Στα αρχικά στάδια αυτών των αλλαγών, μια παθολογική μορφή της πρωτεΐνης tau αρχίζει να συσσωρεύεται σε μια μικρή περιοχή βαθιά μέσα στον εγκέφαλο, η οποία σχετίζεται με τον ύπνο, την προσοχή και την εγρήγορση και ονομάζεται locus coeruleus. Στη συνέχεια, η tau εξαπλώνεται στον υπόλοιπο εγκέφαλο.
Η ανάπτυξη αυτών των συσσωματώσεων της πρωτείνης tau δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος έχει Αλτσχάιμερ -στην πραγματικότητα, συμβαίνει σχεδόν σε όλους σε κάποιο βαθμό. Επειδή όμως αυτές οι αλλαγές ξεκινούν στο κέντρο locus coeruleus, ορισμένοι ερευνητές του εγκεφάλου το θεωρούν κάτι σαν το... «καναρίνι μέσα ανθρακωρυχείο» και υπεύθυνο για την ανάπτυξη της νόσου.
Εξετάζεται αν η επιβράδυνση ή η αναστολή της δημιουργίας αυτών των συσσωματώσεων στη συγκεκριμένη περιοχή, ή γενικότερα η διατήρηση της υγείας της, μπορεί να διακόψει την εξέλιξη της νόσου και να προλάβει άλλες πτυχές της γνωστικής γήρανσης.
Νεότερες έρευνες και άλλα δεδομένα διερευνούν την ιδέα ότι μια θεραπεία με τη διακριτική ονομασία «διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου» η οποία χρησιμοποιείται ήδη ευρέως για άλλες παθήσεις, μπορεί να αποτελέσει έναν τρόπο διατήρησης της σωστής λειτουργίας του εγκεφαλικού κέντρου locus coeruleus.
Το locus coeruleus και η νόσος Αλτσχάιμερ
Το locus coeruleus βρίσκεται στο εγκεφαλικό στέλεχος, το κατώτερο μέρος του εγκεφάλου. Το όνομά του, «μπλε σημείο», προέρχεται από μια χρωστική ουσία που ονομάζεται νευρομελανίνη και παράγεται από τα κύτταρά του.
Παίζει κρίσιμο ρόλο σε πολλές βασικές λειτουργίες του ανθρώπινου οργανισμού. Παράγει σχεδόν όλη τη νορεπινεφρίνη του εγκεφάλου, μια ουσία σημαντική για τον ύπνο, την εγρήγορση, τη συγκέντρωση, τη μάθηση και ακόμη και τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Επίσης, λαμβάνει σήματα από νεύρα που προέρχονται από όλο το σώμα και τον εγκέφαλο -συμπεριλαμβανομένου του πνευμονογαστρικού νεύρου, το οποίο μεταφέρει πληροφορίες από και προς την καρδιά, τους πνεύμονες και άλλα όργανα.
Η έρευνα εξετάζει τη δομή αυτής της περιοχής, τον τρόπο με τον οποίο τα νευρικά κύτταρα επικοινωνούν μεταξύ τους και πώς συνδέεται με άλλες περιοχές του εγκεφάλου. Μελετάται επίσης το πώς αυτά αλλάζουν με την πάροδο των ετών και πώς επηρεάζουν τη σκέψη και τη μνήμη.
Μελέτες δείχνουν ότι από τη μέση ηλικία και μετά, τα νευρικά κύτταρα του locus coeruleus μπορεί να υποστούν βλάβες λόγω της συσσώρευσης της πρωτεΐνης tau, κάτι που σχετίζεται με μείωση της μνήμης. Αυτές οι αλλαγές προηγούνται και προβλέπουν τη διάγνωση και τα συμπτώματα της νόσου Αλτσχάιμερ.
Αυτό έχει οδηγήσει τους ερευνητές στην υπόθεση ότι η διατήρηση της υγείας αυτής της περιοχής μπορεί να προστατεύσει και τον υπόλοιπο εγκέφαλο.
