Ο καιρός αλλάζει, βραδιάζει πιο νωρίς, τα παιδιά επιστρέφουν στο σχολείο και η καθημερινότητα ξαναμπαίνει στη γνωστή της ρουτίνα: Το καλοκαίρι τελείωσε, και οι αλλαγές που συνοδεύουν το τέλος του μπορεί να πυροδοτήσουν αισθήματα μελαγχολίας για πολλούς από εμάς – ένα μείγμα θλίψης, νοσταλγίας και λαχτάρας για επιστροφή στην χαλαρότητα του θέρους.
«Όταν απομακρυνόμαστε από το καλοκαίρι, βιώνουμε ένα είδος απώλειας» εξηγεί η ψυχολόγος στο Shakopee της Μινεσότα, Gayle MacBride, PhD, LP.
Προηγούμενες έρευνες έχουν ήδη αποδείξει ότι οι εποχιακές μεταβάσεις μπορούν να φέρουν αλλαγές στη διάθεση.
Καθώς οι ώρες της ημέρας μειώνονται και οι θερμοκρασίες υποχωρούν, τα επίπεδα της ορμόνης σεροτονίνης που ρυθμίζει τη διάθεση μπορεί να μειωθούν.
Το συναίσθημα είναι φυσιολογικό, επισημαίνει ο Benjamin Bernstein, PhD, κλινικός ψυχολόγος στο Νοσοκομείο Silver Hill στο Κονέκτικατ. Κάποιοι μπορεί να μετανιώνουν νιώθοντας ότι δεν αξιοποίησαν στο έπακρο το καλοκαίρι τους ενώ για κάποιους άλλους ο ερχομός του φθιμοπώρου λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι κανείς δεν διαθέτει ατελείωτα καλοκαίρια μπροστά του.
Φυσικά, κανείς μας δεν μπορεί να σταματήσει την αλλαγή των εποχών, μπορούμε όμως να χρησιμοποιήσουμε κάποια ψυχολογικά τρικ ώστε να βελτιώσουμε την διάθεση μας κατά τη διάρκεια της μετάβασης, λένε ειδικοί της ψυχικής υγείας. Η συμβουλή τους συνοψίζεται σε δυο φράσεις: Αξιοποιήστε στο έπακρο ό,τι έχει απομείνει. Χρησιμοποιήστε την επιστήμη της απόλαυσης.
Εκπαιδεύοντας το μυαλό μας να απολαμβάνει
Απόλαυση σημαίνει επιβράδυνση. Παρατήρηση των μικρών στιγμών. Εκπαίδευση ώστε να λαμβάνουμε χαρά και ικανοποίηση από αυτές.
Είναι η πρακτική της συνειδητής εστίασης της προσοχής μας στις καθημερινές απολαύσεις αυτό που θα ενισχύσει τα συναισθήματα ευεξίας, κατά τον Eric Garland, PhD, καθηγητή στο Ινστιτούτο Ενσυναίσθησης T. Denny Sanford του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, ο οποίος διερευνά την έννοια της απόλαυσης εδώ και δύο δεκαετίες.
Καθώς το καλοκαίρι τελειώνει, παρατηρήστε ήχους, χρώματα, μυρωδιές, υφές και γεύσεις – και τα θετικά συναισθήματα που αυτή η παρατήρηση προκαλεί.
«Απολαύστε αυτό το θετικό εσωτερικό συναίσθημα», λέει, «επιτρέποντάς του να αναπτυχθεί και να ενταθεί». Ο ίδιος αποκαλύπτει οτι το καταφέρνει όταν κατά τη διάρκεια εξορμήσεων σε μια παραλία προτρέπει το μυαλό του να εστιάσει στο «χρώμα και τον ήχο των κυμάτων», στην αίσθηση της θαλασσινής αύρας, στη ζεστασιά του ήλιου, στην κραυγή των γλάρων και στην αβίαστη χαρά που εμπνέουν αυτές οι στιγμές.
