Η φωτοθεραπεία βρίσκεται σίγουρα σε άνθηση. Ο καθένας πια μπορεί να αγοράσει γκάτζετ που εκπέμπουν φως σε διάφορα χρώματα με την υπόσχεση ότι αυτό μπορεί να αντιμετωπίσει μια ευρύτατη γκάμα θεμάτων από δερματικές παθήσεις και ρυτίδες έως πόνο στους μυς και ασθένειες των ούλων, με το πιο πρόσφατο να είναι μια οδοντόβουρτσα ενισχυμένη με κόκκινο LED φως, που περιγράφεται από τους κατασκευαστές της ως «μια σημαντική καινοτομία στην στοματική φροντίδα στο σπίτι».
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η αγορά ανέρχονταν σε 1 δισεκατομμύριο δολάρια το 2024 και προβλέπεται να αυξηθεί σε 1,8 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2035. Μπορείτε ακόμη και να πάτε και να καθίσετε σε μια σάουνα υπέρυθρης ακτινοβολίας, όπου αντί για καυτά κάρβουνα (πραγματικά ή ηλεκτρικά) που θερμαίνουν τον αέρα, το σώμα σας θερμαίνεται απευθείας από υπέρυθρο φως. Σύμφωνα με τους οπαδούς της, αυτή η μέθοδος ενισχύει το κολλαγόνο του δέρματος, χαλαρώνει τους μυς, ανακουφίζει τις φλεγμονές και τις χρόνιες παθήσεις, ενώ προστατεύει και από την άνοια!
Τι πραγματικά ισχύει όμως; Ορισμένες από τις επιδράσεις του φωτός στο σώμα μας είναι καλά τεκμηριωμένες. Το φως του ήλιου μας βοηθά να παράγουμε βιταμίνη D, απαραίτητη για την υγεία των οστών, το ανοσοποιητικό σύστημα, τους μυς κτλ. Το ηλιακό φως ρυθμίζει επίσης τους κιρκάδιους ρυθμούς μας, προκαλώντας την απελευθέρωση νευροχημικών ουσιών και ορμονών ενώ είμαστε ξύπνιοι και μειώνοντας τις σωματικές λειτουργίες για να οδηγηθούμε στον ύπνο καθώς η μέρα τελειώνει. Οι λάμπες που μιμούνται το ηλιακό φως είναι ένα κοινό φάρμακο για άτομα με εποχιακή συναισθηματική διαταραχή (Sad) για την καταπολέμηση της κακής διάθεσης το χειμώνα. Επομένως, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι χρειαζόμαστε την ενέργεια του φωτός για να λειτουργούμε καλά.
Ενώ οι λάμπες Sad τείνουν να χρησιμοποιούν ένα μείγμα συχνοτήτων φωτός από το μπλε άκρο του φάσματος, οι περισσότερες άλλες συσκευές φωτοθεραπείας χρησιμοποιούν κόκκινο ή υπέρυθρο φως. Σε σοβαρές κλινικές έρευνες σχετικά με τις επιδράσεις του υπέρυθρου φωτός στα εγκεφαλικά κύτταρα διαπιστώθηκε ότι η εύρεση της σωστής συχνότητας είναι καθοριστική. Το φως είναι μια μορφή ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας, η οποία καλύπτει το φάσμα από τις χαμηλότερες ενέργειες, τα μεγαλύτερα μήκη κύματος (ραδιοκύματα) έως τις υψηλότερες ενέργειες (κύματα γάμμα). Η φωτοθεραπεία, ή θεραπεία με φως, χρησιμοποιεί μήκη κύματος στο μέσο αυτού του φάσματος, με την υψηλότερη ενέργεια να είναι το αόρατο υπεριώδες φως, μετά το ορατό φως (όλα τα χρώματα που βλέπουμε στο ουράνιο τόξο) και μετά το υπέρυθρο φως (το οποίο μπορούμε να δούμε με γυαλιά νυχτερινής όρασης).
