Τα λουλούδια προσφέρουν δύο είδη τροφής στις μέλισσε: το νέκταρ και γύρη, τα οποία μπορεί να διαφέρουν με σημαντικούς τρόπους μεταξύ τους. Το νέκταρ, για παράδειγμα, μπορεί να αυξομειώνεται ως προς τη συγκέντρωση, τον όγκο, τον ρυθμό αναπλήρωσης και την προσβασιμότητα. Περιέχει επίσης δευτερογενείς μεταβολίτες, όπως η καφεΐνη και η νικοτίνη, οι οποίοι μπορεί να είναι είτε δυσάρεστοι είτε ελκυστικοί, ανάλογα με το πόσο είναι παρόντες. Ομοίως, η γύρη περιέχει πρωτεΐνες και λιπίδια, τα οποία επηρεάζουν τη διατροφική ποιότητα.
Όταν οι μέλισσες βρίσκονται αντιμέτωπες με αυτές τις επιλογές, θα περίμενε κανείς ότι θα διάλεγαν πάντα τα λουλούδια με το πιο προσιτό και υψηλής ποιότητας νέκταρ και γύρη, ωστόσο δεν το κάνουν. Αντίθετα, όπως ακριβώς οι άνθρωποι που ψωνίζουν από το μανάβικο, οι αποφάσεις τους σχετικά με το ποια λουλούδια θα επισκεφθούν εξαρτώνται από την πρόσφατη εμπειρία τους με παρόμοια λουλούδια και από το ποια άλλα λουλούδια είναι διαθέσιμα.
Πρόκειται ασφαλώς για συναρπαστικές συμπεριφορές. Η επιστημονική έρευνα εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο τα ζώα κάνουν τις καθημερινές επιλογές τους, ειδικά τις διατροφικές. Αποδεικνύεται ότι οι μέλισσες και οι άλλοι επικονιαστές λαμβάνουν τα ίδια είδη παράλογων αποφάσεων «αγορών» που λαμβάνουν και οι άνθρωποι.
Το παράδειγμα με το ξυστό λαχείο
Οι άνθρωποι μερικές φορές γίνονται παράλογοι. Για παράδειγμα, κάποιος που κερδίζει 5 ευρώ σε ένα ξυστό λαχείο αμέσως μετά το 1 δολάριο που κέρδισε αρχικά, ενώ το ίδιο άτομο που κερδίζει 5 ευρώ μπορεί να απογοητευτεί αν προέρχεται από μια νίκη 10 ευρώ. Παρόλο που το αποτέλεσμα είναι το ίδιο, η αντίληψη αλλάζει ανάλογα με το κέρδος που προηγήθηκε.
Οι αντιλήψεις παίζουν επίσης ρόλο όταν οι άνθρωποι αξιολογούν τις ετικέτες των προϊόντων. Για παράδειγμα, ένα άτομο μπορεί να περιμένει ότι ένα ακριβό μπουκάλι κρασί με μια φανταχτερή γαλλική ετικέτα θα είναι καλύτερο από ένα φτηνό, με μια απλοϊκη εμφάνιση. Αλλά αν υπάρχει αναντιστοιχία μεταξύ του πόσο καλό είναι κάτι και του πόσο καλό περιμένει κάποιος να είναι, μπορεί να αισθανθεί δυσανάλογα απογοητευμένος ή ευχαριστημένος.
Οι άνθρωποι είναι επίσης πολύ ευαίσθητοι στο πλαίσιο της επιλογής τους. Για παράδειγμα, κάποιοι άνθρωποι είναι πιο πιθανό να πληρώσουν υψηλότερη τιμή για μια τηλεόραση όταν είναι επίσης διαθέσιμη μια μικρότερη, ακριβότερη τηλεόραση.
Αυτές οι παράλογες συμπεριφορές είναι τόσο προβλέψιμες, που οι εταιρείες έχουν επινοήσει έξυπνους τρόπους για να εκμεταλλευτούν τις συγκεκριμένες τάσεις κατά την τιμολόγηση και τη συσκευασία των προϊόντων, τη δημιουργία διαφημίσεων, τον εφοδιασμό των ραφιών και το σχεδιασμό ιστοσελίδων και εφαρμογών. Ακόμη και εκτός καταναλωτικού περιβάλλοντος, οι συμπεριφορές αυτές είναι τόσο κοινές που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι πολιτικοί σχεδιάζουν τη δημόσια πολιτική και προσπαθούν να επηρεάσουν την εκλογική συμπεριφορά.
