Για πάνω από δύο δεκαετίες, η φιναστερίδη — ένα δημοφιλές συνταγογραφούμενο φάρμακο που λαμβάνουν εκατομμύρια άνδρες για τη θεραπεία της τριχόπτωσης — έχει μια σκοτεινή πλευρά. Πίσω από την υπόσχεση για αισθητική βελτίωση κρύβονται ανησυχητικά σημάδια βαθύτερης βλάβης: κατάθλιψη, άγχος και, σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτοκτονία.
Τώρα, μια νέα μελέτη του καθηγητή Mayer Brezis του Εβραϊκού Πανεπιστημίου της Ιερουσαλήμ δείχνει ότι η ιατρική και ρυθμιστική κοινότητα απογοήτευσε το κοινό παραβλέποντας τις αυξανόμενες ενδείξεις για τις δυνητικά καταστροφικές ψυχιατρικές επιπτώσεις της φιναστερίδης.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο The Journal of Clinical Psychiatry, συγκεντρώνει δεδομένα από οκτώ σημαντικές μελέτες που διεξήχθησαν μεταξύ 2017 και 2023, παρουσιάζοντας ένα συνεπές μήνυμα: οι χρήστες της φιναστερίδης ήταν σημαντικά πιο επιρρεπείς σε διαταραχές της διάθεσης και αυτοκτονικές σκέψεις σε σύγκριση με παρόμοιους ασθενείς που δεν έλαβαν το φάρμακο. Τα ευρήματα καλύπτουν πολλές χώρες και συστήματα δεδομένων, από τις αναφορές ανεπιθύμητων ενεργειών της FDA των ΗΠΑ έως τα εθνικά αρχεία υγείας στη Σουηδία, τον Καναδά και το Ισραήλ.
«Τα στοιχεία δεν είναι πλέον ανεκδοτικά», δήλωσε ο καθηγητής Brezis, ομότιμος καθηγητής ιατρικής και δημόσιας υγείας. «Τώρα βλέπουμε συνεπή μοτίβα σε διαφορετικούς πληθυσμούς. Και οι συνέπειες μπορεί να ήταν τραγικές».
Σύμφωνα με το άρθρο, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι μπορεί να έχουν υποφέρει από κατάθλιψη σχετιζόμενη με τη χρήση φινάστεριδης, και εκατοντάδες —ίσως και περισσότεροι— μπορεί να έχουν πεθάνει από αυτοκτονία. Το φάρμακο, που αρχικά εγκρίθηκε το 1997 από την FDA για τη θεραπεία της ανδρικής φαλάκρας, παρέμεινε βασικό εργαλείο στη δερματολογική αγωγή, συχνά διατίθεται απευθείας σε νεαρούς άνδρες ως λύση χαμηλού κινδύνου και υψηλής απόδοσης.
Ωστόσο, σύμφωνα με τους επικριτές, κάτω από την επιφάνεια, τα προειδοποιητικά σημάδια αγνοήθηκαν.
Σε αντίθεση με τα φάρμακα για την απώλεια βάρους ή τα ψυχιατρικά φάρμακα που υπόκεινται σε εντατική εξέταση μετά την κυκλοφορία τους στην αγορά, η καλλυντική ιδιότητα της φιναστερίδης μπορεί να συνέβαλε στο να αποφευχθεί μια πιο ενδελεχής έρευνα.
Ένα καλλυντικό φάρμακο με κινδύνους που αλλάζουν τη ζωή
Ο Brezis υποστηρίζει ότι η ταξινόμηση του φαρμάκου ως μη απαραίτητου φαρμάκου που βελτιώνει την εμφάνιση αλλάζει τον υπολογισμό του κινδύνου. «Δεν επρόκειτο για ιατρική αναγκαιότητα ζωής ή θανάτου», είπε. «Επρόκειτο για τα μαλλιά».
Η βιολογική λογική είναι σαφής. Η φιναστερίδη δρα αναστέλλοντας τη μετατροπή της τεστοστερόνης σε διυδροτεστοστερόνη (DHT), αλλά με αυτόν τον τρόπο μπορεί επίσης να διαταράξει νευροστεροειδή όπως η αλλοπρεγκνανολόνη, που συνδέεται με τη ρύθμιση της διάθεσης στον εγκέφαλο. Μελέτες σε ζώα έχουν δείξει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στη νευροφλεγμονή και ακόμη και αλλαγές στη δομή του ιππόκαμπου.
Για ορισμένους ασθενείς, οι συνέπειες δεν τελειώνουν με τη διακοπή της λήψης των χαπιών. Οι αναφορές για παρατεταμένα συμπτώματα — που ονομάζονται «σύνδρομο μετά τη φινάστεριδη» — περιλαμβάνουν αϋπνία, κρίσεις πανικού, γνωστική δυσλειτουργία και αυτοκτονικές σκέψεις που επιμένουν για μήνες ή ακόμη και χρόνια μετά τη διακοπή της θεραπείας.
