Αβέβαιη μοιάζει η πρόσβαση των ασθενών στα νέα, πρωτότυπα φάρμακα λόγω των δυσμενών συνθηκών που χαρακτηρίζουν τη φαρμακευτική πολιτική στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας (ΣΦΕΕ).

Όπως έχει γράψει το News4Health, μελέτη που διεξήγαγε η IQVIA για λογαριασμό της EFPIA (του ευρωπαϊκού φορέα της καινοτόμου φαρμακοβιομηχανίας) έδειξε πως από τα 167 φάρμακα που έλαβαν έγκριση από τον EMA την περίοδο 2019-2022, οι ασθενείς στην Ελλάδα είχαν πρόσβαση μόλις στα 79. Μάλιστα, τα μισά από αυτά είναι διαθέσιμα με περιορισμούς στην πρόσβαση, καθώς διατίθενται μέσω ΣΗΠ και ΙΦΕΤ.

Η εικόνα που σχηματίζει μια νεότερη μελέτη της IQVIA για τη χώρα μας είναι δυσμενέστερη.

Ένα στα πέντε νέα φάρμακα αποζημιώνεται

Εξετάζοντας περαιτέρω τη διαθεσιμότητα νέων φαρμάκων στην Ελλάδα, διαπιστώνεται πως από τα 221 νέα πρωτότυπα φάρμακα που έλαβαν έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαράκων (ΕΜΑ) στο διάστημα 2020 – 2023, μόνο 43, δηλαδή το 19%, είναι σήμερα διαθέσιμα και αποζημιώνονται στην ελληνική αγορά. Τα υπόλοιπα 178 (81%) δεν αποζημιώνονται.

Από τα 178 φάρμακα που δεν αποζημιώνονται ακόμα στην Ελλάδα, μόλις τα 35 έχουν πάρει τιμή, ενώ μόνο 5 από τα 35 (14%) νέα καινοτόμα φάρμακα που έχουν πάρει τιμή είναι βέβαιο ότι θα είναι διαθέσιμα στο μέλλον. Τα υπόλοιπα 143 δεν έχουν λάβει τιμή. Από τα 35, το 57% (20 σκευάσματα) δεν πρόκειται να υποβάλλουν φάκελο για αποζημίωση.

Σύμφωνα με τη μελέτη της IQVIA, άλλα 46 από αυτά τα 143 (32%) νέα καινοτόμα φάρμακα ενδέχεται να γίνουν διαθέσιμα στο μέλλον, καθώς έχει υποβληθεί αίτημα τιμολόγησης, ενώ άλλα 46 σκευάσματα ίσως προχωρήσουν σε τιμολόγησης.

Τα υπόλοιπα 51 φάρμακα (36%) δεν πρόκειται να λανσαριστούν στην Ελλάδα με απόφαση της μητρικής εταιρείας.

Το ποσοστό των νέων καινοτόμων φαρμάκων που είναι πιθανόν να μην καταστούν διαθέσιμα για τους ασθενείς στην Ελλάδα στο άμεσο μέλλον εκτινάσσεται στο 53% αν συνυπολογίσουμε τα 20 φάρμακα που έχουν πάρει τιμή, αλλά δεν θα προχωρήσουν τη διαδικασία για ένταξη στην αποζημίωση, αλλά και τα 46 σκευάσματα των οποίων η απόφαση σχετικά με την αίτηση τιμολόγησης εκκρεμεί.

Είναι ενδεικτικό πως ειδικά στο πεδίο της νευρολογίας, και τα 3 νέα καινοτόμα φάρμακα που έχουν λάβει τιμή θεωρείται απίθανο να διατεθούν στο μέλλον στην Ελλάδα, ενώ άλλα 2 νέα καινοτόμα νευρολογικά φάρμακα δεν θα λανσαριστούν στη χώρα μας, με απόφαση μητρικής εταιρείας.

Οι αιτίες του προβλήματος

Το δεινό επιχειρηματικό κλίμα που διαμορφώνουν οι υπέρογκες επιστροφές αποτελεί το βασικό εμπόδιο στη διαθεσιμότητα των καινοτόμων φαρμάκων στην Ελλάδα, σημειώνεται.

