Ο διαβήτης έχει εξελιχθεί σε μία μάστιγα της εποχής μας καθώς η εξάπλωσή του λαμβάνει πλέον εκρηκτικές διαστάσεις.

Ενδεικτικά τα 60 εκατ. ατόμων που έπασχαν από διαβήτη τη δεκαετία του ’80 έχουν γίνει σήμερα 460 εκατ. παγκόσμια (στην Ελλάδα τα τελευταία επιδημιολογικά δεδομένα δείχνουν ότι το 10-12% του πληθυσμού έχει διαβήτη, ενώ υπάρχει και ένα ποσοστό 3-4% που δεν γνωρίζει ότι πάσχει από τη νόσο). Η προοπτική είναι ακόμα περισσότερο ζοφερή. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι τα επόμενα 10-15 χρόνια, εάν δεν υπάρξουν συντονισμένες παρεμβάσεις, ο αριθμός των ατόμων με διαβήτη θα υπερβεί τα 600 εκατομμύρια.

«Ο διαβήτης δεν είναι μια αθώα, μια πρόσκαιρη και χωρίς συνέπειες νόσος. Είναι μια μόνιμη διαταραχή της μεταβολικής ομοιοστασίας του οργανισμού με αποτέλεσμα την υπεργλυκαιμία, το αυξημένο δηλαδή σάκχαρο, που η μη αντιμετώπισή του, η μη ρύθμισή του θα οδηγήσει στην πορεία του χρόνου σε μία ή περισσότερες χρόνιες επιπλοκές. Ο διαβήτης είναι ο πρωταγωνιστικός παράγοντας χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας και συνεπώς αιμοκάθαρσης, οφθαλμοπάθειας και απώλειας όρασης των ενηλίκων, ακρωτηριασμού των κάτω άκρων, στυτικής δυσλειτουργίας και το κύριο αίτιο εμφραγμάτων και αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων» αναφέρει ο δρ Α. Μελιδώνης, Συντονιστής Διευθυντής Διαβητολογικού Κέντρου, Metropolitan Hospital – Πρόεδρος Ελληνικού Κολλεγίου Μεταβολικών Νοσημάτων (ΕΚΟΜΕΝ)

Και συνεχίζει: «Σε μεγάλη μετα-ανάλυση 27 μελετών φάνηκε ότι άτομα με ΣΔ2 μέσης ηλικίας 60 ετών και μέσης διάρκειας διαβήτη 10 χρόνια έχουν επιπολασμό (συχνότητα) καρδιαγγειακής νόσου 40%, διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας 52%, διαβητικής νεφροπάθειας 32% και διαβητικής νευροπάθειας 65%».

Αυτοί οι ιδιαίτερα αυξημένοι κίνδυνοι χρόνιων επιπλοκών λόγω του διαβήτη οδηγούν σε μείωση του προσδόκιμου επιβίωσης κατά 6-8 χρόνια σε ασθενή με σακχαρώδη διαβήτη μέσης ηλικίας 60 ετών και κατά 12 χρόνια εάν συνυπάρχει και η επιπλοκή της καρδιαγγειακής νόσου. Σύμφωνα με στοιχεία της IDF (Παγκόσμια Ομοσπονδία του Διαβήτη), 4,2 εκατ. θάνατοι σημειώθηκαν το 2019 παγκοσμίως λόγω του διαβήτη.

Ο ρόλος της διατροφής στον σακχαρώδη διαβήτη

Ο Κάρολος Παπαλαζάρου, Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Διαβητολογικό-Καρδιομεταβολικό Κέντρο, Metropolitan Hospital, αναφέρει ότι:

«Ο ρόλος της διατροφής στην αντιμετώπιση του σακχαρώδη διαβήτη είναι πολύ σημαντικός, αλλά και αρκετά σύνθετος. Ο ασθενής, με τη βοήθεια του ιατρού ή και του διαιτολόγου, πρέπει να εκπαιδευτεί σε έναν συγκεκριμένο τρόπο διατροφής με τον οποίο θα καταφέρει να ρυθμίσει τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα του και να αποφύγει τις πιθανές επιπλοκές του διαβήτη (όπως καρδιαγγειακές παθήσεις, νεφρική ανεπάρκεια, «διαβητικό πόδι» κ.ά.)

