Παρότι επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, η πλειονότητα του πληθυσμού αγνοεί την ύπαρξή της και τη σημασία της για την υγεία. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης για την Lp(a), που τιμάται κάθε χρόνο στις 24 Μαρτίου, επιστημονικοί φορείς εντείνουν τις προσπάθειες ενημέρωσης του κοινού για έναν παράγοντα κινδύνου που μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός για την πρόληψη σοβαρών καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Τι είναι η Lp(a);
Η Lp(a) είναι μια λιποπρωτεΐνη του αίματος, δηλαδή ένα σωματίδιο που μεταφέρει λιπίδια, κυρίως χοληστερόλη. Μοιάζει με την «κακή» LDL-χοληστερόλη, αλλά διαθέτει μία επιπλέον πρωτεΐνη, την απολιποπρωτεΐνη (a), που την καθιστά πιο επιβαρυντική για τα αγγεία.
Παράγεται στο ήπαρ και τα επίπεδά της καθορίζονται σχεδόν αποκλειστικά από τα γονίδιά μας. Αυτό σημαίνει ότι παραμένουν σταθερά σε όλη τη διάρκεια της ζωής και δεν επηρεάζονται ουσιαστικά από τη διατροφή, την άσκηση ή άλλες συνήθειες. Στις γυναίκες μπορεί να παρατηρηθεί μια μικρή αύξηση μετά την εμμηνόπαυση.
Γιατί είναι επικίνδυνη;
Αν και πιθανόν συμμετέχει σε φυσιολογικές διαδικασίες όπως η επούλωση τραυμάτων, η αυξημένη Lp(a) σχετίζεται με την ανάπτυξη αθηρωματικών πλακών στα αγγεία. Αυτό αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο για:
- Έμφραγμα του μυοκαρδίου
- Ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο
- Περιφερική αρτηριακή νόσο
- Στένωση της αορτικής βαλβίδας
Πόσο συχνό είναι το πρόβλημα;
Περίπου 1 στους 5 ανθρώπους παγκοσμίως έχει αυξημένα επίπεδα Lp(a), γεγονός που την καθιστά τη συχνότερη γενετική διαταραχή λιπιδίων. Στην Ελλάδα, τα δεδομένα δείχνουν ότι περίπου το 19–20% του πληθυσμού παρουσιάζει υψηλές τιμές, χωρίς διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Παρά τη συχνότητά της, μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό ανθρώπων γνωρίζει τα επίπεδά του.
Πότε πρέπει να μετριέται;
Η μέτρηση της Lp(a) γίνεται με μια απλή εξέταση αίματος και, σύμφωνα με τις διεθνείς και ελληνικές επιστημονικές εταιρείες, αρκεί να πραγματοποιείται μία φορά στη ζωή. Επανέλεγχος χρειάζεται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις.
Τιμές άνω των 50 mg/dL (ή 125 nmol/L) θεωρούνται αυξημένες και συνδέονται με μεγαλύτερο καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Τι σημαίνει υψηλή Lp(a);
Αν και σήμερα δεν υπάρχουν θεραπείες που να μειώνουν αποτελεσματικά τα επίπεδά της, η διάγνωση έχει μεγάλη αξία. Τα άτομα με αυξημένη Lp(a) θα πρέπει να δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στον έλεγχο των υπόλοιπων παραγόντων κινδύνου:
- Διακοπή καπνίσματος
- Ρύθμιση της LDL-χοληστερόλης
- Έλεγχος της αρτηριακής πίεσης και του διαβήτη
- Διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους
- Υιοθέτηση ισορροπημένης διατροφής και τακτικής άσκησης
Το μέλλον της αντιμετώπισης
Η επιστημονική κοινότητα στρέφει το ενδιαφέρον της σε νέες θεραπείες που βρίσκονται ήδη σε κλινικές δοκιμές και φαίνεται να μειώνουν σημαντικά τα επίπεδα της Lp(a). Τα επόμενα χρόνια αναμένεται να αποσαφηνιστεί εάν αυτές οι παρεμβάσεις μπορούν να μειώσουν και τα καρδιαγγειακά επεισόδια.
Το βασικό μήνυμα
Η Lp(a) είναι ένας «σιωπηλός» αλλά σημαντικός παράγοντας κινδύνου. Η ενημέρωση και η έγκαιρη μέτρησή της μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην πρόληψη σοβαρών καρδιαγγειακών παθήσεων. Μια απλή εξέταση μπορεί να κάνει τη διαφορά.
