Από την καθημερινή διατροφή μας αλλά και από τα συμπληρώματα που πιθανώς χρησιμοποιούμε, μπορούμε να «εφοδιαστούμε» με αντιοξειδωτικά και να θωρακίσουμε τον οργανισμό μας.

Τα αντιοξειδωτικά είναι ουσίες που καταπολεμούν τις ελεύθερες ρίζες στο ανθρώπινο σώμα, παρεμποδίζοντας την οξείδωση, προλαμβάνοντας πολλές ασθένειες. Οι ελεύθερες ρίζες είναι ενώσεις που μπορούν να προκαλέσουν βλάβη εάν τα επίπεδά τους ανέβουν σε υψηλό ποσοστό. Επιπλέον, συνδέονται με πολλαπλές ασθένειες, όπως ο διαβήτης, οι καρδιακές παθήσεις και ο καρκίνος. Ωστόσο, το σώμα έχει τις δικές του αντιοξειδωτικές άμυνες για να κρατήσει τις ελεύθερες ρίζες υπό έλεγχο.

Τα αντιοξειδωτικά εντοπίζονται κυρίως σε φρούτα και λαχανικά. Αρκετές βιταμίνες, όπως οι βιταμίνες Α, Ε και C, είναι αποτελεσματικά αντιοξειδωτικά, που θα δούμε και παρακάτω. Τα αντιοξειδωτικά διαδραματίζουν επίσης κρίσιμο ρόλο στην παραγωγή τροφίμων αυξάνοντας τη διάρκεια ζωής τους.

Ποια αντιοξειδωτικά γνωρίζουμε;

Τα αντιοξειδωτικά μπορούν να κατηγοριοποιηθούν ως υδατοδιαλυτά ή λιποδιαλυτά. Τα υδατοδιαλυτά αντιοξειδωτικά ασκούν τις δράσεις τους στο υγρό εντός και εκτός των κυττάρων, ενώ τα λιποδιαλυτά δρουν κυρίως στις κυτταρικές μεμβράνες.

Στα πιο γνωστά αντιοξειδωτικά που βρίσκουμε είναι τα παρακάτω:

• Βιταμίνη C
• Βιταμίνη E
• Βιταμίνη A
• Λυκοπένιο
• Λουτεΐνη
• Σελήνιο

Πολλές ουσίες που τυχαίνει να είναι αντιοξειδωτικά συνδυάζουν και άλλες σημαντικές λειτουργίες. Αξιοσημείωτα παραδείγματα είναι τα κουρκουμινοειδή στον κουρκουμά ή/ και στο παρθένο ελαιόλαδο. Αυτές οι ουσίες λειτουργούν ως αντιοξειδωτικά αλλά έχουν εξίσου ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση.

Τα οφέλη των αντιοξειδωτικών

Καθώς τα αντιοξειδωτικά έχουν τη δύναμη να προστατεύουν από τις ελεύθερες ρίζες, μπορεί να μειώσουν τις πιθανότητες εμφάνισης ορισμένων ασθενειών. Ορισμένα από τα βασικά οφέλη των αντιοξειδωτικών αφορούν:

• Μείωση του οξειδωτικού στρες
• Πρόληψη κατά του καρκίνου
• Μείωση πιθανότητας εμφάνισης παθήσεων στα μάτια (καταρράκτης, εκφύλιση της ωχράς κηλίδας)
• Βελτίωση της υγείας του δέρματος
• Βοηθούν στην καλή λειτουργία του εγκεφάλου
• Μειώνουν τις φλεγμονές
• Συμμετέχουν σε ένα υγιές μικροβίωμα του εντέρου

Τα πιο ισχυρά αντιοξειδωτικά

Η δράση των αντιοξειδωτικών ποικίλλει από το καθένα ξεχωριστά. Ορισμένα έχουν ισχυρή δράση, ενώ άλλα όχι. Παρακάτω, σας παρουσιάζουμε μερικά από τα ισχυρά αντιοξειδωτικά που βρίσκουμε μέσω της διατροφής μας και συμπληρωμάτων διατροφής.

Βιταμίνη C: Η βιταμίνη C, ή ασκορβικό οξύ, είναι μια υδατοδιαλυτή βιταμίνη. Αυτό σημαίνει ότι διαλύεται στο νερό και διοχετεύεται στους ιστούς του σώματος αλλά δεν αποθηκεύεται επαρκώς, επομένως πρέπει να λαμβάνεται καθημερινά μέσω της διατροφής ή συμπληρωμάτων διατροφής.
Η βιταμίνη C παίζει ρόλο στον έλεγχο των λοιμώξεων και στην επούλωση των πληγών και είναι ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό που μπορεί να εξουδετερώσει τις επιβλαβείς ελεύθερες ρίζες.

