Στη σύγχρονη καθημερινότητα, η βαρεμάρα θεωρείται σχεδόν… εχθρός. Οι περισσότεροι από εμάς σπεύδουμε να τη διώξουμε γεμίζοντας κάθε ελεύθερη στιγμή με το κινητό, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τηλεοπτικές σειρές ή ατελείωτες υποχρεώσεις.
Ωστόσο, η βαρεμάρα δεν είναι απαραίτητα κάτι αρνητικό, τονίζει η RCSI University of Medicine and Health Sciences στο σχετικό της άρθρο στο The Conversation.
Αντίθετα, όταν τη διαχειριζόμαστε σωστά, μπορεί να λειτουργήσει ως πολύτιμο εργαλείο για τη δημιουργικότητα, τη μάθηση, τη μνήμη και την προσωπική ανάπτυξη.
1. Η βαρεμάρα μπορεί να γίνει αφορμή για θετικές αλλαγές
Η αίσθηση της βαρεμάρας εμφανίζεται όταν ο εγκέφαλός μας αναζητά περισσότερο νόημα, πρόκληση ή πνευματική διέγερση από αυτή που προσφέρει η δραστηριότητα με την οποία ασχολούμαστε εκείνη τη στιγμή. Το αποτέλεσμα είναι ένα αίσθημα ανησυχίας και ανικανοποίητου.
Η εύκολη λύση είναι να αναζητήσουμε έναν άμεσο περισπασμό, όπως το ατελείωτο scrolling στο κινητό, οι ηλεκτρονικές αγορές ή το τσιμπολόγημα. Όμως αυτές οι συνήθειες ανακουφίζουν μόνο προσωρινά.
Αντί να αναρωτηθούμε «πώς θα σταματήσω να βαριέμαι;», ίσως αξίζει να σκεφτούμε «τι πραγματικά χρειάζομαι αυτή τη στιγμή;».
Δραστηριότητες που απαιτούν λίγη προσπάθεια, αλλά έχουν προσωπικό νόημα, μπορούν να μετατρέψουν τη βαρεμάρα σε κινητήριο δύναμη. Μια βόλτα στη φύση, η άσκηση, μια δημιουργική ενασχόληση, όπως η ζωγραφική ή οι χειροτεχνίες, ακόμη και μια συνάντηση με αγαπημένα πρόσωπα, μπορούν να ενισχύσουν την αίσθηση σκοπού και σύνδεσης.
2. Ενισχύει τη δημιουργικότητα και την επίλυση προβλημάτων
Πολλοί άνθρωποι έχουν βιώσει τη στιγμή που μια εξαιρετική ιδέα εμφανίζεται ξαφνικά ενώ κάνουν ντους ή περπατούν χωρίς συγκεκριμένο σκοπό. Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως «shower effect».
Η εξήγηση βρίσκεται στο γεγονός ότι ο εγκέφαλος, όταν δεν είναι απασχολημένος με απαιτητικές εργασίες, επιτρέπει στις σκέψεις να περιπλανηθούν ελεύθερα. Αυτή η κατάσταση, γνωστή ως παραγωγική περιπλάνηση του νου , βοηθά στη δημιουργία νέων συνδέσεων μεταξύ ιδεών, στην εξεύρεση λύσεων σε προβλήματα και στην ανάπτυξη της δημιουργικότητας.
Για να αξιοποιήσει κανείς αυτή τη διαδικασία, είναι χρήσιμο να έχει προηγουμένως ασχοληθεί με ένα πρόβλημα ή ένα δημιουργικό έργο. Έτσι, όταν ο νους «ξεκουράζεται», συνεχίζει ασυνείδητα να επεξεργάζεται τις πληροφορίες και συχνά οδηγείται σε πρωτότυπες λύσεις.
3. Συμβάλλει στη μνήμη και τη μάθηση
Η βαρεμάρα και οι στιγμές ηρεμίας παίζουν σημαντικό ρόλο και στη λειτουργία της μνήμης.
Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν τον όρο "ανάπαυση σε κατάσταση εγρήγορσης" για να περιγράψουν τις σύντομες περιόδους κατά τις οποίες ο άνθρωπος παραμένει ξύπνιος αλλά δεν καταναλώνει νέες πληροφορίες. Μπορεί να κοιτάζει έξω από το παράθυρο, να χαζεύει ή να κάνει ένα μικρό διάλειμμα χωρίς κινητό ή άλλες οθόνες.
Κατά τη διάρκεια αυτών των στιγμών, ο εγκέφαλος οργανώνει και σταθεροποιεί τις νέες πληροφορίες που έχει λάβει. Η διαδικασία αυτή είναι απαραίτητη για τη μεταφορά των αναμνήσεων στη μακροπρόθεσμη μνήμη.
Έρευνες δείχνουν ότι ακόμη και πέντε έως δέκα λεπτά τέτοιας κατάστασης μετά τη μάθηση μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την ανάκληση πληροφοριών, ακόμη και αρκετές ημέρες αργότερα.
Παράλληλα, όταν ο εγκέφαλος δεν είναι συνεχώς απασχολημένος με εξωτερικά ερεθίσματα, στρέφεται προς την εσωτερική επεξεργασία. Αυτό βοηθά στην αυτογνωσία, στην επεξεργασία των εμπειριών και στον καθορισμό προσωπικών αξιών και στόχων.
Πώς να αξιοποιήσετε τη βαρεμάρα
Η πρώτη προϋπόθεση είναι να σταματήσουμε να αντιμετωπίζουμε τη βαρεμάρα ως κάτι που πρέπει να εξαφανιστεί άμεσα.
Η μείωση της συνεχούς εναλλαγής μεταξύ εφαρμογών, βίντεο και μέσων κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να βελτιώσει τη συγκέντρωση και να αυξήσει το αίσθημα ικανοποίησης από τις καθημερινές δραστηριότητες.
Παράλληλα, αξίζει να αφιερώνουμε λίγα λεπτά μέσα στην ημέρα χωρίς οθόνες ή άλλους περισπασμούς, επιτρέποντας στον νου να περιπλανηθεί φυσικά. Η εξάσκηση στην προσοχή της αναπνοής ή η απλή παρατήρηση του περιβάλλοντος μπορούν επίσης να ενισχύσουν την ικανότητά μας να ανεχόμαστε τη βαρεμάρα και να αξιοποιούμε τα οφέλη της.
"Είναι καλό για μας να αφήνουμε χώρο για να μην κάνουμε τίποτα και να αφήνουμε λίγη ανία να μπει στη ζωή μας – απλώς φροντίστε να αξιοποιήσετε στο έπακρο αυτές τις στιγμές.", καταλήγει η ειδικός.
