Η ομάδα θα χειρουργεί καρδιολογικά περιστατικά, παιδιών, των οποίων επείγει η αντιμετώπισή τους, αλλά έχει ανασταλεί, λόγω του πολέμου, η εκεί λειτουργεία παιδοκαρδιοχειρουργικών Κέντρων. Ο δρ Γιώργος Σαρρής, διευθυντής της Β΄Παιδοκαρδιοχειρουργικής κλινικής του Νοσοκομείου “Μητέρα” και Πρόεδρος της Ευρωπαϊκης Παιδοκαρδιοχειρουργικής Εταιρείας, επικοινώνησε με Ουκρανούς Παιδοκαρδιοχειρουγούς και τους ενημέρωσε για τη δυνατότητα που υπάρχει στην Αθήνα και την προσφορά της ομάδας του, να χειρουργήσει επείγοντα παιδοκαρδιοχειρουργικά περιστατικά από την Ουκρανία.

Οι Ουκρανοί γιατροί ευχαρίστησαν τους ΄Ελληνες συναδέλφους τους, για τη συγκινητική προσφορά τους και για το θέμα ενημερώθηκαν ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο υπουργός Εξωτερικών Νικος Δένδιας, ο υπουργός Υγείας Θάνος Πλεύρης και η αν. υπουργός Υγείας Μίνα Γκάγκα, όπως και αρμόδιες Υπηρεσίες για την διευκόλυνση και τις άδειες αυτών των μετακινήσεων.

Ειδικότερα, ο δρ Γιώργος Σαρρής, ανέφερε για το θέμα ότι “στην παρούσα εμπόλεμη κατάσταση στην Ουκρανία, όπου παιδιατρικά νοσοκομεία έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας, παιδιά που χρειάζονται παιδοκαρδιοχειρουργικές επεμβάσεις που δεν μπορούν να περιμένουν την ειρήνευση, για την οποία όλοι προσευχόμαστε, διατρέχουν σοβαρό κίνδυνο.

Η παιδοκαρδιοχειρουργική μας ομάδα έχει επικοινωνήσει με συναδέλφους παιδοκαρδιοχειρουργούς εκεί, προσφέροντας κάθε δυνατή από μας αρωγή και, για όσα παιδιά υπάρχει ανάγκη, ανεξαρτήτως εθνικότητας, αναλαμβάνοντας την δωρεάν πραγματοποίηση όποιας παιδοκαρδιοχειρουργικής επέμβασης χρειαστεί”, καταλήγει ο κ.Σαρρής.

Περιστατικά που χρειάζονται χειρουργείο

Τα παιδοκαρδιολογικά περιστατικά που χρειάζονται επειγόντως χειρουργική αντιμετώπιση είναι οι λεγόμενες συγγενείς καρδιοπάθειες, δηλαδή καρδιολογικές βλάβες που έχουν παιδιά από τη γέννησή τους. Στην πλειονότητα τους δεν είναι κληρονομικές, αλλά τυχαία σφάλματα στην εμβρυϊκή ανάπτυξη.

Μερικές γενετικές / χρωμοσωματικές ανωμαλίες, όπως σύνδρομα Down, Williams, Noonan συνοδεύονται συχνά από κάποιες συγκεκριμμένες συγγενείς καρδιοπάθειες. Η συχνότητα στις συγγενείς καρδιοπάθειες, είναι περίπου 8/1000 ζώσες γεννήσεις.
- Πόσο σοβαρές είναι;

- Ευρύ φάσμα, από πολύ ελαφράς μορφής, που ίσως δεν χρειαστούν καμία παρέμβαση, έως βαρειές -περίπλοκες- ανίατες. Όμως οι περισσότερες μπορούν να αντιμετωπιστούν άριστα ή και να θεραπευτούν πλήρως (δηλαδή χωρίς να χρειάζεται ειδική παρακολούθηση) ή να εξασφαλιστεί μακρόχρονη ή φυσιολογική επιβίωση και ποιότητα ζωής παρά την απαραίτητη παρακολούθηση από ειδικούς.

