Έρευνα της ΆΚΟΣ εστιάζει στην νοοτροπία των Ελλήνων όσον αφορά στην πρόληψη προβλημάτων υγείας ενώ δίνει απαντήσεις για διάφορες πεποιθήσεις τους για θέματα υγείας. Τα δεδομένα συγκεντρώθηκαν με τη μέθοδο του ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου (1020 ερωτηματολόγια). Η συλλογή στοιχείων ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 2020. Η ανάλυσή τους έγινε από τη Δρ. Ευαγγελία Μαρκάκη, Head of Data Analytics Excellentia International και την Σοφία Μαγοπούλου, Επιστημονικό συνεργάτη της Excellentia International.

Οι γυναίκες συμμετείχαν στην έρευνα σε ποσοστό 66,2% και οι άνδρες 33,8%. Οι περισσότεροι (40,5%) ανήκουν στην ηλικιακή ομάδα 30- 45 και ακολουθούν η ομάδα 30-45 (33,7%), οι άνω των 60 (15,5%) και έως 30 ετών (10,4%).

Οι απαντήσεις των ερωτηθέντων

Ποια η κορυφαία πηγή ενημέρωσης;

Η συντριπτική πλειοψηφία των συμμετεχόντων στην έρευνα (84,4%) ανεξάρτητα από το επίπεδο εκπαίδευσής τους, επιλέγει το διαδίκτυο για την ενημέρωσή του για το θέμα του εμβολιασμού αλλά και της υγείας του. Ακολουθούν ο προσωπικός (οικογενειακός) γιατρός (58,2%), καμπάνιες και εκδηλώσεις(38,3%) και η τηλεόραση (35,7%). Εφημερίδες και περιοδικά αφενός και ο φιλικός κύκλος αφετέρου συγκεντρώνουν από 27% ενώ ουραγός στην ενημέρωση των πολιτών σε θέματα υγείας είναι το ραδιόφωνο (15,9%). Οι ενημερωτικές καμπάνιες συμβάλλουν στη διαμόρφωση άποψης σε ηλικίες άνω των 30.

Έχουν εμπιστοσύνη στα εμβόλια;

Σχεδόν 9 στους 10 συμμετέχοντες στην έρευνα, θεωρεί τον εμβολιασμό πολύ σημαντικό για τα παιδιά ενώ σχεδόν 7 στους 10 χαρακτηρίζουν τον εμβολιασμό, πολύ σημαντικό για όλους. Αναφορικά με τον εμβολιασμό για τον ιό HPV, 72% τον κρίνει απαραίτητο για τα κορίτσια ενώ 56,8% τον κρίνει εξίσου απαραίτητο και για τα αγόρια.

Το 61,9% δηλώνει ότι εμπιστεύεται πολύ τα εμβόλια και 19,7% αρκετά. Μόλις 14,2% δείχνει μικρή εμπιστοσύνη στα εμβόλια ενώ 4,1% δεν τα εμπιστεύεται καθόλου. Περίπου 36% πιστεύει ότι δεν υπάρχει αρκετή ενημέρωση σε εμβολιαστικά θέματα. Το 56,3% θεωρεί ότι τα εμβόλια προσφέρουν ουσιαστική προστασία: μόλις 7,3% διαφωνεί απόλυτα με αυτήν την άποψη. Το 44,2% φροντίζει επιμελώς για τον εμβολιασμό του ενώ 30,2% αρκετά. Το 15,5% δηλώνει αμέλεια.

Οι γυναίκες εμφανίζονται περισσότερο ευαίσθητες σε ζητήματα συλλογικού εμβολιασμού. (Η συλλογή στοιχείων της έρευνας ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 2020).

Κάνουν προληπτικές εξετάσεις;

Επτά στους 10 υποβάλλονται στις εξετάσεις που οι ίδιοι πιστεύουν ότι χρειάζονται. Οι γυναίκες και οι μεγαλύτερες ηλικίες είναι πιο συνεπείς στον προληπτικό έλεγχο.

Αιματολογικές εξετάσεις, τεστ PAP και υπερηχογραφήματα είναι οι συνηθέστερες προληπτικές εξετάσεις σε ετήσια βάση. Σπανιότερα ως ποτέ γίνονται εξετάσεις όπως η κολονοσκόπηση, το PSA και οι αξονικές τομογραφίες, ίσως γιατί είναι ειδικότερες και συνδέονται με συγκεκριμένα συμπτώματα. Οι ερωτώμενοι, συχνότερα επισκέπτονται παθολόγο, γυναικολόγο και καρδιολόγο, σπανιότερα ουρολόγο ή γαστρεντερολόγο.

