Μια εξαιρετικά σπάνια μορφή μεταδοτικού καρκίνου που εξαπλώνεται από ψάρι σε ψάρι εντόπισαν επιστήμονες σε πληθυσμό γατόψαρων στη λίμνη Memphremagog, η οποία εκτείνεται μεταξύ των ΗΠΑ και του Καναδά. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η ανακάλυψη μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τους μηχανισμούς της μετάστασης στους ανθρώπινους καρκίνους.

Από το 2012, οι επιστήμονες είχαν παρατηρήσει μυστηριώδεις μαύρες αλλοιώσεις στα ψάρια, οι οποίες εμφανίζονταν στο στόμα, στα πτερύγια, στα χείλη, στα βράγχια αλλά ακόμη και στα μάτια τους.

Ο βιολόγος Peter Emerson, από το Τμήμα Αλιείας και Άγριας Ζωής του Βερμόντ και μέλος της ερευνητικής ομάδας, περιέγραψε τις χαρακτηριστικές βλάβες:

«Μοιάζουν με μαύρη πίσσα. Είναι προφανές ότι δεν βοηθούν τα ψάρια, καθώς εμφανίζονται μέσα στο στόμα, στα πτερύγια, ενώ τις έχουμε δει ακόμη και στα μάτια, στα χείλη και στα βράγχια.»

Μεταξύ 2014 και 2017, κακοήθη μελανώματα καταγράφηκαν στο 23%-37% των γατόψαρων που εξετάστηκαν.

Τα καρκινικά κύτταρα μεταφέρονται από ψάρι σε ψάρι

Η Julie Dragon, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Βερμόντ και συν-συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature, ανέφερε ότι η ανακάλυψη ήταν ιδιαίτερα απρόσμενη, δεδομένου ότι τα συγκεκριμένα ψάρια ζουν κυρίως στον πυθμένα της λίμνης.

Χάρη στην ανάλυση ολόκληρου του γονιδιώματος, οι ερευνητές συνέκριναν ιστούς από τους όγκους με υγιή δείγματα και διαπίστωσαν ότι τα καρκινικά κύτταρα κάθε μολυσμένου ψαριού ήταν γενετικά πολύ πιο συγγενικά μεταξύ τους απ' ό,τι με τον οργανισμό στον οποίο βρίσκονταν.

Το εύρημα αυτό απέδειξε ότι πρόκειται για μια μεταδοτική μορφή καρκίνου, στην οποία τα ίδια τα καρκινικά κύτταρα μεταφέρονται από οργανισμό σε οργανισμό, λειτουργώντας περισσότερο σαν παράσιτα παρά ως συμβατικοί όγκοι.

«Μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα την εξέλιξη του καρκίνου»

Η Dragon εκτιμά ότι η μελέτη μπορεί να προσφέρει σημαντικές γνώσεις για τη βιολογία του καρκίνου.

«Μελετώντας πώς οι καρκίνοι επιβιώνουν και εξαπλώνονται έξω από τον αρχικό ξενιστή τους, μπορούμε να μάθουμε πολλά για τους μηχανισμούς που συνήθως περιορίζουν την ανάπτυξή τους, αλλά και για το τι συμβαίνει όταν αυτά τα τείχη καταρρέουν. Αυτά τα ψάρια μάς προσφέρουν μια μοναδική ευκαιρία να μελετήσουμε την εξέλιξη του καρκίνου.»

Από την πλευρά του, ο εξελικτικός βιολόγος Vincent Lynch, από το Πανεπιστήμιο του Μπάφαλο, δήλωσε ότι η ανακάλυψη μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση της εξέλιξης των μεταστάσεων, δηλαδή των δευτερογενών όγκων που δημιουργούνται όταν καρκινικά κύτταρα αποσπώνται από τον αρχικό όγκο και εγκαθίστανται σε άλλα σημεία του οργανισμού.

Πώς μεταδίδεται

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η συγκεκριμένη μορφή καρκίνου δεν μπορεί να μολύνει άλλα είδη ζώων ούτε αποτελεί κίνδυνο για τον άνθρωπο.

Η επικρατέστερη θεωρία είναι ότι η μετάδοση πραγματοποιείται κατά την περίοδο της αναπαραγωγής, όταν τα ψάρια συγκεντρώνονται σε μεγάλους αριθμούς και έρχονται σε στενή επαφή. Τα αγκάθια στα θωρακικά τους πτερύγια ενδέχεται να προκαλούν μικροτραυματισμούς, επιτρέποντας στα καρκινικά κύτταρα να περάσουν από το ένα ψάρι στο άλλο.

Η υπόθεση αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι στα νεαρά ψάρια δεν εντοπίστηκαν χαρακτηριστικές αλλοιώσεις.

Πιθανός ρόλος του αρσενικού

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης αυξημένες συγκεντρώσεις αρσενικού στα καρκινικά κύτταρα, ενώ εντόπισαν συσχέτιση μεταξύ των επιπέδων αρσενικού στο έδαφος γύρω από τη λίμνη και της γεωγραφικής κατανομής των περιστατικών καρκίνου. Ωστόσο, διευκρινίζουν ότι απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για να διαπιστωθεί εάν υπάρχει αιτιώδης σχέση.

Η συγκεκριμένη περίπτωση αποτελεί μόλις την τέταρτη γνωστή μορφή μεταδοτικού καρκίνου που έχει καταγραφεί στη φύση. Μέχρι σήμερα αντίστοιχα φαινόμενα έχουν περιγραφεί μόνο στους σκύλους, στους διαβόλους της Τασμανίας και σε ορισμένα είδη μαλακίων.

Πηγή: Independent