Ο άξονας εντέρου-εγκεφάλου αποτελεί ένα σύστημα αμφίδρομης επικοινωνίας, μέσω του οποίου βιοχημικά μηνύματα μεταφέρονται συνεχώς μεταξύ των δύο οργάνων. Όταν το έντερο εμφανίζει χρόνια φλεγμονή, τα φλεγμονώδη σήματα μπορούν να κυκλοφορήσουν σε όλο το σώμα και να προκαλέσουν νευροφλεγμονή.
Ιδιαίτερα ευάλωτος είναι ο ιππόκαμπος, μια περιοχή του εγκεφάλου που συμμετέχει στη μνήμη, τη μάθηση και τη ρύθμιση της διάθεσης. Η διαταραχή της λειτουργίας του ενδέχεται να επηρεάσει τη σκέψη, τη μνήμη και τη συναισθηματική κατάσταση.
Νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Brain, Behavior, and Immunity, διερεύνησε πώς η χρόνια ελκώδης κολίτιδα, μια μορφή φλεγμονώδους νόσου του εντέρου, επηρεάζει τον εγκέφαλο και κατά πόσο η από του στόματος λήψη κρεατίνης, ενός δημοφιλούς συμπληρώματος στον χώρο της αθλητικής διατροφής, μπορεί να προστατεύσει από εγκεφαλικές βλάβες.
Οι ερευνητές προκάλεσαν χημικά χρόνια κολίτιδα σε αρουραίους και παρακολούθησαν την πορεία τους με ή χωρίς χορήγηση κρεατίνης. Η ομάδα που έλαβε το συμπλήρωμα κατανάλωνε κρεατίνη μέσω του πόσιμου νερού, ξεκινώντας 10 ημέρες πριν από την πρόκληση της κολίτιδας και συνεχίζοντας καθ’ όλη τη διάρκεια του πειράματος.
Η χρόνια κολίτιδα ενίσχυσε τη φλεγμονή στον ιππόκαμπο και ενεργοποίησε τα ανοσοκύτταρα του εγκεφάλου και στα δύο φύλα, ωστόσο οι αρσενικοί αρουραίοι επηρεάστηκαν περισσότερο. Παρουσίασαν εντονότερη φλεγμονή στον ιππόκαμπο, σαφείς ενδείξεις νευρωνικής βλάβης και μειωμένη νευρωνική ενεργοποίηση.
Η καθημερινή από του στόματος χορήγηση κρεατίνης αποκατέστησε τα ενεργειακά αποθέματα σε επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα των υγιών ζώων της ομάδας ελέγχου. Παράλληλα, απέτρεψε την αύξηση των φλεγμονωδών κυτοκινών και περιόρισε την ενεργοποίηση των ανοσοκυττάρων του εγκεφάλου και στα δύο φύλα.
Η κολίτιδα μειώνει τα ενεργειακά αποθέματα του εγκεφάλου
Οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου, όπως η ελκώδης κολίτιδα, αφορούν πρωτίστως το γαστρεντερικό σύστημα. Ωστόσο, πολλοί ασθενείς εμφανίζουν επίσης νευρολογικά ή νευροψυχιατρικά προβλήματα, όπως διαταραχές της διάθεσης, γνωστικές δυσκολίες και προβλήματα μνήμης.
Μέσω του άξονα εντέρου-εγκεφάλου, φλεγμονώδη μόρια, όπως οι κυτοκίνες που απελευθερώνονται στο έντερο, εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος και μπορούν να περάσουν στον εγκέφαλο. Εκεί ενεργοποιούν τη μικρογλοία, δηλαδή τα ανοσοκύτταρα του εγκεφάλου, πυροδοτώντας νευροφλεγμονή.
Τα εγκεφαλικά κύτταρα χρειάζονται μεγάλες ποσότητες ενέργειας, με τη μορφή τριφωσφορικής αδενοσίνης (ATP), για να επιβιώσουν και να λειτουργήσουν φυσιολογικά. Ωστόσο, η χρόνια εντερική φλεγμονή μπορεί να δυσκολέψει τον ιππόκαμπο να καλύψει αυτές τις ενεργειακές ανάγκες.
Η κρεατίνη είναι μια οργανική ένωση που παράγεται φυσιολογικά από τον οργανισμό από αμινοξέα. Συμβάλλει στη δημιουργία ενός ενεργειακού αποθέματος, το οποίο μπορεί να βοηθήσει στην ταχεία αναπλήρωση της ATP και να υποστηρίξει την επιβίωση των κυττάρων υπό συνθήκες φλεγμονώδους καταπόνησης.
