Δύο από τα πιο ευρέως χρησιμοποιούμενα εμβόλια COVID παγκοσμίως είναι αυτό της Pfizer και της Moderna. Αμφότερα είναι mRNA εμβόλια. H ιδέα χρήσης γενετικού υλικού για την ανοσοαπόκριση έχει ανοίξει τον κόσμο της έρευνας και μελετάται η αξιοποίησή των mRNA εμβολίων και για άλλες ασθένειες.
Πόσο καιρό βρίσκονται σε ανάπτυξη εμβόλια που βασίζονται σε γονίδια;
Για αυτού του είδους τα εμβόλια έχει προηγηθεί δουλειά 30 ετών. Τα εμβόλια νουκλεϊκού οξέος βασίζονται στην ιδέα ότι το DNA παράγει το RNA και μετά το RNA τις πρωτεΐνες. Για κάθε δεδομένη πρωτεΐνη, μόλις μάθουμε τη γενετική αλληλουχία ή τον κώδικα, μπορούμε να σχεδιάσουμε ένα μόριο mRNA ή DNA που ωθεί τα κύτταρα ενός ατόμου να αρχίσουν να το φτιάχνουν.
Όταν σκεφτήκαμε για πρώτη φορά αυτή την ιδέα να βάλουμε έναν γενετικό κώδικα στα κύτταρα κάποιου, μελετούσαμε τόσο το DNA όσο και το RNA. Τα εμβόλια mRNA δεν λειτούργησαν πολύ καλά στην αρχή. Ήταν ασταθείς και προκάλεσαν αρκετά ισχυρές ανοσολογικές αποκρίσεις που δεν ήταν απαραίτητα επιθυμητές. Για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα τα εμβόλια DNA πήραν την πρώτη θέση και οι πρώτες κλινικές δοκιμές έγιναν με εμβόλιο DNA.
Αλλά πριν από περίπου επτά ή οκτώ χρόνια, τα εμβόλια mRNA άρχισαν να πρωτοστατούν. Οι ερευνητές έλυσαν πολλά από τα προβλήματα –κυρίως την αστάθεια– και ανακάλυψαν νέες τεχνολογίες για τη μεταφορά mRNA σε κύτταρα και τρόπους τροποποίησης της κωδικοποιητικής αλληλουχίας για να κάνουν τα εμβόλια πολύ πιο ασφαλή για χρήση στους ανθρώπους. Μόλις επιλύθηκαν αυτά τα προβλήματα, η τεχνολογία ήταν πραγματικά έτοιμη να γίνει ένα επαναστατικό εργαλείο για την ιατρική. Αυτό συνέβη ακριβώς όταν χτύπησε ο COVID-19.
Πώς ένα εμβόλιο μπορεί να γιατρέψει καρκίνους ή χρόνιες μολυσματικές ασθένειες;
Οι απαντήσεις Τ λεμφοκυττάρων είναι πολύ σημαντικές για τον εντοπισμό μολυσμένων κυττάρων με χρόνιες ασθένειες ή αφύσικα καρκινικά κύτταρα. Επίσης, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στον αποκλεισμό αυτών των κυττάρων από το σώμα.
Όταν ένα κύτταρο γίνεται καρκινικό, αρχίζει να παράγει νεοαντιγόνα. Σε φυσιολογικές περιπτώσεις, το ανοσοποιητικό σύστημα ανιχνεύει αυτά τα νεοαντιγόνα, αναγνωρίζει ότι κάτι δεν πάει καλά με το κύτταρο και το εξαλείφει. Ο λόγος που μερικοί άνθρωποι εμφανίζουν όγκους είναι ότι το ανοσοποιητικό τους σύστημα δεν είναι αρκετά ικανό να εξαλείψει τα καρκινικά κύτταρα, επομένως τα κύτταρα πολλαπλασιάζονται.
Με ένα εμβόλιο mRNA ή DNA, ο στόχος είναι να κάνετε το σώμα σας να αναγνωρίζει καλύτερα τα πολύ συγκεκριμένα νεοαντιγόνα που παράγει το καρκινικό κύτταρο. Εάν το ανοσοποιητικό σας σύστημα μπορεί να τα αναγνωρίσει και να τα δει καλύτερα, θα επιτεθεί στα καρκινικά κύτταρα και θα τα εξαφανίσει από το σώμα.
Αυτή η ίδια στρατηγική μπορεί να εφαρμοστεί στην εξάλειψη χρόνιων λοιμώξεων όπως ο HIV, η ηπατίτιδα Β και ο έρπης. Αυτοί οι ιοί μολύνουν το ανθρώπινο σώμα και μένουν στο σώμα για πάντα εκτός εάν το ανοσοποιητικό σύστημα τους εξαλείψει. Παρόμοια με τον τρόπο με τον οποίο τα εμβόλια νουκλεϊκού οξέος μπορούν να εκπαιδεύσουν το ανοσοποιητικό σύστημα για την εξάλειψη των καρκινικών κυττάρων, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να εκπαιδεύσουν τα κύτταρα του ανοσοποιητικού μας να αναγνωρίζουν και να εξαλείφουν τα χρόνια μολυσμένα κύτταρα.
Ποιο είναι το στάτους αυτών των εμβολίων;
Μερικές από τις πρώτες κλινικές δοκιμές εμβολίων νουκλεϊκού οξέος έγιναν τη δεκαετία του 1990 και αφορούσαν τον καρκίνο, ιδιαίτερα για το μελάνωμα.
