Εκτός εμβολιαστικού προγράμματος κατά του ιού HPV παραμένουν τα αγόρια στη χώρα μας, υπενθυμίζει μιλώντας στο News4Health, η Μένια Κουκουγιάννη, Συνιδρύτρια και Διευθύντρια της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας ΚΑΡΚΙΝΑΚΙ, Ενημέρωση για τον Καρκίνο στην Παιδική και Εφηβική Ηλικία και Project Manager στην Ελληνική Συμμαχία για τον HPV. Παρότι βέβαια πρόκειται για έναν ιό που μπορεί να οδηγήσει στην εκδήλωση διαφόρων μορφών καρκίνου μεταξύ αυτών τόσο ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, όσο και του πέους.

«Ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων (Human Papilloma Virus ή HPV) είναι η πιο συχνή σεξουαλικά μεταδιδόμενη λοίμωξη και αποτελεί τη βασική αιτία για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Είναι διαφορετικός ιός από τον HIV που προκαλεί το AIDS και τον HSV που προκαλεί τον έρπητα. Ο ιός HPV είναι ιός που προσβάλλει και παραμένει στο δέρμα και στο επιθήλιο των διαφόρων οργάνων, αλλά δεν εισέρχεται στην κυκλοφορία του αίματος. Είναι τόσο συνηθισμένος που σχεδόν όλοι οι σεξουαλικά ενεργοί άνθρωποι θα μολυνθούν σε κάποια χρονική διάρκεια της ζωής τους. Προκαλεί κονδυλώματα των γεννητικών οργάνων αλλά και καρκίνους, όπως ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, του πρωκτού, του κόλπου, του αιδοίου, του πέους, του στοματοφάρυγγα και του λάρυγγα σε γυναίκες και άντρες», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην ιστοσελίδα της Συμμαχίας. Μάλιστα, όπως σημειώνεται, δεν πρόκειται για έναν ιό. Στην πραγματικότητα υπάρχουν πάνω από 100 τύποι HPV από τους οποίους τουλάχιστον 13 προκαλούν καρκίνο.

«Μέσω του εμβολιασμού, μπορεί να επιτευχθεί προφύλαξη που αγγίζει το 95%, από τα στελέχη του ιού HPV», εξηγεί η κα Κουκουγιάννη. Ωστόσο, βάσει του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών του 2020, o εμβολιασμός έναντι του HPV συνιστάται και αποζημιώνεται πλήρως μόνο σε κορίτσια ηλικίας 11-18 ετών και σε ομάδες υψηλού κινδύνου. Υπενθυμίζει δε, ότι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι ο μοναδικός καρκίνος που μπορεί να προληφθεί.

• Κυρία Κουκουγιάννη, γιατί πρέπει οι γονείς να ανησυχούν για τον ιό HPV; Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του ιού που προκαλούν το μεγαλύτερο προβληματισμό;

Ο ιός HPV των ανθρωπίνων θηλωμάτων (Human Papilloma Virus, HPV) είναι ένας ιός που έχει την ιδιότητα να πολλαπλασιάζεται στις επιφάνειες του ανθρωπίνου σώματος και ενίοτε να προκαλεί ποικίλες βλάβες.

Διαφορετικά στελέχη του ιού μπορούν να προκαλέσουν καρκίνους και καλοήθη νοσήματα, όπως τα γεννητικά κονδυλώματα.

Η επίμονη λοίμωξη από στελέχη του HPV μπορεί να οδηγήσει σε διάφορους τύπους καρκίνου, με πιο συχνό τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας αλλά και άλλους γυναικολογικούς καρκίνους στο αιδοίο και στον κόλπο, εκ των οποίων ο HPV συσχετίζεται με το 40% και το 70% των περιστατικών αντίστοιχα.

Μπορεί να προκαλέσει ακόμη καρκίνο του πρωκτού, του πέους, και καρκίνους τραχήλου και κεφαλής.

Σε παγκόσμια κλίμακα, ο HPV εκτιμάται ότι ευθύνεται για το 25%-40% των καρκίνων κεφαλής και τραχήλου, προσβάλλοντας κυρίως (60%) την περιοχή του στοματοφάρυγγα.

Ορισμένα στελέχη του ιού HPV προκαλούν τα γνωστά κονδυλώματα, τα οποία είναι καλοήθεις αλλοιώσεις και αποτελούν ένα από τα συχνότερα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα, τα οποία υποτροπιάζουν πολύ συχνά, παρά τη θεραπεία τους. Τα πρωκτογεννητικά κονδυλώματα είναι πολύ συχνά, με 700.000-800.000 νέες περιπτώσεις ετησίως πανευρωπαϊκά (και στα δύο φύλα), εκ των οποίων το 80%-90% εκτιμάται ότι οφείλεται στους τύπους HPV 6/11.

Photo: Pexels / Thirdman

• Η βασική γραμμή άμυνας έναντι του ιού είναι ο εμβολιασμός, σωστά; Είναι όμως επαρκές το εμβολιαστικό πρόγραμμα για να καλυφθούν οι ανάγκες, δεδομένου ότι εξαιρεί τα αγόρια;

Μέσω του εμβολιασμού, μπορεί να επιτευχθεί προφύλαξη που αγγίζει το 95%, από τα στελέχη του ιού HPV. Η χρήση του προφυλακτικού, απαραίτητη για την πρόληψη σεξουαλικά μεταδιδόμενων νοσημάτων, μειώνει αλλά δεν αποκλείει την πιθανότητα μετάδοσης του ιού HPV.

Άλλοι τρόποι πρόληψης είναι η πλήρης σεξουαλική αποχή ή η μονογαμική σχέση με μονογαμικό σύντροφο. Η τήρηση των κανόνων υγιεινής βοηθάει στην αποτροπή της μικρής πιθανότητας μετάδοσης του ιού HPV μέσω αντικειμένων (ιατρικά όργανα, πετσέτες, εσώρουχα κ.λπ).