Η συχνότερη συγγενής καρδιοπάθεια είναι η μεσοκοιλιακή επικοινωνία. Σ’ ένα μεγάλο ποσοστό η μεσοκοιλιακή επικοινωνία μπορεί να κλείσει μόνη της (αυτο-ίαση) στον πρώτο χρόνο της ζωής. Οι υπόλοιπες θεραπεύονται πλήρως χειρουργικά. Άλλες συχνές καρδιοπάθειες, η μεσοκολπική επικοινωνία, για την οποία έχουμε πλήρη ίαση, χειρουργικά. Επίσης στην Τετραλογία Fallot έχουμε χειρουργική ίαση, με πολύ χαμηλό κίνδυνο. Χρειάζεται πάντως πάντα παρακολούθηση. Η μετάθεση των μεγάλων αγγείων διορθώνεται χειρουργικά στην νεογνική ηλικία με μικρό ποσοστό κινδύνου.

- Πότε χειρουργούνται;

- Ανάλογα με την πάθηση και την ιδιαιτερότητα κάθε παιδιού. Κάποιες παθήσεις διορθώνονται με αυτοΐαση. Κάποιες (20%) στην νεογνική-πρώιμη βρεφική ηλικία. Άλλες στην βρεφική ( Τετραλογία Fallot ) ή προσχολική (μεσοκολπική επικοινωνία). - Τι μπορούμε να κάνουμε για πρόληψη;

- Οι περισσότερες δεν συνδέονται με κάποιο γνωστό περιβαλλοντικό παράγοντα, ισχύουν όμως οι γενικές συστάσεις προς εγκύους για αποφυγή έκθεσης σε παράγοντες που είναι γνωστές ή εν δυνάμει τερατογόνες ουσίες (οινόπνευμα, κάπνισμα, φάρμακα, εκτός αν τα εγκρίνει γιατρός).

- Μπορούν να διαγνωστούν προγεννητικά;

- Ναι, οι περισσότερες. Αν υπάρχει ένδειξη καρδιακής ανωμαλίας ή ανησυχίας γι' αυτό στους υπερήχους που πραγματοποιούν οι γυναικολόγοι νωρίς στην κύηση επιβάλλεται εμβρυϊκός υπερηχοκαρδιογραφικός έλεγχος από ειδικό εμβρυο-παιδοκαρδιολόγο.

- Ποια η αξία της εμβρυϊκής διάγνωσης;

- Αν διαγνωστεί ανίατη ή βαρύτατη καρδιολογική πάθηση με χρωμοσωματικές βλάβες μπορεί να γίνει διακοπή κύησης εφόσον οι γονείς το επιθυμούν. Στις περισσότερες παθήσεις, η εμβρυϊκή διάγνωση επιτρέπει τον σχεδιασμό της ορθότερης αντιμετώπισης του νεογνού με καρδιοπάθεια. Π.χ. αν διαγνωσθούν καρδιοπάθειες που απαιτούν νεογνική αντιμετώπιση είναι σημαντικό να προγραμματίζεται ο τοκετός σε κέντρο όπου υπάρχει δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης (χωρίς αερομεταφορές κ.λ.π).

- Μπορούν όλες οι παθήσεις να διαγνωστούν εμβρυϊκά;

- Ο βοτάλειος πόρος και η μεσοκολπική επικοινωνία είναι φυσιολογικά ανοιχτά στο έμβρυο. Μόνο αν δεν κλείσουν μετά τη γέννηση δημιουργείται πρόβλημα. Η ισθμική στένωση αορτής μπορεί να παρουσιαστεί μετά την γέννηση όταν κλείσει ο βοτάλειος πόρος. Κάποιες παιδικές αρρυθμίες δεν μπορούν να διαγνωστούν προγεννητικά. Άρα, για τη διάγνωση καρδιοπαθειών δεν αρκεί ο προγεννητικός έλεγχος. Χρειάζεται προσεχτική εξέταση κάθε νεογνού από τον παιδίατρο και επί υποψίας προβλήματος (π.χ. φύσημα) έλεγχος από ειδκό παιδοκαρδιολόγο.

- Αν το παιδί βγει «υγιές» από το μαιευτήριο, αποκλείεται η καρδιοπάθεια;

- Όχι. Κάποιες παθήσεις εκδηλώνονται αργότερα. Ένα νεογνό μπορεί να μην έχει φύσημα, που όμως μπορεί να παρουσιαστεί αργότερα. Αν αυτό διαπιστωθεί από τον παιδίατρο, επιβάλλεται η άμεση εξέταση από ειδικό παιδοκαρδιολόγο.

- Τι είναι φύσημα; Καρδιακό φύσημα είναι ένας ήχος που ακούει ο γιατρός με το ακουστικό, ανάμεσα στους τόνους της καρδιάς. Το φύσημα δεν είναι πάθηση. Είναι ένα ακροαστικό εύρημα που πρέπει να διερευνηθεί.

