Ετησίως 1,6 εκατομμύρια πρόωροι θάνατοι από μη μεταδοτικές ασθένειες όπως ο διαβήτης, ο καρκίνος, οι καρδιακές παθήσεις και τα εγκεφαλικά επεισόδια προκαλούνται από την παχυσαρκία, σύμφωνα με στοιχεία του worldobesity.org.

Ο Παγκόσμιος Άτλας Παχυσαρκίας για το 2025 προβλέπει ότι, αν δεν ληφθούν μέτρα, μέχρι το 2030 1,13 δισεκατομμύρια ανθρώπων θα νοσούν από παχυσαρκία.

Νόσος και όχι πρόβλημα αισθητικής

Για αρκετά χρόνια η σοβαρότητα της παχυσαρκίας ως ένα σημαντικό θέμα δημόσιας υγείας, υποτιμούνταν κάτω από το πρίσμα της αντιμετώπισης της ως πρόβλημα αισθητικής.

Οι ασθενείς συχνά αναγκάζονταν να κουβαλήσουν μόνοι το βάρος της νόσου, αφού ο κοινωνικός περίγυρος και συχνά και κάποιοι επαγγελματίες υγείας, μεταβίβαζαν την ευθύνη στους πάσχοντες με παχυσαρκία, αποδίδοντας τους έλλειψη πειθαρχίας ή κινήτρων.

Η αλήθεια είναι ότι η παχυσαρκία αποτελεί μια πολυπαραγοντική χρόνια νόσο, με πολλές πιθανές αιτίες. Το υπόβαθρο μπορεί να είναι βιολογικό, γενετικό, ή να συνδράμουν συμπεριφορικοί, περιβαλλοντικοί, κοινωνικοί και πολιτισμικοί παράγοντες.

Παχυσαρκία και συννοσηρότητες

Η νόσος συνδέεται με ακόμα τουλάχιστον 200 παθήσεις. Σύμφωνα με την Cleveland clinic, μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη:

• αθηροσκλήρωσης (συσσώρευση πλάκας στις αρτηρίες)
• αναπνευστικών προβλημάτων
• ορισμένων κακοηθειών, όπως καρκίνος του παγκρέατος, του παχέος εντέρου, του μαστού και του ήπατος
• κατάθλιψης ή άλλων ψυχικών παθήσεων
• καρδιακών νοσημάτων
• υπέρτασης
• νεφρικών και ηπατικών νόσων
• οστεοαρθρίτιδας
• μεταβολικού συνδρόμου
• διαταραχών ύπνου, όπως η αποφρακτική υπνική άπνοια
• διαβήτη τύπου 2
• υπογονιμότητα

Συγκεκριμένα για τον διαβήτη τύπου 2, η έρευνα έχει αποδείξει ότι η παχυσαρκία αποτελεί τον σημαντικότερο τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για εμφάνιση του, καθώς περίπου το 80-85% είναι άτομα με υπερβάλον βάρος ή παχυσαρκία.

Η υπερβολική ποσότητα λίπους, ιδιαίτερα στην περιοχή της κοιλιάς, προκαλεί αντίσταση στην ινσουλίνη, με τα κύτταρα να γίνονται ανθεκτικά στην ορμόνη που βοηθά στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα με αποτέλεσμα σοβαρή δυσλειτουργία του μηχανισμού και τελικά εμφάνιση διαβήτη τύπου 2.

Το “βάρος” του βάρους

Για δεκαετίες όσοι πάλευαν με την παχυσαρκία, έπρεπε να αντιμετωπίσουν λόγω κοινωνικής προκατάληψης και άγνοιας της παθολογίας της νόσου, και έναν σκληρό κοινωνικό στιγματισμό.

Παρά τη γνώση ότι πρόκειται για μια σοβαρή ιατρική κατάσταση, η προκατάληψη ακόμα και σήμερα δεν έχει υποχωρήσει πλήρως και έτσι συχνά οι ασθενείς με παχυσαρκία μπορεί να αισθάνονται αβοήθητοι και απελπισμένοι, ιδιαίτερα αν έχουν προηγηθεί ανεπιτυχείς προσπάθειες να χάσουν βάρους, συνηθέστερα χωρίς την καθοδήγηση ειδικού.

Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο απώλειας και επανάκτησης βάρους, παγιδεύοντας τον ασθενή σε μια μέγγενη σωματικών περιορισμών και ψυχικών επιπτώσεων. Όπως έχει καταγραφεί εξάλλου, τα άτομα με παχυσαρκία συχνά βιώνουν χαμηλότερη ποιότητα ζωής, μικρότερη παραγωγικότητα στην εργασία, ενώ επωμίζονται μεγαλύτερο κόστος ιατρικών υπηρεσιών.