Ενσυνειδητότητα: ποιος είναι ο ρόλος της
Η εστίαση στο “θετικό” είναι η κρίσιμη διαφορά μεταξύ της απόλαυσης και της ενσυνειδητότητας, εξηγεί ο Garland, καθώς η τελευταία ενθαρρύνει την επίγνωση της παρούσας στιγμής με την αποδοχή οποιωνδήποτε συναισθημάτων φέρνει.
Η απόλαυση ως συνειδητή επιλογή, από την άλλη, στοχεύει στη ρύθμιση της διάθεσης ενισχύοντας και παρατείνοντας τον αντίκτυπο των θετικών γεγονότων που μας συμβαίνουν.
Η έρευνα του ίδιου του Garland σχετικά με την ενσυνειδητότητα και τον εθισμό ήταν που τον οδήγησε και στη μελέτη της απόλαυσης.
Οι εθισμοί πάσης φύσεως οδηγούν «το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου να γίνεται λιγότερο ευαίσθητο στη φυσική, υγιή απόλαυση», τονίζει. Η εκμάθηση της δεξιότητας της απόλαυσης μπορεί να επανεκπαιδεύσει το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου, μειώνοντας τις εθιστικές συμπεριφορές και ενισχύοντας την ευεξία.
Η απόλαυση μπορεί επίσης να λειτουργήσει ως αναλγητικό. Ο Garland και οι συνεργάτες του διαπίστωσαν ότι αυτή η στρατηγική σκέψης, μείωσε τον πόνο σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα καλύτερα από ό,τι ασκήσεις αναπνοής που επίσης λειτουργούσαν ανακουφιστικά. «Η απόλαυση ενεργοποιεί τον κοιλιακό-μεσαίο προμετωπιαίο φλοιό, ένα βασικό μέρος του συστήματος ανταμοιβής του εγκεφάλου», διευκρινίζει. «Αυτός ο μηχανισμός μπορεί να μειώσει τον πόνο».
Αν και μπορούμε να εισπράξουμε θετικά συναισθήματα σκεπτόμενοι όμορφες στιγμές του παρελθόντος, η δυνατότητα να απολαμβάνουμε το παρόν είναι πιο αποτελεσματική τακτική, σχολιάζει επίσης η αναπληρώτρια καθηγήτρια ψυχολογίας και εγκεφαλικών επιστημών στο Texas A&M, College Station, Annmarie MacNamara, PhD.
Διατηρήστε την Προοπτική
Σκεφτείτε τι σημαίνει για εσάς η θλίψη στο τέλος του καλοκαιριού, συμβουλεύουν οι ειδικοί. Γιατί νιώθετε λυπημένοι; Αν νιώθετε ότι έχετε χάσει κάτι, προσπαθήστε να στραφείτε σε κάποια δραστηριότητα που σας προσφέρει χαρά.
Αν η σκέψη της επιστροφής στην κανονική φθινοπωρινή ρουτίνα σας προκαλεί λύπη, εξετάστε γιατί αυτή η μετάβαση είναι τόσο δύσκολη.
Μερικές φορές, η λύση μπορεί να κρύβεται σε μικρές αλλαγές. Όπως το να διαφοροποιήσουμε τις ώρες που συνήθως τακτοποιούμε εξωτερικές εργασίες μας , μεταθέτοντας τες όσο ακόμα υπάρχει φως έξω.
Ή ακόμα και το να φτιάξουμε ένα τυπικά καλοκαιρινό φαγητό στην κουζίνα μας, έστω κι αν η θερμοκρασία έχει υποχωρήσει.
Η προσαρμογή είναι ατομική υπόθεση, ξεκαθαρίζουν οι ειδικοί, με κοινό φόντο όμως την προσπάθεια να δημιουργούμε τις καταστάσεις που ξέρουμε ότι μας δίνουν ικανοποίηση και χαρά.