Το υπεριώδες φως χρησιμοποιείται από τους δερματολόγους για πολλά χρόνια για τη θεραπεία χρόνιων δερματικών παθήσεων όπως το έκζεμα, η ψωρίαση και η λεύκη. Επιδρά στο ανοσοποιητικό σύστημα των κυττάρων και καταστέλλει τη φλεγμονή. Η ακτινοβολία UVA διεισδύει βαθύτερα στο δέρμα από τη UVB, ενώ τα LED που βλέπουμε στις συσκευές φωτοθεραπείας για καταναλωτές (που γενικά εκπέμπουν κόκκινο, υπέρυθρο ή μπλε φως) τείνουν να είναι λίγο πιο επιφανειακά.
Οι παρενέργειες της έκθεσης στην ακτινοβολία UVB, όπως το έγκαυμα ή το μαύρισμα, είναι γνωστές, αλλά στις ιατρικές συσκευές το φως εκπέμπεται σε μικρότερα μήκη κύματος, γεγονός που ελαχιστοποιεί τους κινδύνους ενώ το πιο σημαντικό είναι ότι οι λάμπες βαθμονομούνται από ιατρικούς τεχνικούς, «για να διασφαλιστεί ότι το μήκος κύματος που εκπέμπεται είναι κατάλληλο για τον σκοπό
Τα κόκκινα και μπλε LED δεν χρησιμοποιούνται μπορούν να χαρακτηριστούν αμιγώς ιατρικά, αλλά μπορεί να βοηθήσουν σε ορισμένες περιπτώσεις. Τα κόκκινα LED, όπως υποστηρίζεται, βοηθούν στην ενίσχυση της κυκλοφορίας του αίματος, της πρόσληψης οξυγόνου και της ανανέωσης των κυττάρων στο δέρμα, και διεγείρουν την παραγωγή κολλαγόνου – ένα βασικό στόχο για την αντιγήρανση. Οι επιστήμονες λένε ότι υπάρχουν στοιχεία που καταδεικνύουν πράγματι μια τέτοια δράση αλλά δεν είναι επαρκή.
Ένα από τα πρώτα προϊόντα μπλε φωτός στοχεύει το Cutibacterium acnes, ένα μικρόβιο που σχετίζεται με την ακμή. Τα στοιχεία για την αποτελεσματικότητά του δεν είναι αρκετά ισχυρά ώστε να συνταγογραφείται συστηματικά από τους γιατρούς – αν και συχνά συναντάται σε ιατρικά σπα ή αισθητικές κλινικές. Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι ειδικά όσοι αγοράζουν μόνοι τους τέτοιες συσκευές για να τις χρησιμοποιούν στο σπίτι τους, πρέπει να τις δοκιμάζουν με επιφύλαξη και να πάρουν όλα τα μέτρα για την ασφάλεια τους καθώς η νομοθεσία γι' αυτά τα προιόντα είναι κάπως ασαφής.
Η υπερβολική χρήση πιθανώς σημαίνει ότι ασκείται υπερβολική θερμότητα στο δέρμα, η οποία μπορεί να προκαλέσει είτε χρώση είτε ακόμη μεγαλύτερη φλεγμονή στο δέρμα. Επομένως, υπάρχουν ορισμένες ανησυχίες σχετικά με τη χρήση αυτών των προϊόντων.
Στις πρακτικές αισθητικής δερματολογίας, τα LED χρησιμοποιούνται για τη μείωση ορισμένων παρενεργειών από άλλες θεραπείες που μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή, όπως τα peelings ή οι ενέσεις. Ο επαγγελματικός ή ιατρικός εξοπλισμός πρέπει να φέρει τη σήμανση CE, που υποδηλώνει υψηλότερα πρότυπα δοκιμών σε σχέση με τις εκδόσεις που διατίθενται χωρίς ιατρική συνταγή.
Οι πιο σοβαρές εφαρμογές της φωτοθεραπείας
Εν τω μεταξύ πάντως, ερευνητές πειραματίζονται με εγκεφαλικά κύτταρα, εντοπίζοντας διάφορους τρόπους με τους οποίους η υπέρυθρη ακτινοβολία μπορεί να ενισχύσει την κυτταρική υγεία. «Σχεδόν όλα όσα έκανα με το φως σε αυτό το συγκεκριμένο μήκος κύματος ήταν θετικά και προστατευτικά», εξηγεί ο Paul Chazot, καθηγητής νευροεπιστημών στο Πανεπιστήμιο του Durham, ο οποίος άρχισε να βλέπει με άλλο μάτι την αξία της φωτοθεραπείας μετά από 20 χρόνια έρευνας στον τομέα αυτό.