Παιχνίδια του μυαλού
Η έρευνα δείχνει ότι οι μέλισσες και οι άνθρωποι μοιράζονται πολλές από αυτές τις ιδιάζουσες συμπεριφορές. Μια μελέτη του 2005 διαπίστωσε ότι οι μέλισσες αξιολογούν την ποιότητα του νέκταρ σε σχέση με την πιο πρόσφατη εμπειρία διατροφής τους: Οι μέλισσες που εκπαιδεύτηκαν να επισκέπτονται έναν τροφοδότη με μέτριας ποιότητας νέκταρ τον αποδέχονταν εύκολα, ενώ οι μέλισσες που εκπαιδεύτηκαν να επισκέπτονται έναν τροφοδότη με υψηλής ποιότητας νέκταρ συχνά απέρριπταν το μέτριας ποιότητας νέκταρ.
Επιστημονική ομάδα επιχείρησε να διερευνήσει το κατά πόσον τα χαρακτηριστικά των λουλουδιών, όπως οι μυρωδιές, τα χρώματα και τα σχέδια, θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως ετικέτες προϊόντων για τις μέλισσες. Στο εργαστήριο, εκπαιδεύτηκαν ομάδες μελισσών να συσχετίζουν ορισμένα τεχνητά χρώματα λουλουδιών με «νέκταρ» υψηλής ποιότητας -στην πραγματικότητα ένα διάλυμα ζάχαρης με εύκολο χειρισμό.
Για παράδειγμα, εκπαιδεύτηκε μια ομάδα να συνδέει τα μπλε λουλούδια με νέκταρ υψηλής ποιότητας. Στη συνέχεια προσφέρθηκε στην ομάδα αυτή νέκταρ μέτριας ποιότητας είτε σε μπλε είτε σε κίτρινα λουλούδια.
Διαπιστώθηκε ότι οι μέλισσες ήταν πιο πρόθυμες να δεχτούν το μέτριας ποιότητας νέκταρ από κίτρινα λουλούδια απ' ό,τι από τα μπλε. Οι προσδοκίες τους είχαν σημασία.
Σε ένα άλλο πρόσφατο πείραμα, δόθηκε στις μέλισσες μια επιλογή μεταξύ δύο εξίσου ελκυστικών λουλουδιών: ένα με υψηλή συγκέντρωση ζάχαρης αλλά πιο αργό στην αναπλήρωση και ένα με γρήγορη αναπλήρωση αλλά με λιγότερη ζάχαρη. Μετρήθηκε η προτίμηση που έδειξαν μεταξύ των δύο και ήταν παρόμοια.
Στη συνέχεια διευρύθηκε η επιλογή με την συμπερίληψη ενός τρίτου λουλουδιού με ακόμη χαμηλότερη συγκέντρωση ζάχαρης ή ακόμη πιο αργή επαναπλήρωση. Διαπιστώθηκε ότι η παρουσία του νέου λουλουδιού χαμηλής ανταμοιβής έκανε το ενδιάμεσο να φαίνεται σχετικά καλύτερο.
Τα αποτελέσματα αυτά είναι ενδιαφέροντα και υποδηλώνουν ότι οι διαθέσιμες επιλογές μπορεί να καθοδηγούν τις αποφάσεις αναζήτησης τροφής, τόσο για τις μέλισσες όσο και για έμβια όντα.
Οι δρόμοι που ανοίγονται
Η κατανόηση αυτών των συμπεριφορών των μελισσών και άλλων επικονιαστών μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες για τους ανθρώπους. Οι μέλισσες χρησιμοποιούνται εμπορικά για τη στήριξη της παραγωγής καλλιεργειών αξίας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως.
Εάν οι μέλισσες επισκέπτονται ορισμένα λουλούδια περισσότερο με την παρουσία άλλων λουλουδιών, οι αγρότες θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν αυτή την τάση στρατηγικά. Ακριβώς όπως τα καταστήματα εφοδιάζουν τα ράφια τους ώστε να παρουσιάζουν μη ελκυστικές επιλογές μαζί με άλλες πιο ελκυστικές, οι αγρότες θα μπορούσαν να φυτέψουν ορισμένα είδη λουλουδιών μέσα ή κοντά σε καλλιεργούμενα φυτά προκειμένου να αυξήσουν την επισκεψιμότητα στις καλλιέργειες-στόχους.
Πηγή: TheConversation.com