Το 65% κάνει προληπτικές εξετάσεις μέσω του ασφαλιστικού του ταμείου, 9% μέσω ιδιωτικής ασφάλειας, 7% με την ασφάλεια που πληρώνει ο εργοδότης ενώ το 19% πληρώνει με δικά του χρήματα. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες χρησιμοποιούν περισσότερο την ιδιωτική ασφάλεια.

Καπνίζουν και πίνουν;

Το 38% των συμμετεχόντων στην έρευνα της ΑΚΟΣ, είτε δεν καπνίζει είτε έχει καπνίσει στο παρελθόν, το 26% έχει κόψει το κάπνισμα ενώ το 36% καπνίζει. Οι μισοί από την ηλικιακή ομάδα 18-29 δεν έχουν καπνίσει ποτέ ενώ το 50% άνω των 60 ετών έχει κόψει το κάπνισμα. Στις ηλικιακές ομάδες 30-45 και 45-59, 4 στους 10 είναι καπνιστές.

Η συνήθεια με την οποία έχουν συνδέσει περισσότερο το τσιγάρο είναι ο καφές: το 49% δυσκολεύεται να πιεί καφέ χωρίς να καπνίσει. Το 36,5% από τους καπνίζοντες δυσκολεύεται να το διακόψει αν και η συντριπτική πλειοψηφία (68,5%) δηλώνει ότι είναι ενημερωμένη για τις καταστροφικές συνέπειες του καπνίσματος από τον οικογενειακό γιατρό. Μόλις το 36% δηλώνει υψηλή πρόθεση διακοπής του τσιγάρου: οι άνω των 60 το διακόπτουν για να προστατεύσουν την υγεία τους. Μόλις το 17,4% των καπνιστών ηλικίας 18-29 ετών έχουν την πρόθεση να σταματήσουν να καπνίζουν. Πάντως, 8 στους 10 δεν δυσκολεύονται με την απαγόρευση του καπνού στους δημόσιους χώρους.

Η μεγάλη πλειοψηφία των συμμετεχόντων στην έρευνα δήλωσε ότι καταναλώνει αλκοόλ περιστασιακά (65,7%) ενώ το 17,1% καταναλώνει 1 έως 3 ποτά την εβδομάδα. Το 11,1% δήλωσε ότι δεν πίνει αλκοόλ ενώ το 6,1% πίνει πάνω από 3 ποτά την εβδομάδα.

Ανησυχούν με το πρώτο σύμπτωμα;

Αν και η έγκαιρη διάγνωση μίας νόσου, αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της πρόληψης, γιατί συμβάλει καθοριστικά στην αντιμετώπισή της λιγότεροι από τους μισούς (45%) επισκέπτονται άμεσα τον γιατρό, οι οποίοι είναι άνω των 45. Από αυτούς, 5 στους 10 επισκέπτονται πρώτα τον προσωπικό τους ιατρό, ενώ σχεδόν 4 στους 10 επισκέπτονται αρχικά κέντρο υγείας ή νοσοκομείο. Το 17,6% με την εκδήλωση ενός συμπτώματος, επισκέπτεται ειδικούς ιατρούς. Οι ηλικιακές ομάδες 18-29 και 45-59 , ανατρέχουν συχνότερα στο διαδίκτυο για να πάρουν απαντήσεις για τα συμπτώματα που εμφάνισαν.

Πώς διατρέφονται;

Επτά στους 10 δίνουν μεγάλη σημασία στο βάρος τους: 3 στους 10 ακολουθούν διατροφή για τη συντήρηση ή την απώλεια βάρους. Σχεδόν 4 στους 10 ελέγχουν την περιεκτικότητα των γευμάτων τους σε λίπος και σάκχαρα ενώ 6 στους 10 αναζητούν πληροφορίες για τροφές με αντιγηραντικές και αντικαρκινικές ιδιότητες. Λιγότεροι από 10% αγοράζουν αποκλειστικά βιολογικά προϊόντα, κυρίως γονείς. Το 30% θεωρεί σημαντικά τα σταθερά γεύματα. Πάνω από το 50% επιλέγει σχεδόν αποκλειστικά εποχιακά φρούτα και λαχανικά, ενώ 4 στους 10 νηστεύουν τουλάχιστον μια φορά τον χρόνο. Σύμφωνα με την έρευνα, οι γυναίκες ενδιαφέρονται περισσότερο για τις ιδιότητες των τροφίμων.

