Η περιοχή της Ευρώπης, αλλά ιδίως η δική μας γωνιά στο χάρτη μαστίζεται από υψηλά ποσοστά παχυσαρκίας, με πιο ανησυχητικά εκείνα που αφορούν την παιδική παχυσαρκία.

Είναι ενδεικτικό πως σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο εκπαιδευτικού τριημέρου που διοργάνωσε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) για δημοσιογράφους από την Ελλάδα και χώρες της ανατολικής Ευρώπης από το 1975 έως το 2016 τα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας στην ευρωπαϊκή επικράτεια έχουν πενταπλασιαστεί!

Η παχυσαρκία είναι μια περίπλοκη πολυπαραγοντική νόσο, που συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για πολλές μη μεταδιδόμενους νόσους. Να θυμίσουμε πως η εν λόγω κατηγορία νοσημάτων (καρκίνος, καρδιαγγειακά κλπ) ευθύνονται για το 83% των θανάτων στη χώρα μας! Υπερβαρότητα και παχυσαρκία είναι ο τέταρτος πιο συχνό παράγοντας κινδύνου μεταξύ των μη μεταδιδόμενο νοσημάτων, μετά την υπέρταση, την κακή διατροφή και το κάπνισμα.

Σήμερα στη χώρα μας εκτιμάται ότι το 37.6% ζει με υπέρβαρο και το 32.1% ζει με την παχυσαρκία, σύμφωνα με τη μελέτη ΕΜΕΝΟ. Τα στοιχεία του ΠΟΥ συμφωνούν υπολογίζοντας πως πάνω από το 60% των ενηλίκων ζουν με υπέρβαρο και παχυσαρκία.

Μαζί με την Κύπρο διαθέτουμε από τα υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας, όχι μόνο στους ενήλικες αλλά και στα παιδιά. Βάσει των στοιχείων του ΠΟΥ, στην Ελλάδα το 13,9% των παιδιών έως 5 ετών ζουν με την παχυσαρκία και την υπερβαρότητα, το ποσοστό εκτινάσσεται στο 41% στις ηλικίες 5 έως 9 ετών, για υποχωρήσει κάπως, στο 35,3% στις ηλικίες 10 έως 19 ετών.

Η παχυσαρκία είναι… στην οικογένεια

Όπως εξήγησε στο πλαίσιο της εκδήλωσης του ΠΟΥ, η Γιούλη Αργυρακοπούλου, Παθολόγος- Διαβητολόγος, εκ μέρους της Ελληνικής Εταιρείας Παχυσαρκίας, οι λόγοι ποικίλουν και σχετίζονται και με τη διατροφή, αλλά και με την απουσίας φυσικής δραστηριότητας, αλλά κυρίως κληρονομικότητας. Εξέφρασε δε ανησυχία για τα υψηλά ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας, ιδίως αν αυτή η εικόνα μεταφερθεί και στην ενήλικη ζωή.

Σύμφωνα με μελέτες, εκτιμάται, όμως, ότι το 70% της παχυσαρκίας σχετίζεται με γενετικούς παράγοντες, σημείωσε η κα Αργυρακοπούλου. Αλλά πρόσθεσε πως, μεταξύ άλλων, υπάρχουν σημαντικά περιθώρια παρέμβασης, βελτιώνοντας τη διατροφή και τα επίπεδα άσκησης.

Μάλιστα, εκτιμάται ότι σε 3 στις 4 οικογένειες, τουλάχιστον ένας από τους 2 γονείς υποφέρει από παχυσαρκία ή υπερβαρότητα, ενώ σε 1 στις 4 το ζήτημα αφορά και στους δύο γονείς!

Κόντρα δε, στη μεσογειακή διατροφή, από την οποία φέρεται πως έχουμε αποκλίνει σημαντικά, τα παιδιά στη χώρα δεν καταναλώνουν λαχανικά και φρούτα. Βάσει της έκθεσης του ΠΟΥ για την παχυσαρκία (2022), η κατανάλωση φρούτων στις ηλικίες 6 έως 9 ετών είναι στο 37% και των λαχανικών 18%! Στην Πορτογαλία, είναι στο 63% και το 57%, αντίστοιχα, ενώ στην Ιρλανδία 61% και 45% και στη Δανία 60% και 57%.

Καταπολέμηση του στίγματος η πρώτη γραμμή άμυνας

Αν και ουδείς αμφισβητεί τις πιθανές σοβαρές επιπτώσεις της παχυσαρκίας, αυτό που όλο και περισσότερο αναδεικνύεται από τους επιστήμονες είναι η ανάγκη να καταπολεμηθεί το στίγμα που συνοδεύει τα άτομα που επηρεάζονται.

«Αν ένα πράγμα χρειάζεται να τονίσουμε είναι πως δεν μιλάμε για παχύσαρκα ή υπέρβαρα άτομα, αλλά άτομα που ζουν με παχυσαρκία ή με υπέρβαρο», τόνισε η κα Αργυρακοπούλου, υπογραμμίζοντας πως το ποσοστό επίδρασης του γενετικού προφίλ είναι υψηλό, βάζοντας το παχύσαρκο άτομο εξαρχής σε μειονεκτική θέση στην προσπάθεια διαχείρισης του βάρους του.

