβάσεις που ενισχύουν την ταχύτητα, τη διαφάνεια και την προβλεψιμότητα του συστήματος. Ωστόσο, τόνισε ότι η επόμενη φάση απαιτεί ένα σταθερό και πραγματικά ανταγωνιστικό περιβάλλον, με συνέπεια στον στρατηγικό σχεδιασμό και ουσιαστικό συντονισμό μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων φορέων. Όπως σημείωσε, η κλινική έρευνα αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου οικοσυστήματος, όπου τα κίνητρα, η καινοτομία και η πρόσβαση των ασθενών συνδέονται άμεσα, και η πρόκληση πλέον είναι η δυναμική αυτή να μετατραπεί σε ένα συνεκτικό και βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης για τη χώρα.
Ιδιαίτερα ισχυρό και ουσιαστικό ήταν το αποτύπωμα των παρεμβάσεων του Υπουργού Υγείας, κ. Άδωνι Γεωργιάδη, ο οποίος παρουσίασε ένα σύνολο στοχευμένων πρωτοβουλιών για την ενίσχυση της κλινικής έρευνας και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της Ελλάδας. Κεντρική θέση κατέλαβε η πρόβλεψη για την ενσωμάτωση στον Εθνικό Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας (ΕΗΦΥ) ειδικού πεδίου δήλωσης πρόθεσης συμμετοχής ασθενών σε κλινικές μελέτες, ενισχύοντας τη διασύνδεση των ασθενών με την έρευνα και την ελκυστικότητα της χώρας για διεθνείς επενδύσεις. Παράλληλα, τόνισε ότι η ανάπτυξη των κλινικών δοκιμών αποτελεί ήδη κριτήριο αξιολόγησης των διοικήσεων των νοσοκομείων, ενώ αναφέρθηκε και στο ενδεχόμενο αύξησης του συμψηφισμού του clawback με δαπάνες έρευνας στο 50%, επισημαίνοντας ότι τις επόμενες ημέρες θα εξεταστεί η δυνατότητα υλοποίησης του μέτρου.
Όπως σημείωσε, ήδη καταγράφεται αύξηση στον αριθμό των αιτήσεων για νέες κλινικές μελέτες στην Ελλάδα, οι οποίες ανήλθαν σε 272 το 2025 από 212 το 2024, επιβεβαιώνοντας τη δυναμική που διαμορφώνεται. Ωστόσο, στόχος είναι η περαιτέρω ενίσχυση της θέσης της χώρας στον ευρωπαϊκό χάρτη των κλινικών μελετών, με προοπτική να μετακινηθεί από τη 14η θέση στην πρώτη δεκάδα. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη προσέλκυσης μελετών φάσης 1, προκειμένου να αυξηθεί περαιτέρω το ύψος των επενδύσεων, δεδομένου ότι σήμερα η Ελλάδα προσελκύει κυρίως μελέτες φάσης 2 και 3.
Σημαντικές παρεμβάσεις κατέθεσαν οι συμμετέχοντες, αναδεικνύοντας κρίσιμες πτυχές για την ανάπτυξη του οικοσυστήματος της κλινικής έρευνας. Η κα Όλγα Μπαλαούρα, Διοικήτρια 1ης Υγειονομικής Περιφέρειας Αττικής, τόνισε τη μετάβαση σε ένα πιο οργανωμένο και ανταγωνιστικό περιβάλλον εντός των νοσοκομείων, με στόχο τη διαμόρφωση ενός ενιαίου «hub» κλινικών δοκιμών. Στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος της 1ης ΥΠΕ είναι συντονιστικός, θα εκπαιδεύει το προσωπικό, δημιουργώντας κλίμα συνεργασίας και σταθερό περιβάλλον, με δείκτες ποιότητας. Όπως επεσήμανε, οι κλινικές μελέτες δεν είναι μια παράλληλη δραστηριότητα στα νοσοκομεία, αλλά ένα δομικό συστατικό για την παροχή φροντίδας υγείας στο εθνικό σύστημα.
Ο Πρόεδρος του ΕΟΦ, κ. Σπύρος Σαπουνάς, ανέφερε ότι, εντός του 2026, αναμένεται η στελέχωση του ΕΟΦ με 50 νέους υπαλλήλους, αλλά και η λειτουργία του Εθνικού Μητρώου Βιοϊατρικής Έρευνας, το οποίο θα παρέχει τη δυνατότητα συνολικής παρακολούθησης όλων των κλινικών μελετών των προϊόντων αρμοδιότητάς του. Επιπλέον, σημείωσε ότι έχουν κατατεθεί αιτήματα συμμετοχής της χώρας σε 2 νέα ευρωπαϊκά προγράμματα, το FACT EU για την ενίσχυση της αξιολόγησης και επιθεώρησης των κλινικών μελετών και το SUPPORT, που αφορά τη στήριξη των μη εμπορικών κλινικών δοκιμών.
Από την πλευρά της ακαδημαϊκής κοινότητας, ο Καθηγητής Μελέτιος-Αθανάσιος Δημόπουλος ανέδειξε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη σε επίπεδο ταχύτητας και γραφειοκρατίας, σε σύγκριση με πιο ανταγωνιστικές αγορές όπως της Κίνας, επισημαίνοντας την ανάγκη απλοποίησης των διαδικασιών και ενίσχυσης των κινήτρων. Παράλληλα, αναφέρθηκε στον περιορισμένο αριθμό κλινικών μελετών σε μεγάλα νοσοκομεία της χώρας, όπως ο «Ευαγγελισμός», ως ενδεικτικό παράδειγμα των περιθωρίων βελτίωσης.
O κ. Ολύμπιος Παπαδημητρίου, Πρόεδρος ΣΦΕΕ, αναφέρθηκε στην περιορισμένη απορρόφηση κονδυλίων για κλινικές δοκιμές φάσης 1 στην Ελλάδα, υπογραμμίζοντας τη σημασία του τρίπτυχου ταχύτητα–ποιότητα–κίνητρα για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη ενίσχυσης των επενδυτικών κινήτρων, μεταξύ των οποίων και η περαιτέρω αξιοποίηση του συμψηφισμού του clawback με επενδυτικές δαπάνες, επισημαίνοντας ότι η διαμόρφωση ενός πιο φιλικού περιβάλλοντος για την καινοτομία αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την προσέλκυση επενδύσεων.
Η κα Μέμη Τσεκούρα, Πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, τόνισε ότι δεν αρκεί η διάθεση ενός φαρμάκου στην αγορά, αλλά απαιτείται να διασφαλίζεται η πραγματική και έγκαιρη πρόσβασή του στον ασθενή. Παράλληλα με σκοπό τον περιορισμό του φόβου και της άγνοιας γύρω από τις κλινικές δοκιμές, η Ένωση, μαζί με τον HACRO και την Ιατρική Εταιρεία Αθηνών, προχωρούν στην υλοποίηση εκστρατείας ενημέρωσης του κοινού, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Υγείας.
Κοινός τόπος όλων των παρεμβάσεων αποτέλεσε ότι η κλινική έρευνα συνιστά ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα, όπου η καινοτομία, τα κίνητρα και η πρόσβαση των ασθενών σε σύγχρονες θεραπείες είναι άρρηκτα συνδεδεμένα.