Το φαγητό είναι ευχαρίστηση για σχεδόν 4 στους 10 ενώ 7 στους 10 δεν αντικαθιστούν σχεδόν ποτέ το φαγητό με το γλυκό. Το 27,9% θεωρεί ότι η ψυχολογία τους επηρεάζει τις διατροφικές τους συνήθειες. Δύο στους 10 δηλώνουν ότι τρώνε περισσότερο όταν αγχώνονται ενώ αντίστοιχο ποσοστό στην ίδια συνθήκη, τρώει λιγότερο.

Πρωταθλητής…το περπάτημα

Το καθημερινό περπάτημα είναι η δημοφιλέστερη άθληση (60%) ιδιαίτερα στις μεγαλύτερες ηλικίες ενώ 2 στους 10 προπονούνται ομαδικά. Το 12,3% κυρίως της ηλικιακής ομάδας 18-29, επιλέγει ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης.

Οι περισσότεροι αθλούνται περιστασιακά (61%), το 22% καθημερινά και το 14% δεν αθλείται καθόλου. Μόλις το 3% αθλείται περισσότερο από μια φορά την ημέρα. Το φύλο δεν επηρεάζει τη συχνότητα άθλησης.

Τί προκαλεί άγχος;

Η εργασία κρατά τα σκήπτρα στο στρες. Σχεδόν 7 στους 10 δηλώνουν καθημερινό στρες εξαιτίας της δουλειάς τους. Οι 6 στους 10 αγχώνονται για την πολιτική και οικονομική κατάσταση, ακολουθεί η οικογένεια (57,7%) και τελευταία η υγεία (46,1%). Μόνο το 20% αγχώνεται για τις καθημερινές μετακινήσεις του, με δημόσιο μέσο (51,4% δηλώνει ότι μετακινείται με δημόσια μέσα μεταφοράς) ή ιδιωτικό μέσο (37,4%). Σημαντικό στρες καθημερινά για την πολιτική και οικονομική κατάσταση, βιώνουν όσοι επιλέγουν ως πρώτη πηγή ενημέρωσης το διαδίκτυο, ίσως γιατί έχουν μεγαλύτερη έκθεση στην ειδησεογραφία.

Πώς αντιδρούν στα προβλήματα;

Επτά στους δέκα θεωρούν τη ζωή πολύτιμο αγαθό και προσπαθούν να το προστατεύσουν, οι περισσότεροι (50%) με άθληση και διατροφή.

Όταν αντιμετωπίζουν ένα πρόβλημα υγείας ένας στους 4 πιστεύει ότι στις δύσκολες στιγμές τα πράγματα είναι στα χέρια του Θεού, ένας στους 3 αναζητά και δεύτερη γνώμη ιατρού ενώ μόνο ένας στους 4 αφήνεται ολοκληρωτικά στη φροντίδα των γιατρών του.

Έξι στους δέκα θεωρούν ότι η ψυχολογική κατάσταση/διάθεσή τους μπορεί να επηρεάσει την υγεία τους ενώ ένα αντίστοιχο ποσοστό πιστεύει ότι μπορεί να το κατορθώσει με mind control. Ένας στους τρεις δεν πιστεύει στα οφέλη της άσκησης ενώ οι μισοί από τους ερωτηθέντες δεν πιστεύουν ότι η διατροφή μπορεί να βελτιώσει την υγεία τους.

Αναφορικά με τα γενικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν στη ζωή, οι μικρότερες ηλικίες θεωρούν ότι αποτελούν ευκαιρίες για αυτοβελτίωση και εκτονώνονται μέσα από τη διασκέδαση. Οι μεγαλύτερες ηλικίες, αντλούν δύναμη από την προσευχή.

Ειδικότερα, όταν αντιμετωπίζουν μία δύσκολη κατάσταση 6 στους 10 αναγνωρίζουν/αποδέχονται το πρόβλημα και σκέφτονται τρόπους προκειμένου να το διαχειριστούν. Ένας στους πέντε αναζητά συμβουλή από ανθρώπους με παρόμοια βιώματα, ένας στους 4 ζητά στήριξη από φίλους και συγγενείς για να το ξεπεράσει, ένας στους πέντε προσεύχεται ενώ ένας στους 4 επιλέγει να εστιάσει στη δουλειά του.