Σε δευτερογενές επίπεδο, προκαρκινικές τραχηλικές αλλοιώσεις, οι οποίες αν αφεθούν χωρίς θεραπεία μπορούν να εξελιχθούν σε καρκίνο, δύναται να διαγνωσθούν εγκαίρως με εξετάσεις, όπως το τεστ Παπανικολάου σε νεαρές ηλικίες, ειδικά HPV-DNA τεστ, η κολποσκόπηση και η βιοψία .

Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών (ΕΠΕ) του 2020, o εμβολιασμός έναντι του HPV συνιστάται σε κορίτσια ηλικίας 11-18 ετών και σε ομάδες υψηλού κινδύνου, όπου αποζημιώνεται πλήρως.

Τα εμβόλια έναντι του HPV έχουν επίσης ένδειξη και για τις γυναίκες ηλικίας άνω των 18 ετών όπως και για τα αγόρια / άνδρες άνω των 9 ετών, χωρίς όμως να υπάρχουν οι αντίστοιχες συστάσεις στο ΕΠΕ και κατ’ επέκταση αποζημίωση από τα ασφαλιστικά ταμεία.

Το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμού δεν περιλαμβάνει δυστυχώς τα αγόρια.

Και αυτός είναι ένας από τους στόχους της ΑμΚΕ ΚΑΡΚΙΝΑΚΙ αλλά και της νεοσύστατης Ελληνικής Συμμαχίας για τον HPV: η ένταξη των αγοριών στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμού, ώστε να προστατεύσουμε και τα κορίτσια και τα αγόρια μας από τον ιό του HPV.

• Πριν λίγες ημέρες διοργανώσατε διαδικτυακή Ημερίδα με θέμα «Μιλάμε ανοιχτά για τον HPV: Η πρόληψη είναι στο χέρι μας». Ποιος ήταν ο στόχος της ημερίδας και ποια τα βασικά συμπεράσματα;

Η ημερίδα μας, όπως και όλες οι δράσεις που έχουμε κάνει για τον HPV τον τελευταίο ενάμιση χρόνο, στόχο έχουν την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας αλλά και όλων των καρκίνων που σχετίζονται με τον ιό των Ανθρωπίνων Θηλωμάτων.

Η επέκταση της εμβολιαστικής κάλυψης σε αγόρια και κορίτσια, η ένταξη των αγοριών στο Εθνικό Εμβολιαστικό Πρόγραμμα, το Εθνικό Πρόγραμμα Προσυμπτωματικού Ελέγχου, είναι πάγια αιτήματα μας προς την Πολιτεία αλλά και προς όλους τους φορείς που είναι αρμόδιοι για τα παραπάνω θέματα.

Ο καρκίνος τραχήλου της μήτρας είναι, μέχρι τώρα, ο μοναδικός καρκίνος που μπορεί να προληφθεί, και αυτό θέλουμε να γίνει γνωστό σε όλους τους Έλληνες πολίτες.

Βασικό συμπέρασμα από όλες τις τοποθετήσεις και στην τελευταία μας εκδήλωση ήταν ότι η επέκταση της εμβολιαστικής κάλυψης έναντι του HPV μπορεί να συμβάλει αφενός στην εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και αφετέρου στον περιορισμό άλλων καρκίνων αλλά και πλήθους σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων.

• H Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρείαγια τον Καρκίνο της ΠαιδικήςHλικίας, «ΚΑΡΚΙΝΑΚΙ», μαζί με τον Σύλλογο Εθελοντών Κατά του Καρκίνου «ΑγκαλιάΖΩ» και το Σύλλογο Καρκινοπαθών – Εθελοντών – Φίλων – Ιατρών «Κ.Ε.Φ.Ι.» Αθηνών ενώσατε πρόσφατα τις δυνάμεις σας προκειμένου να ευαισθητοποιήσετε και ενημερώσετε όλους για τον HPV. Ποιες είναι οι προκλήσεις για αυτή τη Συμμαχία και που στοχεύει;

Με όραμα την εξάλειψη του HPV και των σχετιζόμενων καρκίνων στην Ελλάδα, και με σύνθημα «Ενώνουμε δυνάμεις! Μειώνουμε τον κίνδυνο!» τρεις φορείς ασθενών, με την υποστήριξη επιστημονικών εταιρειών και φορέων ασθενών, δημιουργήσαμε την Ελληνική Συμμαχία για τον ΗPV.

Σκοπός της Ελληνικής Συμμαχίας για τον HPV, είναι η ευαισθητοποίηση όλων, γυναικών και αντρών, γονέων και μη, και των φορέων υγείας σχετικά με τον HPV, τις παθήσεις που αυτός προκαλεί, τη σημασία της πρωτογενούς (μέσω εμβολιασμού) και δευτερογενούς πρόληψης (μέσω τακτικού προληπτικού ελέγχου), τον τρόπο έγκαιρης διάγνωσης αλλά και την σωστή και ενδεδειγμένη θεραπεία σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα.

Παράλληλα συστρατευόμαστε και με τους τρεις βασικούς στόχους του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας έως το 2030 για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, οι οποίοι είναι:

Α) να έχει εμβολιαστεί το 90% των κοριτσιών ηλικίας 11 έως 15 ετών

Β) να έχει εξεταστεί το 70% των γυναικών με HPV testing σε ηλικία 35 και 45 ετών

Γ) να τύχει σωστής θεραπευτικής αντιμετώπισης το 90% των γυναικών με προκαρκινικές αλλοιώσεις ή καρκίνο τραχήλου μήτρας.