Οι δύο βασικοί στόχοι της δίαιτας ενός διαβητικού είναι η απώλεια βάρους (για τους υπέρβαρους διαβητικούς) και η ρύθμιση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα η οποία πρέπει να είναι αποτέλεσμα αρμονικής συνύπαρξης δίαιτας και χρήσης φαρμακευτικών σκευασμάτων, ώστε να αποφεύγονται περιστατικά σοβαρής υπογλυκαιμίας ή υπεργλυκαιμίας.

Σύμφωνα και με τις νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες της Αμερικανικής και της Ευρωπαϊκής Διαβητολογικής Εταιρείας (ADA, EASD, 2020) σχετικά με τη διατροφική αντιμετώπιση του σακχαρώδη διαβήτη, κάποιοι σημαντικοί κανόνες για τη δίαιτα ενός διαβητικού ατόμου είναι:

• η μείωση της ημερήσιας θερμιδικής πρόσληψης σε παχύσαρκα άτομα κατά 500-750 kcal κάτω από τις ημερήσιες θερμιδικές ανάγκες με στόχο την απώλεια βάρους
• ο σωστός καταμερισμός των υδατανθράκων στα γεύματα της ημέρας, καθώς αυτοί πρέπει να αποτελούν το 50-60% της ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης
• η επιλογή τροφών με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη
• η αύξηση της κατανάλωσης φυτικών ινών: απαιτείται ημερήσια πρόσληψη τουλάχιστον 25–35g για τους ενήλικες και 5g συν 1g/έτος ηλικίας για τα παιδιά
• η πρόσληψη πρωτεΐνης η οποία στις περισσότερες περιπτώσεις πρέπει να είναι 1-1.5g ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα και να περιορίζεται σε 0.8g/kg σωματικού βάρους όταν συνυπάρχει χρόνια νεφρική νόσος
• η καθιέρωση σταθερού ωραρίου κατανάλωσης των γευμάτων
• η ελάττωση του ολικού προσλαμβανόμενου λίπους και η αντικατάσταση του ζωικού λίπους με φυτικό. Συγκεκριμένα, το συνολικό λίπος πρέπει να περιορίζεται στο 20-35% των ημερήσιων ενεργειακών αναγκών
• η μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ: το αλκοόλ πρέπει να περιοριστεί σε 1 μονάδα αλκοόλης (8g αλκοόλη) την ημέρα για τις γυναίκες και σε έως 2 μονάδες αλκοόλης για τον άντρα
• η καθημερινή κατανάλωση τροφών πλούσιων σε διαιτητικά αντιοξειδωτικά (τοκοφερόλες, καροτενοειδή, βιταμίνη C, φλαβονοειδή, πολυφαινόλες, φυλλικό οξύ), ιχνοστοιχεία και βιταμίνες) όπως είναι τα λαχανικά και τα φρούτα
• η αντικατάσταση θερμιδικών γλυκαντικών ουσιών από ασφαλείς μη θερμιδικές γλυκαντικές ουσίες όπως είναι η ασπαρτάμη, η σακχαρίνη η στεβιόλη (στέβια) κ.ά.

Και κλείνει λέγοντας: «Πιο συγκεκριμένα, η επιλογή τροφίμων στη δίαιτα ενός διαβητικού πρέπει να εστιάζει κυρίως σε τρόφιμα πλούσια σε πρωτεΐνη υψηλής βιολογικής αξίας (άπαχο μοσχάρι, κοτόπουλο, ψάρι, ασπράδι αυγού), τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες (λαχανικά, άγουρα φρούτα, τρόφιμα ολικής άλεσης) και τρόφιμα πλούσια σε «καλά» λιπαρά (σολομό, σαρδέλες, ξηρούς καρπούς, αβοκάντο). Παράλληλα, απαιτείται περιορισμός τροφίμων πλούσιων σε υδατάνθρακες (γλυκά, ζυμαρικά, πατάτες, ρύζι, αρακά, φασολάκια, όσπρια) και τροφίμων πλούσιων σε ζωικά λίπη (βούτυρο, λιπαρά κρέατα).