Για να κατανοήσουν πώς η χρόνια εντερική φλεγμονή επηρεάζει τον εγκέφαλο και με ποιον τρόπο η κρεατίνη μπορεί να προσφέρει προστασία, οι ερευνητές σχεδίασαν ένα ελεγχόμενο πείραμα με αρσενικούς και θηλυκούς αρουραίους Wistar, οι οποίοι χωρίστηκαν σε τέσσερις ομάδες.
Η πρώτη ομάδα έλαβε κανονικό πόσιμο νερό, ενώ η δεύτερη νερό εμπλουτισμένο με κρεατίνη. Για την πρόκληση χρόνιας εντερικής φλεγμονής, η τρίτη ομάδα έλαβε δεξτράνη θειικού νατρίου (DSS) μέσω του πόσιμου νερού. Η τέταρτη ομάδα έλαβε DSS σε συνδυασμό με καθημερινή από του στόματος χορήγηση κρεατίνης.
Μετά την ολοκλήρωση του πειράματος, οι ερευνητές συνέλεξαν δείγματα εγκεφαλικού ιστού από ορισμένους αρουραίους, προκειμένου να εξετάσουν τη χημική σύσταση του ιππόκαμπου και την έκφραση γονιδίων. Παράλληλα, κατέγραψαν τις ηλεκτρικές αποκρίσεις μεμονωμένων νευρώνων.
Διαφορετική ευαισθησία ανάλογα με το φύλο
Τα πειράματα ανέδειξαν σαφείς διαφορές μεταξύ των δύο φύλων στον τρόπο με τον οποίο ανταποκρίθηκαν στη φλεγμονή οι πυραμιδικοί νευρώνες CA1 του ιππόκαμπου.
Οι αρσενικοί αρουραίοι εμφάνισαν δομικές βλάβες και απώλεια νευρώνων, όπως έδειξαν τα μειωμένα επίπεδα πρωτεϊνών που συμβάλλουν στη διατήρηση της νευρωνικής δομής. Παράλληλα, οι νευρώνες που επιβίωσαν παρουσίασαν διαταραχές στην ηλεκτρική λειτουργία της κυτταρικής μεμβράνης και ήταν δυσκολότερο να ενεργοποιηθούν, καθώς απαιτούνταν ισχυρότερα ηλεκτρικά ερεθίσματα για να παράγουν σήματα.
Αντίθετα, οι θηλυκοί αρουραίοι εμφάνισαν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα. Παρά την εντερική φλεγμονή, οι νευρώνες τους διατήρησαν τη δομή τους, την ακεραιότητα της κυτταρικής μεμβράνης και τη φυσιολογική ηλεκτρική σηματοδότηση. Σε μοριακό επίπεδο, παρατηρήθηκε επιλεκτική αύξηση των επιπέδων διαύλων ιόντων ασβεστίου, μια προσαρμογή που ενδέχεται να συνέβαλε στην προστασία από τις βλάβες.
Στους αρουραίους που λάμβαναν καθημερινά κρεατίνη από το στόμα, οι συγκεντρώσεις της ουσίας στον ιππόκαμπο αυξήθηκαν κατά 20% έως 30%, φτάνοντας σε φυσιολογικά επίπεδα και στα δύο φύλα. Στα αρσενικά ζώα, η κρεατίνη απέτρεψε την απώλεια νευρώνων, περιόρισε τις διαταραχές στην ηλεκτρική λειτουργία της κυτταρικής μεμβράνης και επανέφερε στο φυσιολογικό το κατώφλι ενεργοποίησης των νευρώνων.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, η κρεατίνη αποκατέστησε επιλεκτικά τις παραμέτρους που είχαν επηρεαστεί από την κολίτιδα, χωρίς να διαταράξει τις φυσιολογικές λειτουργίες του υγιούς εγκεφάλου.
Ωστόσο, επισημαίνεται ότι τα αποτελέσματα προέρχονται από πειράματα σε αρουραίους και δεν αρκούν για να τεκμηριώσουν ότι η κρεατίνη μπορεί να συστηθεί ως συμπλήρωμα για την προστασία του εγκεφάλου στους ανθρώπους. Απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για να διαπιστωθεί αν η λήψη της μπορεί πράγματι να βελτιώσει τη μνήμη και τη διάθεση, καθώς και αν τα ίδια οφέλη παρατηρούνται και στους ανθρώπους.
Πηγή: Medical Xpress