Βιταμίνη E: Η βιταμίνη Ε είναι μια λιποδιαλυτή βιταμίνη με διάφορες μορφές, αλλά η άλφα-τοκοφερόλη είναι η μόνη που χρησιμοποιείται από τον ανθρώπινο οργανισμό. Ο κύριος ρόλος του είναι να δρα ως αντιοξειδωτικό, καθαρίζοντας χαλαρά ηλεκτρόνια — τις λεγόμενες «ελεύθερες ρίζες» — που μπορούν να βλάψουν τα κύτταρα. Ενισχύει επίσης τη λειτουργία του ανοσοποιητικού και αποτρέπει τον σχηματισμό θρόμβων στις καρδιακές αρτηρίες.
Η βιταμίνη Ε έχει την ικανότητα να προστατεύει τα κύτταρα από τις βλάβες των ελεύθερων ριζών καθώς και να μειώνει την παραγωγή ελεύθερων ριζών σε ορισμένες καταστάσεις.

Βιταμίνη A: Η βιταμίνη Α ή ρετινόλη, είναι μια θρεπτική ουσία σημαντική για την όραση, την ανάπτυξη, την κυτταρική διαίρεση, την αναπαραγωγή και την ανοσία. Η βιταμίνη Α έχει επίσης αντιοξειδωτικές ιδιότητες. Όπως κάθε αντιοξειδωτικό, έτσι και η βιταμίνη Α μπορεί να προστατεύσει τα κύτταρα από τις επιπτώσεις των ελεύθερων ριζών που παράγονται όταν το σώμα διασπά τις τροφές ή εκτίθεται στον καπνό και την ακτινοβολία του τσιγάρου.
Να σημειωθεί πως για την καλύτερη απορρόφηση της βιταμίνης Α από τον οργανισμό, συστήνεται να λαμβάνετε βιταμίνη D, είτε από την έκθεση στον ήλιο, είτε σε μορφή συμπληρώματος διατροφής.

Λυκοπένιο: Το κόκκινο χρώμα που βλέπουμε σε διάφορες τροφές, όπως οι ντομάτες, το ροζ γκρέιπφρουτ, το γκουάβα και το καρπούζι προκαλείται από το καροτενοειδές λυκοπένιο.
Έρευνες έχουν δείξει ότι το λυκοπένιο είναι ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό που μπορεί να βοηθήσει στην καταπολέμηση μιας σειράς ασθενειών, συμπεριλαμβανομένων των καρδιακών παθήσεων και του καρκίνου. Κατά συνέπεια, οι αυξημένες συγκεντρώσεις λυκοπενίου παρέχουν μεγαλύτερα προστατευτικά αποτελέσματα.

Τροφές και βότανα πλούσια σε αντιοξειδωτικά

Ορισμένες από τις καλύτερες πηγές αντιοξειδωτικών βρίσκονται στην καθημερινή μας διατροφή, ιδίως σε φρούτα και λαχανικά. Μερικές από τις πιο πλούσιες σε αντιοξειδωτικά τροφές και βότανα, είναι τα παρακάτω:

Τροφές

• Βιταμίνη Α: γαλακτοκομικά προϊόντα, αυγά και συκώτι
• Βιταμίνη C: Τα περισσότερα φρούτα και λαχανικά, ιδίως τα μούρα, τα πορτοκάλια και οι πιπεριές.
• Βιταμίνη Ε: Ξηροί καρποί και σπόροι, ηλιέλαιο και άλλα φυτικά έλαια και πράσινα φυλλώδη λαχανικά.
• Β-καροτένιο: Φρούτα και λαχανικά με έντονο χρώμα, όπως καρότα, μπιζέλια, σπανάκι και μάνγκο.
• Λυκοπένιο: Ροζ και κόκκινα φρούτα και λαχανικά, συμπεριλαμβανομένων των ντοματών και του καρπουζιού.
• Λουτεΐνη: Πράσινα, φυλλώδη λαχανικά, καλαμπόκι, παπάγια και πορτοκάλια.
• Σελήνιο: Ρύζι, καλαμπόκι, σιτάρι και άλλα δημητριακά ολικής αλέσεως, καθώς και ξηροί καρποί, αυγά, τυρί και όσπρια.

Βότανα

• Κουρκουμάς
• Θυμάρι
• Κανέλα
• Ρίγανη
• Δεντρολίβανο
• Φασκόμηλο