Τέλος, δεν πρέπει να παραλείψουμε και τη σημασία της σωματικής άσκησης η οποία συμβάλλει στη μείωση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα και στην αύξηση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Συμβουλές για συχνότητα και διάρκεια ασκήσεων για ασθενείς με διαβήτη τύπου 2

Διαβητικό πόδι και καρδιαγγειακή νόσος: κρίσιμες επιπλοκές του διαβήτη

Η Εμμανουέλα Χουρδάκη, Παθολόγος-Διαβητολόγος, Επιμελήτρια Διαβητολογικού-Καρδιομεταβολικού Κέντρου, Metropolitan Hospital, αναφέρει:

«Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι μια πολύπλοκη, πολυπαραγοντική πάθηση, η οποία έχει αποκτήσει διαστάσεις επιδημίας τα τελευταία χρόνια, λόγω του δυτικού τρόπου ζωής. Βασική επιπλοκή του σακχαρώδη διαβήτη αποτελεί η καρδιαγγειακή νόσος, συμπεριλαμβανομένων της στεφανιαίας νόσο, του θρομβοεμβολικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου και της περιφερικής αρτηριακής νόσου. Η αθηροσκλήρωση των μεγάλων αρτηριών, η λεγόμενη μακροαγγειοπάθεια, είναι η παθοφυσιολογική αιτία της νόσου. H καρδιαγγειακή νόσος αποτελεί την κύρια αιτία θανάτου των ασθενών με διαβήτη σε ποσοστό μεγαλύτερο του 70%.

Το διαβητικό πόδι αποτελεί μια επίσης κρίσιμη επιπλοκή του σακχαρώδη διαβήτη και συσχετίζεται με την περιφερική αρτηριακή νόσο (μία συνιστώσα της καρδιαγγειακής νόσου) και κυρίως με την περιφερική νευροπάθεια που εμφανίζουν τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη σε ποσοστό ίσως και μεγαλύτερο του 20-50%. Η παθοφυσιολογία της διαβητικής νευροπάθειας στηρίζεται στην προσβολή των μικρών αγγείων από τον σακχαρώδη διαβήτη, την μικροαγγειοπάθεια. Το διαβητικό πόδι εκδηλώνεται με εξέλκωση (έλκος) του άκρου ποδός που, συνήθως, συνοδεύεται από καταστροφή των εν τω βάθει ιστών και επιλοίμωξη του έλκους. To διαβητικό πόδι εμφανίζεται κάποια στιγμή στη ζωή των ασθενών με διαβήτη σε ποσοστό μέχρι και 15% και το λυπηρό είναι ότι σε μεγάλο ποσοστό οι ασθενείς αυτοί θα ακρωτηριαστούν προκειμένου να ζήσουν.

Τίθεται λοιπόν το ερώτημα: είναι δυνατόν ο ασθενής με σακχαρώδη διαβήτη να αποφύγει τις κρίσιμες αυτές επιπλοκές της νόσου του και να εξασφαλίσει μακροβιότητα και ποιότητα ζωής; H απάντηση είναι ξεκάθαρη: ναι, είναι! Αρκεί να επισκέπτεται τακτικά τον θεράποντα ιατρό του. Εκεί, στο ειδικό ιατρείο και με στόχο την πρόληψη των επιπλοκών, θα του γίνουν οι απαραίτητες συστάσεις που είναι: η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής με εξατομικευμένη διατροφή και άσκηση ανάλογα με τις ανάγκες του, η ρύθμιση του σωματικού του βάρους και η διακοπή καπνίσματος, εάν καπνίζει. Ταυτόχρονα, η συχνή παρακολούθηση θα βοηθήσει τον ιατρό αφενός να θεραπεύσει σωστά τους υπόλοιπους συνυπάρχοντες παράγοντες κινδύνου, όπως την αρτηριακή υπέρταση και τη δυσλιπιδαιμία, και αφετέρου, πάντα σε συνεργασία με τον ασθενή, να εξασφαλίσει την ευγλυκαιμία του, που αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για την αποφυγή των επιπλοκών.

