Η έρευνα αποκάλυψε σύνδεση ανάμεσα στη συνολική διάρκεια του ύπνου με την πιθανότητα εμφάνισης διαφόρων μορφών άνοιας, συμπεριλαμβανομένης της νόσου Αλτσχάιμερ, ενώ επίσης διαπίστωσε ότι η σωματική δραστηριότητα μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο έως και 25%.

Τα καλά νέα είναι ότι καθένας από αυτούς τους παράγοντες είναι τροποποιήσιμος και υπό τον έλεγχό μας, εξηγεί ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Akinkunle Oye-Somefun, PhD, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο York στον Καναδά.

«Αυτό που κάνει αυτά τα ευρήματα συναρπαστικά είναι η συνέπεια αυτών των συσχετίσεων», λέει και συμπληρώνει πως «σε επίπεδο πληθυσμού, αυτή η συνέπεια έχει πραγματικές επιπτώσεις στον τρόπο που μπορούμε να ασχοληθούμε με θέματα πρόληψη της άνοιας».

Πώς η κίνηση και η ανάπαυση διαμορφώνουν τον κίνδυνο

Για να διερευνήσουν πώς βασικές συνήθειες της καθημερινότητας μπορεί να επηρεάσουν την υγεία του εγκεφάλου μας στο μέλλον, οι ερευνητές εξέτασαν δεδομένα 69 μελετών, για ενήλικες ηλικίας 35 ετών και άνω, που αφορούσαν στη σωματική δραστηριότητα, τον χρόνο καθιστικής ζωής και τις συνήθειες ύπνου.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που προέκυψαν:

• Όσοι ήταν σωματικά δραστήριοι σε τακτική βάση είχαν περίπου 25% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας, σε σύγκριση με εκείνους που έκαναν περισσότερο καθιστική ζωή.
• Λιγότερες από επτά ώρες ύπνου κάθε βράδυ, ήταν παράγοντας που συνδέθηκε με περίπου 18% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας. Ταυτόχρονα όμως σύνδεση προέκυψε και για τις ώρες ύπνου άνω των 8 ωρών που επίσης σχετίστηκαν με αύξηση του κινδύνου κατά περίπου 28%.
• Καθιστική ζωή που ξεπερνά τις οκτώ ώρες ανά ημέρα συνδέθηκε με 27% υψηλότερο κίνδυνο για άνοια.

«Υπάρχει ένα αυξανόμενο σύνολο στοιχείων που συνδέουν καθημερινές συμπεριφορές όπως η σωματική δραστηριότητα, ο ύπνος και ο καθιστικός χρόνος με τη γνωστική υγεία», επισημαίνει και η Amal A. Wanigatunga, PhD, MPH, επίκουρη καθηγήτρια επιδημιολογίας στη Σχολή Δημόσιας Υγείας Johns Hopkins Bloomberg στη Βαλτιμόρη.

Η σωματική δραστηριότητα είναι ιδιαίτερα σημαντική, σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης.

«Το ποσοστό 25% χαμηλότερου κινδύνου που σχετίζεται με την τακτική σωματική δραστηριότητα, αντιπροσωπεύει έναν σημαντικό αριθμό διαγνώσεων που μπορούν να προληφθούν ή να καθυστερήσουν. Και αυτό δεν είναι ένα αμελητέο εύρημα», τονίζει ο Δρ.Oye-Somefun.

Κατά τους ειδικούς άλλωστε ακόμα σημαντικότερο είναι το εύρημα που αποδεικνύει το πόσο επιβαρυντικός παράγοντας για τη γνωστική υγεία είναι η καθιστική ζωή αφού αν αποτελεί καθημερινή συνήθεια μπορεί ακόμα και να εξουδετερώσει τα οφέλη που προσφέρει η άσκηση.