Όπως πολλές χρόνιες ασθένειες, η παχυσαρκία έχει σημαντικό αντίκτυπο στον πάσχοντα αλλά και στο στενό του οικογενειακό και κοινωνικό περίγυρο.

Αντιμετωπίζοντας την παχυσαρκία

Μπορεί η παχυσαρκία να αντιμετωπιστεί;

Ναι, λένε οι ειδικοί. Η νόσος είναι αντιμετωπίσιμη και μάλιστα, τα αποτελέσματα στην βελτίωση της γενικής υγείας φαίνονται ακόμα και με μέτρια απώλεια βάρους, αφού έστω η μείωση του κατά 5% μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ευαισθησία στην ινσουλίνη, να μειώσει την αρτηριακή πίεση αλλά και τα επίπεδα χοληστερόλης.

Αυτό άμεσα επηρεάζει και τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, μειώνοντας τον κατά περισσότερο από 50%, σύμφωνα με στοιχεία του NHS.

Αλλαγές στον τρόπο ζωής

Η θεραπευτική προσέγγιση ξεκινά με αλλαγές στον τρόπο ζωής. Μια ισορροπημένη διατροφή χαμηλή σε επεξεργασμένα τρόφιμα και ραφιναρισμένα σάκχαρα, σε συνδυασμό με τακτική σωματική δραστηριότητα, μπορεί να αποτελέσει τη βάση.

Όμως, αν και αυτά τα βήματα είναι σημαντικά, σε πολλές περιπτώσεις παχυσαρκίας αποδεικνύονται ανεπαρκή, καθώς το σώμα συχνά αντιστέκεται στην απώλεια βάρους.

Τα τελευταία χρόνια, οι γιατροί έχουν στην διάθεση τους διάφορες θεραπευτικές προσεγγίσεις, που στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου πλάνου θεραπείας, αυξάνουν τις πιθανότητες επιτυχημένης διαχείρισης του βάρους για άτομα με παχυσαρκία.

Πέραν των συμβατικών μεθόδων, λοιπόν, λύσεις μπορούν να βρεθούν με συνταγογραφούμενα φάρμακα που βοηθούν στην ρύθμιση της όρεξης και έχουν δείξει σημαντικά αποτελέσματα απώλειας βάρους, ενώ για κάποιους πάσχοντες από σοβαρή παχυσαρκία, μπορεί να εξεταστεί η βαριατρική χειρουργική επέμβαση, αν οι θεράποντες ιατροί το κρίνουν απαραίτητο.

Τα άτομα με παχυσαρκία θα πρέπει να ενθαρρύνονται στο να ενημερώνονται σχετικά με τις διαθέσιμες δυνατότητες, συζητώντας με τον θεράποντα ιατρό τους τους πιθανούς τρόπους διαχείρισης της νόσου.

Ανάγκη για παρεμβάσεις

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, οι οικονομικές επιπτώσεις της παχυσαρκίας είναι επίσης σημαντικές.

Εάν δεν υπάρξουν παρεμβάσεις με χάραξη εθνικής στρατηγικής των κρατών για αντιμετώπιση της, το κόστος αντιμετώπισης της νόσου και των επιπλοκών που προκαλεί προβλέπεται να φτάσει παγκοσμίως τα 3 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως έως το 2030 και να ξεπεράσει τα 18 τρισεκατομμύρια δολάρια έως το 2060.

Η αύξηση των ποσοστών παχυσαρκίας στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, αναφέρει ο ΠΟΥ, συμπεριλαμβανομένων των χαμηλότερων κοινωνικο-οικονομικών ομάδων, παγκοσμιοποιεί γρήγορα ένα πρόβλημα που κάποτε συνδεόταν μόνο με τις χώρες υψηλού εισοδήματος.

Δεδομένης της πολυπλοκότητας, λοιπόν, του ζητήματος, η αναγνώριση της παχυσαρκίας ως χρόνιας νόσου και κρίσιμο ζήτημα δημόσιας υγείας, μοιάζει απαραίτητη για την διαμόρφωση ενός αποτελεσματικού πλαισίου αντιμετώπισης.

Αλλά για να γίνει αυτό απαιτείται αλλαγή του τρόπου που αντιμετωπίζεται η παχυσαρκία τόσο από τους επαγγελματίες υγείας, όσο και από τους ανθρώπους που σχεδιάζουν πολιτικές υγείας αλλά κα πάνω από όλα από την κοινωνία ως σύνολο.

Με τη στήριξη της Φαρμασέρβ-Λίλλυ