Ωστόσο, υπάρχει περιθώριο παρέμβασης, στο επίπεδο της διατροφής και της άσκησης, διευκρίνισε η γιατρός.

«Ακόμα και μικρή απώλεια βάρους μπορεί να κάνει τη διαφορά και να βελτιώσει σημαντικά την κατάσταση σε διάφορους τομείς», όπως τα επίπεδα της χοληστερόλης και σακχάρου, που οδηγούν σε καρδιαγγειακές παθήσεις και σε διαβήτη.

Στην προσπάθεια αντιμετώπισης του φαινομένου σημαντικό ρόλο αναμένεται να παίξουν οι κατευθυντήριες οδηγίες για την παχυσαρκία, οι οποίες σύμφωνα με την κα Αργυρακοπούλου, αναμένεται να είναι έτοιμες σε περίπου ένα χρόνο.

Για όσους και όσες, οι παραπάνω προσεγγίσεις δεν έχουν καταφέρει να αναστρέψουν την κατάσταση ή και η υγεία τους είναι επιβαρυμένη από σοβαρά συνοδά νοσήματα, υπάρχουν λύσεις μέσω πιο δραστικών παρεμβάσεων, όπως οι επεμβάσεις βαριατρικής και η θεραπευτική αγωγή.

O Joao Joaquim Rodrigues da Silva Breda, επικεφαλής του Γραφείου Ποιότητας του ΠΟΥ στην Αθήνα, σημείωσε πως αν και είναι σημαντικό ότι υπάρχουν φάρμακα και επεμβατικές προσεγγίσεις, το πρόβλημα είναι κυρίως κοινωνικοοικονομικό. Οι πιο δραστικές λύσεις θα πρέπει να αποτελούν το τέλος της διαδρομής, όταν οι παρεμβάσεις σε επίπεδο πρόληψης και βελτίωσης της διατροφής και των συνθηκών, της αντιμετώπισης των ανισοτήτων έχουν εκπληρωθεί, σημείωσε.

Στη συνταγογράφηση, σε αυστηρό πλαίσιο, φάρμακο κατά της παχυσαρκίας

Σύμφωνα με την κα Αργυρακοπούλου, τα φάρμακα που έχουν αναπτυχθεί μπορούν να βοηθήσουν ένα ποσοστό ασθενών. «Η πείνα είναι το σύμπτωμα του προβλήματος και άρα η μεγαλύτερη κατανάλωση φαγητού είναι αποτέλεσμα του συμπτώματος», εξήγησε η γιατρός, διευκρινίζοντας που παρεμβαίνουν τα φάρμακα.

Ωστόσο, μέχρι τώρα αυτό το σημαντικό εργαλείο παραμένει ανεκμετάλλευτο, μακριά από τους ασθενείς που το έχουν ανάγκη, αφού τα εν λόγω φάρμακα, αν και διατίθενται στη χώρα μας με συνταγή γιατρού, δεν αποζημιώνονται, ενταγμένα στην κατηγορία… lifestyle, εντείνοντας τις παρερμηνείες που ενισχύουν το στίγμα.

Αυτό αναμένεται να αλλάξει για συγκεκριμένους ασθενείς, καθώς συνταγές με λιραγλουτίδη, θα μπορούν σύντομα να εκτελεστούν στα φαρμακεία, ενεργοποιώντας τη δυνατότητα στο σύστημα της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης. Βέβαια 10 μήνες μετά την ένταξη του σκευάσματος στη θετική λίστα, τον κατάλογο με τα φάρμακα που αποζημιώνονται…

Ειδικότερα, έμμεση ενημέρωση για την άμεση διάθεση του σκευάσματος μέσω των ιδιωτικών φαρμακείων αποτέλεσε ενημέρωση του ΕΟΠΥΥ στους φαρμακοποιούς στις αρχές του μήνα. Σύμφωνα με αυτή, η λιραγλουτίδη θα αποζημιώνεται μόνο για ασθενείς ηλικίας 18-74 ετών με Δείκτη Μάζας Σώματος άνω του 40 (παχυσαρκία) και εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο (στεφανιαία νόσο ή περιφερική αγγειοπάθεια λόγω αθηρωμάτωσης, χωρίς συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια κατηγορίας IV κατά NYHA) ή/και υπνική άπνοια για την οποία απαιτείται χρήση μάσκας CPAP.

Επιπλέον θα απαιτείται προέγκριση μετά από αξιολόγηση στο Σύστημα Ηλεκτρονικής Προέγκρισης Φαρμάκων Θετικού Καταλόγου του ΑΥΣ πριν την έναρξη της αγωγής, μετά από 12 εβδομάδες (ενώ λαμβάνουν δόση των 3 mg/ημέρα, που αποτελεί το στάδιο ελέγχου ανταπόκρισης θεραπείας) και στο 1 έτος.

Η θεραπεία θα διακόπτεται αν δεν ανταποκρίνονται στη θεραπεία, που ορίζεται ως αποτυχία απώλειας τουλάχιστον 5% του αρχικού σωματικού βάρους μετά από τις 12 εβδομάδες και τουλάχιστον 10% του αρχικού σωματικού βάρους στο 1 έτος.

Προέγκριση και η επανέγκριση της αποζημίωσης θα προέρχεται από ιατρεία παχυσαρκίας δημοσίων ή ιδιωτικών νοσοκομείων.