Ύπνος και υγεία του εγκεφάλου

Κατά τη διάρκεια του ύπνου ο εγκέφαλος αποβάλλει τα «απόβλητα» και την περίσσεια πρωτεϊνών που συσσωρεύονται κατά τη διάρκεια της ημέρας, ένα είδος «πλυντηρίου πιάτων για τον εγκέφαλο», λέει χαρακτηριστικά ο Wanigatunga.

Αυτή η διαδικασία γίνεται πιο ενεργή όταν πέφτουμε σε βαθύ ύπνο, κατά τη διάρκεια του οποίου ο εγκέφαλος εργάζεται εντατικά για να αποβάλει δυνητικά επιβλαβείς ουσίες -συμπεριλαμβανομένης της αμυλοειδούς, μιας πρωτεΐνης που συνδέεται με τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Όπως αποσαφηνίζει ο Arman Fesharaki-Zadeh, MD, PhD, επίκουρος καθηγητής ψυχιατρικής και νευρολογίας στο Yale Medicine, «όταν ο ύπνος είναι σε σταθερή βάση πολύ σύντομος, αυτό το σύστημα εκκαθάρισης δεν λειτουργεί τόσο καλά».

Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η επιβαρυντική ρουτίνα μπορεί να επιτρέψει τη συσσώρευση των συγκεκριμένων πρωτεϊνών, γεγονός που αποτυπώνει την πλέον ισχυρή επιστημονική θεωρία που συνδέει τη χρόνια στέρηση ύπνου με την άνοια.

Είναι σημαντικό, διευκρινίζει ο Oye-Somefun, ότι τα ευρήματα δεν πρέπει να ερμηνευθούν ως αυστηρές οδηγίες ύπνου. Η μελέτη χρησιμοποίησε ως σημείο αναφοράς τις επτά έως οκτώ ώρες, όμως όπως εξηγεί υπάρχει περιθώριο για υγιή διακύμανση.

Κίνηση και εγκέφαλος

Η τακτική κίνηση φαίνεται να υποστηρίζει την υγεία του εγκεφάλου μας, με μια σειρά διαφορετικών τρόπων. «Όταν κινείστε περισσότερο, ακόμη και αν απλώς στέκεστε αντί να κάθεστε, η ροή του αίματος αυξάνεται με αποτέλεσμα την παροχή περισσότερου οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών σε σημαντικές περιοχές του εγκεφάλου» λέει ο Δρ.Wanigatunga.

Η μυϊκή δραστηριότητα μπορεί επίσης να παίζει ρόλο στο θέμα. Όταν οι μύες συστέλλονται, απελευθερώνουν ουσίες που δυνητικά μπορούν να υποστηρίξουν καλύτερη λειτουργία του εγκεφάλου καθώς μεγαλώνουμε.
Από την άλλη πλευρά, είναι γνωστό ότι μεγάλα διαστήματα καθιστικής ζωής ήδη επιστημονικά έχει αποδειχθεί ότι συνδέονται με νοσήματα όπως οι καρδιακές παθήσεις, ο διαβήτης και η χρόνια φλεγμονή. Και με τη σειρά τους, αυτά τα νοσήματα, σχετίζονται με τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας, εξηγεί ο επικεφαλής της έρευνας.

Με δεδομένο ότι τα ευρήματα υποστηρίζουν ότι απλές αλλαγές στον τρόπο ζωής μας μπορούν να διευρύνουν την ασπίδα προστασίας της εγκεφαλικής υγείας, οι ειδικοί συστήνουν:

• Τουλάχιστον 20 λεπτά αερόβιας άσκησης καθημερινά
• Υιοθέτηση της μεσογειακής διατροφής
• Σταθερό πρόγραμμα ύπνου διάρκειας τουλάχιστον επτά ωρών κάθε βράδυ
• Εγκεφαλική «γυμναστική» όπως το διάβασμα ή ασκήσεις που διεγείρουν την πνευματική λειτουργία
• Κοινωνικές συναναστροφές

Πηγές: Everydayhealth.com, Journals.plos.org