Σήμερα, υπάρχει ένας αριθμός εν εξελίξει κλινικών δοκιμών mRNA για τη θεραπεία του μελανώματος, του καρκίνου του προστάτη, του καρκίνου των ωοθηκών, του καρκίνου του μαστού, της λευχαιμίας, του γλοιοβλαστώματος και άλλων, και υπήρξαν μερικά πολλά υποσχόμενα αποτελέσματα. Η Moderna ανακοίνωσε πρόσφατα υποσχόμενα αποτελέσματα με τη δοκιμή της φάσης 1 που χρησιμοποιεί mRNA για τη θεραπεία συμπαγών όγκων και λεμφώματος
Υπάρχουν επίσης πολλές συνεχείς δοκιμές που εξετάζουν τα εμβόλια DNA κατά του καρκίνου, επειδή τα εμβόλια DNA είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά στην πρόκληση αποκρίσεων των Τ κυττάρων . Μια εταιρεία που ονομάζεται Inovio έδειξε πρόσφατα σημαντική επίδραση στον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας που προκαλείται από τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων σε γυναίκες που χρησιμοποιούν εμβόλιο DNA.
Μπορούν τα εμβόλια νουκλεϊκού οξέος να αντιμετωπίσουν τις αυτοάνοσες διαταραχές;
Οι αυτοάνοσες διαταραχές συμβαίνουν όταν τα κύτταρα του ανοσοποιητικού ενός ατόμου επιτίθενται στην πραγματικότητα σε ένα μέρος του ίδιου του σώματος του ατόμου. Ένα παράδειγμα αυτού είναι η σκλήρυνση κατά πλάκας. Εάν πάσχετε από σκλήρυνση κατά πλάκας, τα δικά σας ανοσοκύτταρα επιτίθενται στη μυελίνη , μια πρωτεΐνη που καλύπτει τα νευρικά κύτταρα στους μύες σας.
Ο τρόπος για να εξαλείψετε μια αυτοάνοση διαταραχή είναι να ρυθμίσετε τα κύτταρα του ανοσοποιητικού σας για να τα αποτρέψετε από το να επιτεθούν στις πρωτεΐνες σας. Σε αντίθεση με τα εμβόλια, στόχος των οποίων είναι να τονώσουν το ανοσοποιητικό σύστημα για να αναγνωρίσει καλύτερα κάτι, η θεραπεία για αυτοάνοσες ασθένειες επιδιώκει να μετριάσει το ανοσοποιητικό σύστημα έτσι ώστε να σταματήσει να επιτίθεται σε κάτι που δεν θα έπρεπε. Πρόσφατα, οι ερευνητές δημιούργησαν ένα εμβόλιο mRNA που κωδικοποιεί μια πρωτεΐνη μυελίνης με ελαφρώς τροποποιημένες γενετικές οδηγίες για να την αποτρέψουν από το να διεγείρει τις ανοσολογικές αποκρίσεις. Αντί να ενεργοποιήσει τα φυσιολογικά Τ κύτταρα που αυξάνουν τις ανοσολογικές αποκρίσεις, το εμβόλιο έκανε το σώμα να παράγει ρυθμιστικά κύτταρα Τ που καταστέλλουν ειδικά μόνο τα Τ κύτταρα που επιτίθενται στη μυελίνη.
Άλλες εφαρμογές της νέας τεχνολογίας εμβολίων
Ένα από τα πρώτα πράγματα που σκέφτηκαν οι ερευνητές να χρησιμοποιήσουν τα εμβόλια DNA και mRNA ειναι για γονιδιακή θεραπεία. Μερικοί άνθρωποι γεννιούνται χωρίς συγκεκριμένα γονίδια. Ο στόχος με τη γονιδιακή θεραπεία είναι να εφοδιαστούν τα κύτταρα με τις οδηγίες που λείπουν που χρειάζονται για να παράγουν μια σημαντική πρωτεΐνη.
Ένα εξαιρετικό παράδειγμα αυτού είναι η κυστική ίνωση, μια γενετική ασθένεια που προκαλείται από μεταλλάξεις σε ένα μόνο γονίδιο. Χρησιμοποιώντας ένα εμβόλιο DNA ή mRNA, οι ερευνητές διερευνούν τη σκοπιμότητα ουσιαστικής αντικατάστασης του γονιδίου που λείπει και επιτρέποντας στο σώμα κάποιου να παράγει παροδικά την πρωτεΐνη που λείπει. Μόλις παρουσιαστεί η πρωτεΐνη, τα συμπτώματα θα μπορούσαν να εξαφανιστούν, τουλάχιστον προσωρινά. Το mRNA δεν θα παρέμενε για πολύ στο ανθρώπινο σώμα, ούτε θα ενσωματωνόταν στο γονιδίωμα των ανθρώπων ή θα άλλαζε το γονιδίωμα με οποιονδήποτε τρόπο. Έτσι θα χρειάζονταν πρόσθετες δόσεις καθώς το αποτέλεσμα εξαφανιζόταν.
Η έρευνα έχει δείξει ότι αυτή η ιδέα είναι εφικτή, αλλά χρειάζεται ακόμα λίγη δουλειά.
ΠΗΓΗ: conversation
