Το σφουγγάρι της κουζίνας είναι από τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα αντικείμενα στο σπίτι, όμως μπορεί να αποτελεί και μία από τις μεγαλύτερες εστίες μικροβίων. Νέα γερμανική μελέτη δείχνει ότι στο εσωτερικό του μπορούν να επιβιώσουν βακτήρια που προκαλούν τροφικές δηλητηριάσεις, ενώ αρκεί ένα μόνο πέρασμα στον πάγκο της κουζίνας για να μεταφερθούν σε άλλες επιφάνειες.

Οι ερευνητές καλλιέργησαν βακτήρια που απομονώθηκαν από χρησιμοποιημένα σφουγγάρια, ανέλυσαν το γενετικό τους υλικό και τα παρατήρησαν με μικροσκόπια υψηλής ανάλυσης. Διαπίστωσαν ότι παθογόνα όπως η σαλμονέλα (Salmonella enteritidis), το κολοβακτηρίδιο (E. coli) και ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος ( Staphylococcus aureus) μπορούν να αναπτυχθούν στο εσωτερικό των σφουγγαριών, σχηματίζοντας προστατευτικά βιοϋμένια (biofilms) που τα καθιστούν ιδιαίτερα ανθεκτικά.

Μάλιστα, τα βακτήρια παρέμειναν ζωντανά για τουλάχιστον δύο εβδομάδες, ακόμη και όταν το σφουγγάρι είχε στεγνώσει.

Τα μικρόβια μεταφέρονται εύκολα στις επιφάνειες

Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της μελέτης ήταν ότι τα μικρόβια που βρίσκονται στο σφουγγάρι μπορούν να μεταφερθούν στον πάγκο της κουζίνας ή σε άλλες επιφάνειες με ένα μόνο πέρασμα.

Οι επιστήμονες γνωρίζουν εδώ και αρκετά χρόνια ότι τα σφουγγάρια συγκεντρώνουν μεγάλο αριθμό μικροοργανισμών από το περιβάλλον, τόσο ακίνδυνων όσο και δυνητικά παθογόνων. Ωστόσο, η νέα έρευνα εστίασε ειδικά στον κίνδυνο μετάδοσης λοιμώξεων μέσα στην ίδια την κουζίνα.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, ένα μολυσμένο σφουγγάρι μπορεί να λειτουργήσει ως «δεξαμενή» βακτηρίων, μεταφέροντάς τα σε καθαρές επιφάνειες ή σκεύη κατά τη διάρκεια του πλυσίματος.

Γιατί το σφουγγάρι αποτελεί ιδανικό περιβάλλον για βακτήρια

Οι ειδικοί εξηγούν ότι η δομή του σφουγγαριού δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη μικροβίων.

Οι πολυάριθμοι πόροι του συγκρατούν νερό ακόμη και όταν η εξωτερική επιφάνεια φαίνεται στεγνή. Η υγρασία, σε συνδυασμό με τα υπολείμματα τροφών και τη σχετικά υψηλή θερμοκρασία που επικρατεί γύρω από τον νεροχύτη, δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου τα βακτήρια μπορούν να πολλαπλασιάζονται εύκολα.

Παράλληλα, προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι τα βακτήρια απορροφώνται στο εσωτερικό του σφουγγαριού μέσα σε λίγα μόλις λεπτά από την πρώτη χρήση, ενώ κάθε φορά που αυτό στύβεται, μέρος των μικροβίων απελευθερώνεται ξανά στο περιβάλλον.

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν επίσης ότι μετά από αρκετές εβδομάδες χρήσης αναπτύσσονται και μύκητες, ενώ η απολύμανση με χλωρίνη γίνεται ολοένα λιγότερο αποτελεσματική όσο παλιώνει το σφουγγάρι.

Οι βούρτσες φαίνεται να είναι πιο ασφαλείς

Ερευνητές στην Πορτογαλία συνέκριναν χρησιμοποιημένα σφουγγάρια με βούρτσες πλυσίματος πιάτων που συλλέχθηκαν από νοικοκυριά.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι βούρτσες στεγνώνουν πολύ γρηγορότερα, γεγονός που δυσκολεύει την επιβίωση των μικροβίων. Επιπλέον, στις επιφάνειές τους ανιχνεύθηκαν σημαντικά λιγότερα βακτήρια, συμπεριλαμβανομένων στελεχών Salmonella, σε σύγκριση με τα σφουγγάρια.

Επιβαρύνουν και το περιβάλλον

Πέρα από τους πιθανούς κινδύνους για την υγεία, τα συμβατικά σφουγγάρια αποτελούν και περιβαλλοντικό πρόβλημα.

Τα περισσότερα κατασκευάζονται από πλαστικά που προέρχονται από το πετρέλαιο, δεν είναι βιοδιασπώμενα και ανακυκλώνονται δύσκολα. Επιπλέον, κατά τη χρήση τους απελευθερώνουν μικροπλαστικά, τα οποία καταλήγουν στο περιβάλλον.

Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί στρέφουν το ενδιαφέρον τους σε πιο βιώσιμες και βιοδιασπώμενες εναλλακτικές λύσεις.

Πώς να μειώσετε τον κίνδυνο

Οι ειδικοί συνιστούν ορισμένα απλά μέτρα για τον περιορισμό της ανάπτυξης μικροβίων:

• Μην χρησιμοποιείτε το σφουγγάρι για να καθαρίσετε αίμα ή υγρά από ωμό κρέας, κοτόπουλο ή ψάρι. Προτιμήστε χαρτί κουζίνας μιας χρήσης και στη συνέχεια απολυμάνετε την επιφάνεια με αντιβακτηριακό καθαριστικό.

• Ψεκάζετε το σφουγγάρι με απολυμαντικό κατά διαστήματα μέσα στην ημέρα.

• Αντικαθιστάτε το σφουγγάρι τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.

• Αφήνετέ το να στεγνώνει καλά μετά από κάθε χρήση.

• Εξετάστε το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσετε βούρτσα πιάτων ή βιοδιασπώμενα σφουγγάρια, τα οποία είναι πιο φιλικά προς το περιβάλλον.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η σωστή υγιεινή στην κουζίνα αποτελεί βασικό παράγοντα πρόληψης των τροφιμογενών λοιμώξεων και ότι η τακτική αντικατάσταση του σφουγγαριού είναι ένα απλό αλλά ιδιαίτερα αποτελεσματικό μέτρο για τη μείωση του κινδύνου.

Πηγή: The Conversation