- Τι είναι «αθώο» φύσημα; Τα περισσότερα φυσήματα δεν οφείλονται σε καρδιακό νόσημα. Είναι απλώς ήχοι που ακούονται με το ακουστικό. Εφόσον δεν συνοδεύονται από ανατομικές ανωμαλίες ή δυσλειτουργία της καρδιάς ονομάζονται αθώα φυσήματα. Τα αθώα φυσήματα έχουν χαρακτηριστική «χροιά» και δεν απαιτείται πάντα η εκτέλεση υπερηχογραφήματος για τη διάγνωσή τους. Τα παιδιά με αθώα φυσήματα είναι απολύτως υγιή και δεν χρειάζονται τακτικό έλεγχο ή περιορισμούς της δραστηριότητάς τους

- Τι είναι παθολογικό φύσημα; Κάθε φύσημα που συνδυάζεται με παθολογικά ευρήματα στην εξέταση της καρδιάς με υπέρηχο ή άλλες απεικονιστικές μεθόδους είναι παθολογικό. Οι συνήθεις καρδιοπάθειες που εκδηλώνονται με φύσημα είναι: Επικοινωνίες ανάμεσα στις κοιλότητες της καρδιάς (μεσοκολπικές, μεσοκοιλιακές, αρτηριακός πόρος), στενώσεις βαλβίδων (π.χ. αορτική, πνευμονική, ή ισθμική), ή ανεπάρκειες βαλβίδων (π.χ. αορτική, μιτροειδής). Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι υπάρχουν σοβαρές καρδιοπάθειες που δε συνοδεύονται από φύσημα.

Διάγνωση και θεραπεία

- Ποιες είναι οι καρδιολογικές ειδικές διαγνωστικές εξετάσεις;

- Οι διαγνωστικές εξετάσεις που χρησιμοποιούνται στην παιδοκαρδιολογία χωρίζονται σε αναίμακτες και αιματηρές. Στις αναίμακτες περιλαμβάνονται το ηλεκτροκαρδιογράφημα, το υπερηχοκαρδιογράφημα, η δοκιμασία κοπώσεως, η 24ωρη καταγραφή ηλεκτροκαρδιογραφήματος (Holter), η μαγνητική και αξονική τομογραφία και άλλες που χρησιμοποιούνται πιο σπάνια όπως το σπινθηρογράφημα. Οι αιματηρές ή επεμβατικές είναι ο καρδιακός καθετηριασμός και η ηλεκτροφυσιολογική μελέτη.

- Ποιες είναι οι καρδιολογικές θεραπείες;

-Οι θεραπευτικές μέθοδοι που χρησιμοποιούνται στην παιδοκαρδιολογία είναι οι φαρμακευτικές και οι επεμβατικές. Τα καρδιολογικά φάρμακα περιλαμβάνουν πολλές κατηγορίες όπως διουρητικά, καρδιοτονωτικά, αντιαρρυθμικά, αντιυπερτασικά κλπ. Οι επεμβατικές θεραπευτικές μέθοδοι γίνονται μέσω ειδικών καθετήρων που εισάγονται μέσα στην καρδιά από το φλεβικό ή το αρτηριακό δίκτυο και περιλαμβάνουν διάφορες επεμβάσεις όπως διάνοιξη στενωμένων βαλβίδων ή αγγείων με μπαλλονάκι (βαλβιδοπλαστική-αγγειοπλαστική), τοποθέτηση stent, σύγκλειση ανώμαλων αγγείων με ειδικές συσκευές ή σπειράματα και σύγκλειση ενδοκαρδιακών επικοινωνιών (κυρίως μεσοκολπικών) με διαφλέβιες συσκευές. Οι θεραπευτικές μέθοδοι για αρρυθμιολογικά προβλήματα αναφέρονται στη συνέχεια.

Πολλά παιδιά παρουσιάζουν διαταραχές του ρυθμού. Οι περισσότερες είναι αθώες όπως οι έκτακτες συστολές. ΄Αλλες είναι επίμονες και ενοχλητικές όπως οι υπερκοιλιακές ταχυκαρδίες, και άλλες ακόμη πιο σοβαρές, αφού μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο την ίδια τη ζωή. Ευτυχώς σήμερα υπάρχουν αποτελεσματικές λύσεις για τα περισσότερα αρρυθμιολογικά προβλήματα. Έτσι για τις περισσότερες ταχυκαρδίες μπορεί να γίνει μια επέμβαση με καθετήρα (ablation) είτε με καυτηριασμό είτε με ψύξη της υπεύθυνης περιοχής με επιτυχία πάνω από 95%. Για περιπτώσεις σοβαρών και επικίνδυνων για τη ζωή αρρυθμιών, μπορεί να χρειασθεί η τοποθέτηση μιας συσκευής, όπως βηματοδότη ή απινιδωτή.