Και καταλήγει: «Τέλος, ο ιατρός με την κλινική εξέταση και δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στην εξέταση των ποδιών του ασθενούς, θα μπορέσει να διαγνώσει έγκαιρα την οποιαδήποτε επιπλοκή και να επέμβει κατάλληλα παρέχοντας τις απαραίτητες συμβουλές, όπως η τήρηση κανόνων υγιεινής για τα πόδια και η εξασφάλιση σωστής στήριξης και βάδισης ακόμα και με τη χρήση ειδικών υποδημάτων.

Η επιστήμη σήμερα μπορεί να βοηθήσει τον ασθενή με διαβήτη να αντιμετωπίσει την νόσο του, δίνοντάς του την ευκαιρία να συμμετάσχει ενεργά στην αντιμετώπιση αυτή και να επιτύχει τον στόχο του, που δεν είναι άλλος από μια μακριά και ποιοτική ζωή».

Η σημασία της νοσηλεύτρια για ασθενείς με διαβήτη

Το θέμα για την Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη 2020 είναι η νοσοκόμα και ο διαβήτης. Στόχος της εκστρατείας είναι να αυξήσει την ευαισθητοποίηση σχετικά με τον κρίσιμο ρόλο που διαδραματίζουν οι νοσοκόμες στην υποστήριξη των ατόμων που ζουν με διαβήτη.

Οι νοσηλεύτριες αντιπροσωπεύουν σήμερα πάνω από το ήμισυ του παγκόσμιου εργατικού δυναμικού στον τομέα της υγείας. Κάνουν εξαιρετική δουλειά για να υποστηρίξουν τους ανθρώπους που ζουν με ένα ευρύ φάσμα ανησυχιών για την υγεία. Οι άνθρωποι που είτε ζουν με διαβήτη ή διατρέχουν κίνδυνο να αναπτύξουν την κατάσταση χρειάζονται την υποστήριξή τους πάρα πολύ.

Οι άνθρωποι που ζουν με διαβήτη αντιμετωπίζουν μια σειρά από προκλήσεις, και η εκπαίδευση είναι ζωτικής σημασίας για να εξοπλίσει τις νοσοκόμες με τις δεξιότητες για την υποστήριξή τους. Καθώς ο αριθμός των ατόμων με διαβήτη συνεχίζει να αυξάνεται σε όλο τον κόσμο, ο ρόλος των νοσοκόμων και άλλων επαγγελματιών υγείας

Για τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Διαβήτη 2020, η Διεθνής Ομοσπονδία Διαβήτη διοργανώνει μια συνομιλία στο Twitter για το ρόλο της νοσοκόμας στη φροντίδα του διαβήτη. Μάθετε περισσότερα. γίνεται όλο και πιο σημαντικός στη διαχείριση των επιπτώσεων της κατάστασης.

Οι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης και οι κυβερνήσεις πρέπει να αναγνωρίσουν τη σημασία της επένδυσης στην εκπαίδευση και την κατάρτιση. Με τη σωστή εμπειρία, οι νοσοκόμες μπορούν να κάνουν τη διαφορά για τα άτομα που πάσχουν από διαβήτη.

Για τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Διαβήτη 2020, η Διεθνής Ομοσπονδία Διαβήτη διοργανώνει μια συνομιλία στο Twitter για το ρόλο της νοσοκόμας στη φροντίδα του διαβήτη. ΜΑΘΕΤΕ ΕΔΩ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