Περισσότεροι από 220 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως αντιμετωπίζουν τροφικές αλλεργίες, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το ανοσοποιητικό σύστημα αναγνωρίζει λανθασμένα ως απειλητική μια πρωτεΐνη που περιέχεται σε κάποια τροφή και ενεργοποιεί μια αντίδραση που, σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να αποβεί απειλητική για τη ζωή.
Μία από τις υπάρχουσες θεραπευτικές προσεγγίσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε ανοχή απέναντι σε ένα αλλεργιογόνο είναι η σταδιακή έκθεση του ασθενούς σε αυξανόμενες ποσότητες της συγκεκριμένης πρωτεΐνης, μέσω ενέσεων ή δισκίων και σε βάθος χρόνου. Ωστόσο, η διαδικασία είναι απαιτητική και αρκετοί ασθενείς επιλέγουν απλώς να αποφεύγουν τις τροφές που προκαλούν αλλεργία.
Ένα «δούρειος ίππος» για το ανοσοποιητικό
Ερευνητές του Τεχνικού Πανεπιστημίου της Δανίας (DTU) αναπτύσσουν μια διαφορετική προσέγγιση: ένα εμβόλιο mRNA που περιέχει ένα συνθετικό αλλεργιογόνο. Η δομή του έχει κοινά χαρακτηριστικά με διάφορα συγγενικά αλλεργιογόνα, τα οποία εντοπίζονται, μεταξύ άλλων, στα ροδάκινα και σε ορισμένους ξηρούς καρπούς.
Στόχος είναι να «εκπαιδευτεί» το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να παράγει προστατευτικά αντισώματα, ικανά να αναγνωρίζουν και να εξουδετερώνουν τα αλλεργιογόνα προτού προκαλέσουν αντίδραση.
«Χρησιμοποιούμε το mRNA ως δούρειο ίππο: αντί να χορηγούμε στον ασθενή το ίδιο το αλλεργιογόνο, δίνουμε στον οργανισμό οδηγίες για το πώς να το διαχειρίζεται σωστά», εξηγεί η αναπληρώτρια καθηγήτρια Esperanza Rivera de Torre.
Ενθαρρυντικά αποτελέσματα, αλλά όχι πλήρης προστασία
Η αποτελεσματικότητα του εμβολίου μελετήθηκε σε υγιή και αλλεργικά ποντίκια. Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications, έδειξαν ότι η χορήγηση τριών δόσεων, με διαφορά τριών εβδομάδων, προκάλεσε ισχυρή παραγωγή αντισωμάτων με ευρεία δράση απέναντι στα συγκεκριμένα αλλεργιογόνα.
Στα αλλεργικά ποντίκια καταγράφηκε επίσης σημαντική αύξηση των προστατευτικών αντισωμάτων, χωρίς να παρατηρηθούν ουσιαστικές παρενέργειες. Ωστόσο, το εμβόλιο δεν εξασφάλισε πλήρη προστασία από την αναφυλαξία στις συνθήκες της μελέτης.
Επιπλέον, εργαστηριακές δοκιμές με δείγματα αίματος αλλεργικών ασθενών έδειξαν ότι τα αντισώματα που παρήχθησαν στα ποντίκια μπορούσαν να περιορίσουν τις αλλεργικές αντιδράσεις.
Τα επόμενα βήματα
Οι ερευνητές χαρακτηρίζουν τα ευρήματα απόδειξη ότι η προσέγγιση είναι τεχνικά εφικτή. Εργάζονται ήδη στη βελτίωση της σύνθεσης των λιπιδικών σωματιδίων που μεταφέρουν το αλλεργιογόνο, ενώ σχεδιάζουν νέες μελέτες σε μεγαλύτερες ομάδες ποντικών, προκειμένου να προσδιορίσουν την κατάλληλη δοσολογία και συχνότητα χορήγησης.
Το εμβόλιο στοχεύει αρχικά σε αλλεργιογόνα που απαντώνται ευρέως στη νότια Ευρώπη και μπορούν να προκαλέσουν διασταυρούμενες αντιδράσεις με διάφορα φρούτα. Παράλληλα, αναπτύσσεται αντίστοιχη προσέγγιση για αλλεργιογόνα που βρίσκονται, μεταξύ άλλων, στα μήλα, τα καρότα και τα φουντούκια.
Μακροπρόθεσμος στόχος είναι η συγκέντρωση των απαραίτητων δεδομένων ώστε να καταστεί δυνατή η έγκριση κλινικών δοκιμών σε ανθρώπους. Προς το παρόν, πάντως, η τεχνολογία βρίσκεται σε προκλινικό στάδιο και δεν αποτελεί διαθέσιμη θεραπεία.