Πιστοποιημένα αποτέλεσματα

Ο δρ Γιώργος Σαρρής είναι καρδιοχειρουργός – παιδοκαρδιοχειρουργός στην Β’ Παιδοκαρδιοχειρουργική Κλινική του “ΜΗΤΕΡΑ”. Αριστούχος απόφοιτος του Κολλεγίου Αθηνών, σπούδασε Μοριακή Βιολογία στο Harvard και αποφοίτησε από την Ιατρική Σχολής του Harvard και το Κοινό Πρόγραμμα Επιστημών Υγείας των Πανεπιστημίων Harvard και MIT.

στην Γενική Χειρουργική και στην Καρδιοχειρουργική στο Πανεπιστήμιο Stanford, έχοντας σαν δάσκαλο τον πρωτοπόρο και αναγνωρισμένο πατέρα των μεταμοσχεύσεων καρδιάς Καθηγητή Norman Shumway.
Εξειδικεύτηκε στην Παιδοκαρδιοχειρουργική στο Πανεπιστήμιο Emory και διετέλεσε καθηγητής στην Cleveland Clinic, όπου ήταν υπεύθυνος των παιδιατρικών μεταμοσχεύσεων, και όπου πραγματοποίησε την πρώτη στην ιστορία του μεγάλου αυτού κέντρου συνδυασμένη μεταμόσχευση καρδιάς και πνευμόνων σε παιδιατρικό ασθενή βρεφικής ηλικίας.

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, ανέλαβε την οργάνωση και διηύθυνε το Παιδοκαρδιοχειρουργικό Τμήμα στο Ωνάσειο Παιδοκαρδιοχειρουργικό Κέντρο για μία δεκαετία. Στη συνέχεια οργάνωσε και διηύθυνε και τα παιδοκαρδιοχειρουργικά κέντρα στο ΜΗΤΕΡΑ και στο ΙΑΣΩ. Έχει εισάγει την σύγχρονη παιδοκαρδιοχειρουργική στην Ελλάδα, πραγματοποιώντας χιλιάδες επεμβάσεις σε νεογνά, βρέφη, παιδιά αλλά και σε ενήλικες με συγγενείς καρδιοπάθειες.

Τα χειρουργικά του αποτελέσματα έχουν κατ’ επανάληψη πιστοποιηθεί από ανεξάρτητους επιθεωρητές της Ευρωπαϊκής Παιδοκαρδιοχειρουργικής Εταιρείας. Έχει μεγάλο αριθμό δημοσιευμένων εργασιών στα εγκυρότερα διεθνή επιστημονικά περιοδικά και πληθώρα διαλέξεων σε διεθνή συνέδρια. Είναι διεθνώς πρωτοπόρος στην ανάπτυξη της τρισδιάστατης εκτύπωσης της καρδιάς σαν πολύτιμο εργαλείο για την αντιμετώπιση σύμπλοκων καρδιοπαθειών, ενώ πρόσφατα επίσης πρωτοπορεί στις εφαρμογές της Τεχνητής Νοημοσύνης στην Παιδοκαρδιοχειρουργική.

Είναι επί σειρά ετών Πρόεδρος της Ομάδας Εργασίας της Ελληνικής Εταιρείας Χειρουργών Θώρακος Καρδιάς και Αγγείων, και διατελεί Πρόεδρος της Επιτροπής του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας για Συγγενείς Καρδιοπάθειες Παίδων και Ενηλίκων.

Ο κ. Σαρρής εξελέγη πέρυσι Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Παγκόσμιου Συμβουλίου για την Εκπαίδευση στην Παιδοκαρδιοχειρουργική (Board of Directors of the Global Council for Education in Congenital Heart Surgery). Έχει ανακηρυχθεί Επίτιμο Μέλος της Αμερικανικής Εταιρείας Παιδοκαρδιοχειρουργών, και διατελεί Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Παιδοκαρδιοχειρουργικής Εταιρείας.