Το επίπεδο των υποχρεωτικών επιστροφών σε έναν καθηλωμένο προϋπολογισμό, σε συνδυασμό με άλλα εμπόδια όπως το κριτήριο 5/11 (για να αποζημιωθεί ένα φάρμακο πρέπει να αποζημιώνεται ήδη σε πέντε από 11 χώρες με διαδικασίες ΗΤΑ) συμβάλλει καθοριστικά στην καθυστέρηση της πρόσβασης των ασθενών σε νέες θεραπείες στη χώρα μας. όπως έδειξε μια δεύτερη μελέτη της EFPIA, συνδυαστική με τον δείκτη WAIT.

Η αστάθεια της φαρμακευτικής αγοράς οφείλεται ως επί το πλείστον στην ελλιπή δημόσια χρηματοδότηση για το φάρμακο, όπως σημειώνουν τα στελέχη του ΣΦΕΕ. Ειδικά σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, βάσει των ανανεωμένων δεδομένων του 2022, για τη δημόσια χρηματοδότηση της φαρμακευτικής δαπάνης στη χώρα μας, η Ελλάδα έχει απόκλιση 70 ποσοστιαίων μονάδων από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Μάλιστα, είναι η μόνη χώρα που μείωσε τη συνολική (εξωνοσοκομειακή και νοσοκομειακή) χρηματοδότηση του φαρμάκου το διάστημα 2013 -2022.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα που μείωσε τη δημόσια νοσοκομειακή χρηματοδότηση για το φάρμακο σημειώνοντας απόκλιση 116 ποσοστιαίων μονάδων σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο το διάστημα 2013 – 2022. «Συγκεκριμένα, ο μέσος ευρωπαϊκός όρος είναι +89,6% και η Ελλάδα έχει υποχωρήσει κατά -26,6%», σημειώνεται.

Αντίστοιχα στην εξωνοσοκομειακή δημόσια χρηματοδότηση η Ελλάδα έχει απόκλιση 56 ποσοστιαίων μονάδων από τον ευρωπαϊκό μ.ο., καθώς ο μέσος όρος των χωρών της Ευρώπης κυμαίνεται στο +42,5%, ενώ η Ελλάδα βρίσκεται στο – 11,09%.

«Συγκρίνοντας τη συνολική (νοσοκομειακή και εξωνοσοκομειακή) δημόσια κατά κεφαλήν χρηματοδότηση του φαρμάκου για το 2022, η μελέτη κατέγραψε σημαντική υστέρηση -64% και -70% έναντι των χωρών της Νότιας Ευρώπης (ΝΕ) και Δυτικής Ευρώπης (ΔΕ) στη δημόσια κατά κεφαλή Νοσοκομειακή Φαρμακευτική Δαπάνη και υστέρηση -13% και -45% έναντι της ΝΕ και ΔΕ στη δημόσια κατά κεφαλή έξω-νοσοκομειακή Φαρμακευτική Δαπάνη. Στο σύνολο της Δημόσιας χρηματοδότησης του φαρμάκου η Ελλάδα είναι ουραγός έναντι των χωρών της Νότιας και Δυτικής Ευρώπης», επισημαίνει ο ΣΦΕΕ.

Η ψαλίδα ωστόσο περιορίστηκε σ’ ένα βαθμό με την ενίσχυση του φαρμακευτικού προϋπολογισμού με τα ποσά που προβλέπει η ρήτρα συνυπευθυνότητας του Tαμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για τον περιορισμό του clawback.

Για τον ΣΦΕΕ, πάντως, ο διάλογος πολιτείας – φαρμακοβιομηχανίας είναι απαραίτητος για την εξεύρεση λύσεων, «ξεκινώντας από το σημαντικό έλλειμμα στην δημόσια χρηματοδότηση του φαρμάκου στην χώρα, σε συνδυασμό με την βελτίωση της απόδοση της επένδυσης μέσω ελέγχων και χρήσης ψηφιακών εργαλείων».

Στην κατεύθυνση της συνεργασίας ο κλάδος επιμένει στην υπογραφή ενός πολυετούς μνημονίου συνεργασίας μεταξύ των δύο πλευρών, το οποίο θα συμβάλει στην προβλεψιμότητα και τη διαφάνεια, όπως εκτιμά ο ΣΦΕΕ, αναμένοντας σχετικές εξελίξεις μετά από πρόσφατες αναφορές του Υπ. Υγείας.