Οι ολοένα μεγαλύτεροι σε διάρκεια και με υψηλότερες θερμοκρασίες καύσωνες στην Ευρώπη δημιουργούν ευνοϊκότερες συνθήκες για την εξάπλωση ορισμένων λοιμωδών νοσημάτων, προειδοποιεί το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC), υπογραμμίζοντας την ανάγκη για στενή συνεργασία μεταξύ χωρών και διαφορετικών τομέων ώστε να προβλέπονται, να προλαμβάνονται και να αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά οι νέες απειλές για τη δημόσια υγεία.

Το ECDC αξιολογεί τακτικά την ετοιμότητα και την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών χωρών απέναντι σε κινδύνους για την υγεία. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, περίπου οι μισές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαθέτουν εθνικό σχέδιο προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.

Οι καύσωνες μπορεί να βρίσκονται στο επίκεντρο της επικαιρότητας, όμως οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η σταδιακή αύξηση της θερμοκρασίας και η παράταση των θερμών περιόδων. Οι συνθήκες αυτές ευνοούν την επιβίωση και εξάπλωση μικροοργανισμών και φορέων μετάδοσης ασθενειών.

Το ECDC εστιάζει σε τέσσερις βασικές κατηγορίες λοιμώξεων που παρουσιάζουν αυξημένο ενδιαφέρον κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.

Τροφιμογενείς λοιμώξεις: Ο κίνδυνος αυξάνεται με τη ζέστη

Οι λοιμώξεις που προκαλούνται από μολυσμένα τρόφιμα αποτελούν από τις συχνότερες ασθένειες του καλοκαιριού. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες επιταχύνουν την ανάπτυξη βακτηρίων στα τρόφιμα, αυξάνοντας τον κίνδυνο μόλυνσης.

Η σωστή υγιεινή στην κουζίνα, το καλό πλύσιμο φρούτων και λαχανικών πριν την κατανάλωση, αλλά και το σχολαστικό μαγείρεμα των τροφών — ιδιαίτερα του κρέατος — αποτελούν βασικά μέτρα προστασίας.

Δονάκωση (Vibriosis): Όταν η θάλασσα γίνεται πιο θερμή

Τα θερμά παράκτια νερά με χαμηλή αλατότητα, όπως σε περιοχές της Βαλτικής Θάλασσας ή σε εκβολές ποταμών, προσφέρουν ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη βακτηρίων Vibrio, τα οποία προκαλούν τη λοίμωξη που είναι γνωστή ως δονάκωση.

Το ECDC έχει αναπτύξει επικαιροποιημένα εργαλεία παρακολούθησης που βοηθούν στην πρόβλεψη περιοχών όπου ο κίνδυνος μπορεί να είναι υψηλότερος.

Για τη μείωση του κινδύνου συνιστάται να αποφεύγεται το κολύμπι με ανοιχτές πληγές, γρατζουνιές ή πρόσφατα τρυπήματα στο δέρμα, ενώ τα θαλασσινά από περιοχές με αυξημένο κίνδυνο πρέπει να καταναλώνονται μόνο μετά από καλό μαγείρεμα.

Νοσήματα που μεταδίδονται από κουνούπια

Οι μεγαλύτερες περίοδοι ζέστης και υγρασίας επιτρέπουν σε ορισμένα είδη κουνουπιών να εξαπλώνονται σε περιοχές όπου παλαιότερα ήταν σπάνια ή δεν υπήρχαν.

Νοσήματα όπως ο δάγκειος πυρετός, ο πυρετός chikungunya και ο ιός του Δυτικού Νείλου αποτελούν πλέον αυξανόμενη ανησυχία για τη δημόσια υγεία στην Ευρώπη.

Η χρήση εντομοαπωθητικών, τα προστατευτικά ρούχα, οι σίτες στα παράθυρα, ο κλιματισμός και οι κουνουπιέρες μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο τσιμπημάτων.

Παράλληλα, οι πολίτες καλούνται να αποφεύγουν τη συγκέντρωση στάσιμου νερού κοντά σε σπίτια και κήπους, καθώς αποτελεί ιδανικό χώρο αναπαραγωγής κουνουπιών.

Νοσήματα από τσιμπούρια

Τα τσιμπούρια βρίσκονται σε πολλές περιοχές της Ευρώπης και η περίοδος κατά την οποία είναι ενεργά επεκτείνεται, καθώς η άνοιξη και το φθινόπωρο γίνονται ηπιότερα.

Τα μολυσμένα τσιμπούρια μπορούν να μεταδώσουν τη νόσο του Lyme και τη ιογενή εγκεφαλίτιδα από κρότωνες (TBE), οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές και μακροχρόνιες επιπλοκές.

Τα ρούχα με μακριά μανίκια και τα παντελόνια κατά την πεζοπορία ή την παραμονή σε πάρκα, καθώς και ο έλεγχος του σώματος μετά την επιστροφή από εξωτερικούς χώρους, μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη. Για την εγκεφαλίτιδα από κρότωνες υπάρχει διαθέσιμο αποτελεσματικό εμβόλιο.

Η προσέγγιση «One Health» στο επίκεντρο

Το ECDC τονίζει ότι η κλιματική αλλαγή δεν επηρεάζει μόνο την ανθρώπινη υγεία, αλλά συνδέεται άμεσα με την υγεία των ζώων, των φυτών και του περιβάλλοντος.

Για τον λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί την προσέγγιση «One Health» («Μία Υγεία»), η οποία βασίζεται στη συνεργασία μεταξύ διαφορετικών επιστημονικών και κοινωνικών τομέων με στόχο την προστασία της συνολικής υγείας του πλανήτη.

Οι πρόσφατες αξιολογήσεις δείχνουν ότι περισσότερες από τις μισές χώρες της ΕΕ έχουν ήδη αναπτύξει εθνικά σχέδια προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Ωστόσο, απαιτείται περαιτέρω προσπάθεια ώστε να εφαρμοστούν συγκεκριμένα μέτρα για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων των ακραίων καιρικών φαινομένων στη δημόσια υγεία.