Ζευγάρια που υποβάλλονται σε εξωσωματική γονιμοποίηση στο Ηνωμένο Βασίλειο εκμεταλλεύονται ένα νομικό "παραθυράκι" για να προχωρήσουν στην τελική επιλογή των υποψήφιων για εμφύτευση εμβρύων με βάση γενετικές προβλέψεις για το IQ, το ύψος και την υγεία τους, σύμφωνα με ρεπορτάζ της εφημερίδας Guardian.

Η αμφιλεγόμενη μέθοδος της πολυγονιδιακής διαλογής, η οποία βαθμολογεί τα έμβρυα με βάση το DNA τους, δεν επιτρέπεται στις κλινικές γονιμότητας, έχει εγείρει σοβαρές επιστημονικές και ηθικές αντιρρήσεις, ενώ επισημαίνεται ότι η αποτελεσματικότητα της δεν έχει αποδειχθεί . Παρ' όλα αυτά, υπάρχουν γονείς οι οποίοι επιλέγουν να στέλνουν τα γενετικά δεδομένα των εμβρύων τους για την παραπάνω ανάλυση κυρίως σε κλινικές στις ΗΠΑ, επιδιώκοντας να "αποκτήσουν πιο έξυπνα και υγιή παιδιά".

Μια αμερικανική εταιρεία, η Herasight χρεώνει στα ζευγάρια 50.000 δολάρια για την αξιολόγηση απεριόριστου αριθμού εμβρύων.

«Οι άνθρωποι είναι πρόθυμοι να ξοδέψουν πολλά χρήματα και να υποστούν ψυχική οδύνη για να προσφέρουν στα παιδιά τους μια ελαφρώς καλύτερη ζωή μετά τη γέννησή τους», δήλωσε στον Guardian υπό τον όρο της ανωνυμίας μια Βρετανίδα που με τον σύζυγο της έδωσαν αυτά τα χρήματα. «Αυτό φαίνεται να είναι το καλύτερο για τα χρήματά σας. Είναι λιγότερο από το κόστος ενός ιδιωτικού σχολείου ανά έτος».

Η Herasight ισχυρίζεται ότι προσφέρει μέσο κέρδος έξι μονάδων IQ για ένα ζευγάρι με πέντε έμβρυα και παρέχει πληροφορίες για το φύλο, το προβλεπόμενο ύψος και τους δείκτες κινδύνου για παθήσεις όπως καρδιακές παθήσεις, κοινές μορφές καρκίνου, Αλτσχάιμερ και σχιζοφρένεια. Η ασθενής, η οποία έχει αποθηκεύσει 16 έμβρυα, είπε: «Ελπίζω να έχω έξι που θα με κάνουν να πω: «Πω πω, αυτό είναι ένα εξαιρετικό προφίλ»».

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι εξετάσεις που πραγματοποιούνται σε έμβρυα περιορίζονται νομικά σε μια λίστα σοβαρών παθήσεων, όπως η νόσος του Huntington, η δρεπανοκυτταρική αναιμία ή η κυστική ίνωση. Οι κλινικές δεν μπορούν να πραγματοποιούν πολυγονιδιακό έλεγχο με σκοπό την επιλογή εμβρύων. Η HFEA,η βρετανική αρμόδια αρχή για την εξωσωματική, αναφέρει επίσης ότι ένας κλινικός γιατρός δεν πρέπει να καθοδηγείται από έναν ασθενή σχετικά με το ποιο έμβρυο να χρησιμοποιήσει με βάση τις γνώσεις του ασθενούς για τις βαθμολογίες του.

Ο Peter Thompson, διευθύνων σύμβουλος της HFEA, δήλωσε ότι οι πολυγονιδιακές εξετάσεις είναι παράνομες στο Ηνωμένο Βασίλειο. «Οι αδειοδοτημένες κλινικές στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι υπεύθυνες για την επιλογή εμβρύων με βάση τα επιτρεπόμενα από τον νόμο HFE και, ως εκ τούτου, δεν πρέπει να προσφέρουν τέτοιες εξετάσεις και επακόλουθη θεραπεία», είπε.

«Ωστόσο, δεν υπάρχει τίποτα που να εμποδίζει ένα ζευγάρι με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο να αναζητήσει τέτοιες εξετάσεις, και μάλιστα θεραπεία, στο εξωτερικό, αλλά μια κλινική με άδεια στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν πρέπει στη συνέχεια να λαμβάνει αποφάσεις σχετικά με το ποιο έμβρυο θα μεταμοσχεύσει χρησιμοποιώντας αυτές τις πληροφορίες».

Κοινωνία γενετικής ανωτερότητας;

Η Herasight έχει δημιουργήσει τους αλγόριθμούς της χρησιμοποιώντας μεγάλες γενετικές βάσεις δεδομένων, συμπεριλαμβανομένης της UK Biobank, και έχει δημοσιεύσει την επιστημονική βάση για τις προβλέψεις της. Ωστόσο, η χρήση πολυγονιδιακών βαθμολογιών στο πλαίσιο της επιλογής εμβρύων παραμένει αμφιλεγόμενη και η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Γενετικής έχει καταδικάσει την τεχνική ως «μη αποδεδειγμένη και ανήθικη».

Υπάρχουν επίσης ευρύτερα ηθικά ζητήματα, όπως η πιθανότητα δημιουργίας μιας διαστρωματωμένης κοινωνίας, όπου οι πλουσιότεροι άνθρωποι πληρώνουν για να επιλέξουν τα έμβρυα που προτιμούν, και η προοπτική της ομαλοποίησης της πεποίθησης ότι ορισμένα άτομα είναι γενετικά ανώτερα.

Ο καθηγητής Angus Clarke, κλινικός γενετιστής στο Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ, δήλωσε: «Αυτές οι εταιρείες ασχολούνται με ασαφή επιστήμη σε ένα συναισθηματικά φορτισμένο πλαίσιο». Είπε ότι ορισμένοι γονείς μπορεί να δυσκολεύονται να αντισταθούν στην υπόσχεση της επιλογής του «καλύτερου δυνατού παιδιού αντί για οποιοδήποτε παιδί».

«Ας ελπίσουμε ότι δεν θα απογοητευτούν», πρόσθεσε. «Μπορεί να είναι δύσκολο να ανταποκριθείς σε αυτές τις προσδοκίες, αν είσαι αυτό το παιδί».