Ο Chazot ασχολείται κυρίως με την ανάπτυξη φαρμακευτικών αγωγών για νευροεκφυλιστικές ασθένειες, αλλά πριν από 20 χρόνια, ένας γενικός ιατρός που ανέπτυσσε μια αντιική θεραπεία με φως για τον έρπητα των χειλιών ζήτησε τη βοήθειά του ως βιολόγου. «Δημιούργησε μερικές συσκευές ώστε να μπορούμε να εργαστούμε με αυτές σε κύτταρα και σε μύγες. Ήμουν αρκετά επιφυλακτικός. Ήταν ένα ασυνήθιστο μήκος κύματος περίπου 1070 νανομέτρων, που κανείς δεν πίστευε ότι είχε κάποια βιολογική επίδραση», εξηγεί.
Το πλεονέκτημά του, όμως, ήταν ότι διαπερνούσε εύκολα το νερό, πράγμα που σήμαινε ότι μπορούσε να διεισδύσει πιο βαθιά στο σώμα.
Την εποχή εκείνη, προέκυπταν όλο και περισσότερες ενδείξεις ότι το υπέρυθρο φως στοχεύει τα μιτοχόνδρια των κυττάρων. Τα μιτοχόνδρια είναι οι «ηλεκτροσταθμοί» των κυττάρων, που παράγουν την ενέργεια που χρειάζονται για να λειτουργήσουν. «Κάθε κύτταρο του σώματός σας έχει μιτοχόνδρια, συμπεριλαμβανομένου του εγκεφάλου», λέει ο Chazot, ο οποίος, ως νευροεπιστήμονας, αποφάσισε να εστιάσει την έρευνά του στα εγκεφαλικά κύτταρα. «Έχει αποδειχθεί ότι στους ανθρώπους αυτή η θεραπεία με φως αυξάνει τη ροή του αίματος στον εγκέφαλο, κάτι που είναι πάντα πολύ καλό».
Με τη θεραπεία 1070, τα μιτοχόνδρια παράγουν επίσης μια μικρή ποσότητα ενός μορίου γνωστού ως δραστικές μορφές οξυγόνου. Σε χαμηλές δόσεις, αυτή η ουσία, λέει ο Chazot, «διεγείρει τους μοριακούς συνοδούς, πρωτείνες οι οποίες φροντίζουν τα μιτοχόνδρια, τα κύτταρα και επίσης αντιμετωπίζουν τις ανεπιθύμητες πρωτεΐνες».
Όλοι αυτοί οι μηχανισμοί φαίνονται πολλά υποσχόμενοι για τη θεραπεία μιας εγκεφαλικής νόσου: αντιοξειδωτικοί, αντιφλεγμονώδεις και προαυτοφαγικοί – η αυτοφαγία είναι η διαδικασία που χρησιμοποιεί το κύτταρο για να απομακρύνει τις ανεπιθύμητες βλαβερές πρωτεΐνες.
Την τελευταία φορά που ο Chazot έλεγξε τη βιβλιογραφία σχετικά με τη χρήση του μήκους κύματος 1070 σε ασθενείς με άνοια, λέει, περίπου 400 άτομα συμμετείχαν σε τέσσερις μελέτες, συμπεριλαμβανομένων των δικών του αρχικών κλινικών δοκιμών στις ΗΠΑ.
Η Alzheimer’s Society περιγράφει την έρευνα για τη φωτοθεραπεία ως «ελπιδοφόρα». Ωστόσο, προσθέτει: «Η έρευνα βρίσκεται ακόμα στα σπάργανα και δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή στοιχεία για να προταθεί η χρήση της φωτοθεραπείας ως παρέμβαση στην άνοια. »
Ένας τομέας στον οποίο η φωοθεραπεία έχει επίσης εφαρμογή είναι η φυσιοθεραπεία. Έχει υποστηριχθεί ότι ειδικά κόκκινα και υπέρυθρα λέιζερ μπορούν να προκαλέσουν μικροτραυματισμούς βαθιά στον χόνδρο και να βοηθήσουν στην αναγέννησή του. Λείπουν ωστόσο ακόμα τα καλά διασταυρωμένα και επαρκή στοιχεία.
Πηγή: Guardian