Πνευμονογαστρικό νεύρο και υγεία του εγκεφάλου
Το πνευμονογαστρικό νεύρο μεταφέρει πληροφορίες μεταξύ του εγκεφάλου και των οργάνων του θώρακα και της κοιλιάς, όπως η καρδιά και το έντερο, βοηθώντας τον εγκέφαλο να παρακολουθεί και να ρυθμίζει βασικές λειτουργίες. Επιπλέον το νεύρο αυτό είναι υπεύθυνο για τη μετάδοση σημάτων «ηρεμίας και πέψης», προάγοντας τόσο την πεπτική λειτουργία όσο και την κυτταρική αποκατάσταση.
Τις δεκαετίες του 1980 και 1990, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι η διέγερση αυτού του νεύρου μπορεί να βοηθήσει στην επιληψία. Παρατήρησαν επίσης πρόσθετα οφέλη, όπως η βελτίωση της διάθεσης και της σκέψης.
Σήμερα, η διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου έχει εγκριθεί για τη θεραπεία της επιληψίας, της ημικρανίας και της κατάθλιψης, καθώς επίσης και για την αποκατάσταση λειτουργιών έπειτα από εγκεφαλικό επεισόδιο.
Σε περιπτώσεις επιληψίας και κατάθλιψης, συνήθως απαιτείται εμφύτευση συσκευής στο στήθος. Υπάρχουν όμως και μη επεμβατικές συσκευές που εφαρμόζονται είτε στον λαιμό είτε στο αυτί.
Προτού ακόμα ανακαλυφθεί η σχέση του locus coeruleus με το Αλτσχάιμερ, υπήρχαν υποθέσεις ότι η διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου μπορεί να βελτιώσει τη μνήμη και τη διάθεση. Αυτό πιθανώς συμβαίνει επειδή αυξάνει τα επίπεδα νορεπινεφρίνης στον εγκέφαλο, τα οποία είναι μειωμένα στους ασθενείς με Αλτσχάιμερ.
Ρύθμιση της δραστηριότητας
Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη πλήρως πώς λειτουργεί αυτή η θεραπεία, αλλά μια βασική θεωρία είναι ότι ρυθμίζει τη δραστηριότητα των νευρώνων στο κέντρο locus coeruleus.
Υπερβολική δραστηριότητα μπορεί να προκαλέσει άγχος ή πανικό, ενώ πολύ χαμηλή δραστηριότητα μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη ή προβλήματα μνήμης.
Ορισμένες μορφές διέγερσης του πνευμονογαστρικού νεύρου δεν αυξάνουν ούτε μειώνουν τη δραστηριότητα, αλλά επηρεάζουν τον ρυθμό λειτουργίας των νευρώνων. Άλλες φαίνεται να αυξάνουν τη νορεπινεφρίνη, κάτι που μπορεί να εξηγεί και τη δράση τους στην επιληψία.
Έτσι, οι ερευνητές θεωρούν ότι η διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου μπορεί να λειτουργεί ως «ρυθμιστής», βοηθώντας το locus coeruleus να διατηρεί τη βέλτιστη λειτουργία του.
Μπορεί να αντιμετωπίσει την απώλεια μνήμης;
Τα πρώτα ευρήματα είναι ενθαρρυντικά.
Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να επιβραδύνει ή ακόμη και να βελτιώσει τη μνήμη σε άτομα με ήπια γνωστική διαταραχή ή στα αρχικά στάδια της νόσου Αλτσχάιμερ.
Σε μία μελέτη που διεξήχθη σε 52 άτομα ηλικίας 55 έως 75 ετών, παρατηρήθηκε σημαντική βελτίωση στη μνήμη και τη γνωστική λειτουργία μετά από έξι μήνες θεραπείας.
Ακόμη και σε υγιείς ενήλικες, τόσο γύρω στα 60 όσο και σε ηλικίες 18–25 ετών, παρατηρήθηκαν βελτιώσεις μετά από μία μόνο συνεδρία.
Η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, αλλά δίνει ελπίδα για έναν νέο τρόπο αντιμετώπισης των επιπτώσεων της γήρανσης και της νόσου Αλτσχάιμερ.
Πηγή: THE CONVERSATION. COM
